Saturday, Mar 28th

Last update12:36:22 PM GMT

Το Πανεπιστήμιο και η πρόκληση της εξωστρέφειας

 

Μακεδονία, Κυριακή 11 Οκτωβρίου 2009
 του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων

 

Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο μπορεί να καταστεί ο πρώτος τη τάξει αρωγός στην προσπάθεια να πετύχουμε εθνικές επιδιώξεις σ’ ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο διεθνές σύστημα.  Η συμμετοχή και η ανάπτυξη του Ελληνικού Πανεπιστημίου στο διεθνοποιημένο περιβάλλον μπορεί να υπηρετεί συνάμα την ανάπτυξη και την πρόοδο της χώρας.  Δυστυχώς, αυτό δεν συμβαίνει, καθώς οι γνωστές παθογένειες του Ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, της γραφειοκρατίας και του τοπικισμού έχουν καταστήσει το Πανεπιστήμιο εσωστρεφές.  Για την ανατροπή αυτής της κατάστασης χρειαζόμαστε μια νέα, δυναμική στρατηγική.

Προαπαιτείται, να αποφασίσουμε ότι θα στηριχτούμε στις ωφέλειες που προκύπτουν από την παραγωγή γνώσης και την ανταλλαγή της σ’ ένα ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον και θα τις ενισχύσουμε.  Η διεθνοποίηση των σπουδών σημαίνει μεγαλύτερο ανταγωνισμό, αλλά και ευκαιρίες συνεργασίας.  Δημιουργεί συνθήκες που ευνοούν τη συνέργεια μεταξύ των ιδρυμάτων, τον συντονισμό των δυνάμεων, την κινητικότητα και τις ανταλλαγές φοιτητών και ερευνητών.  Σ’ ένα τέτοιο περιβάλλον η επιβίωση και η διάκριση των Ελληνικών Πανεπιστημίων απαιτεί στρατηγική εξωστρέφειας.

Πρώτο βήμα είναι οι συνεργασίες με πανεπιστημιακά ιδρύματα, τμήματα, ερευνητικά κέντρα και ερευνητές του εξωτερικού.  Έτσι, τα Πανεπιστήμια θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν στη διεθνοποίηση των σπουδών και να κοινωνικοποιηθούν στη διεθνή πανεπιστημιακή κοινότητα.  Μέσω αυτών των συνεργασιών μπορούν, επίσης, να επωφεληθούν από τις υποδομές και την τεχνογνωσία των συνεργατών τους και με αυτόν τον τρόπο, μέσω της κοινωνικοποίησης, του παραδείγματος, αλλά και της προσαρμογής να κάνουν ουσιαστικά βήματα για τον δικό τους εκσυγχρονισμό.

Δεύτερον, τα Πανεπιστήμια πρέπει να ανοίξουν τις πύλες τους και να ενθαρρύνουν την κινητικότητα των φοιτητών και των ερευνητών, στα πρότυπα των  προγραμμάτων κινητικότητας ερευνητών και του Erasmus, που ήδη λειτουργούν με μεγάλη επιτυχία.   Ωστόσο, περαιτέρω βήματα πρέπει να γίνουν για την αποδοχή αλλοδαπών φοιτητών και την υποδοχή ξένων ερευνητών και διδασκόντων.  Ωφέλιμη, επίσης, είναι η ενεργός συμμετοχή μας σε διεθνείς και Ευρωπαϊκές ενώσεις Πανεπιστημίων, αλλά και η οργάνωση των μελών ΔΕΠ σε αντίστοιχες επιστημονικές και επαγγελματικές ενώσεις.

Τρίτον, παρά τα προβλήματα του, το Ελληνικό Πανεπιστήμιο έχει συγκριτικά πλεονεκτήματα.  Διαθέτει αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό που διακρίνεται στην έρευνα εντός και εκτός συνόρων.  Θα πρέπει, επίσης, να επενδύσουμε στα  επιστημονικά αντικείμενα που συνδέονται με την Ελληνική γλώσσα, τον πολιτισμό, την ιστορία, την πολιτική, τις καλές τέχνες και την μουσική, γιατί μπορούν να αποτελέσουν πεδία διάκρισης, αλλά και πόλους έλξης, για αλλοδαπούς φοιτητές, ερευνητές και για συνεργασίες με ιδρύματα του εξωτερικού.

Ένας άλλος παράγοντας που θα πρέπει να αξιοποιήσουμε είναι η γεωγραφική μας θέση στη Βαλκανική και η σχετική υπεροχή μας συγκριτικά με τους γείτονες μας.  Θα πρέπει να εξετάσουμε τις δυνατότητες εκπαιδευτικής παρουσίας στις γειτονικές χώρες και συνεργασίας, είτε μέσω της δημιουργίας προγραμμάτων σ’ αυτές, είτε μέσω της ενθάρρυνσης φοιτητών και ερευνητών να έρθουν για σπουδές και εργασία στη χώρα μας.  Ειδικά σε τομείς όπως, π.χ., ο αρχαίος και ο βυζαντινός πολιτισμός, οι βαλκανικές σπουδές, οι ευρωπαϊκές σπουδές, και σε αντικείμενα που άπτονται κοινά ζητήματα όπως, π.χ., διαχείριση διασυνοριακών φυσικών πόρων, διοίκηση επιχειρήσεων, διεθνείς και περιφερειακές οικονομικές σχέσεις, πολιτικές κοινωνικής συνοχής, θα πρέπει να επιζητήσουμε την από κοινού προσέγγιση, ανταλλαγή απόψεων και παραγωγή γνώσης.  Τέτοιες μορφές συνεργασίας δεν ενισχύουν μόνο το ρόλο της χώρας μας στην περιοχή, αλλά ευνοούν την ειρηνική συνύπαρξη και τη συνολική ανάπτυξη.

Ένα άλλο συγκριτικό πλεονέκτημα εκτός συνόρων είναι η παρουσία Ελληνικού ακαδημαϊκού δυναμικού στα Πανεπιστήμια του εξωτερικού.  Πολλοί Έλληνες συνάδελφοι μας διακρίνονται σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και αλλού.  Αυτό το ανθρώπινο κεφάλαιο θα πρέπει να καταγραφεί και να αξιοποιηθεί με πρωτοβουλία του Υπουργείου Παιδείας ή των Ελληνικών Πανεπιστημίων.  Προς αυτήν την κατεύθυνση θα ήταν ωφέλιμη η δημιουργία ενός δικτύου Ελλήνων ακαδημαϊκών, το οποίο θα μπορούσε να αναλάβει πολλαπλό ρόλο εντός και εκτός συνόρων με στόχο την ενίσχυση της παιδείας και της έρευνας στη χώρα μας, αλλά και την παρουσία και την προβολή μας στο εξωτερικό  .

Από τα παραπάνω καθίσταται φανερό ότι η ενεργός συμμετοχή στο περιβάλλον διεθνοποίησης των σπουδών συμβάλλει στην παραγωγή γνώσης, στην απόκτηση τεχνογνωσίας, στην ενίσχυση της έρευνας, στον εκσυγχρονισμό των Πανεπιστημίων και, τελικά, στην ανάπτυξη και την προβολή της χώρας μας, με άμεσα οικονομικά και πολιτικά οφέλη.  Εξυπηρετεί, όμως, και έναν άλλον σκοπό.  Δημιουργεί επιπλέον, μέσω των εκπαιδευτικών συνεργασιών, προϋποθέσεις για πολιτιστική διπλωματία. Έτσι, βελτιώνει τις δυνατότητες της χώρας μας συνολικά.

Βεβαίως όλα αυτά απαιτούν μακροπρόθεσμη στρατηγική για την ανώτατη εκπαίδευση.  Πρέπει να είμαστε αξιόπιστοι και ανταγωνιστικοί εταίροι υπηρετώντας το διεθνές περιβάλλον παραγωγής γνώσης, αλλά και τη χώρα μας.  Για αυτό δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι χρειαζόμαστε πρώτον σταθερή εθνική στρατηγική για την παιδεία, δεύτερον, περισσότερους πόρους και, τρίτον, ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο που αφήνει περιθώρια ανάπτυξης και ευελιξίας για την ενίσχυση της εξωστρέφειας και την επιτυχημένη διεθνοποίηση.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία

Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο στο Διεθνή Εκπαιδευτικό Χάρτη: προκλήσεις της διεθνοποίησης και πολιτιστική διπλωματία

 

Το Έθνος, Κυριακή 13.09.2009, Οδηγός Εκπαίδευσης 2009, Ειδικές Εκδόσεις, σ. 59.


Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο καλείται να ανταποκριθεί στην πρόκληση της διεθνοποίησης των σπουδών και να αναζητήσει μια θέση στο διεθνή εκπαιδευτικό χάρτη. Οι γνωστές σε όλους μας παθογένειες του Ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος, της γραφειοκρατίας και του τοπικισμού κατέστησαν το ελληνικό πανεπιστήμιο εσωστρεφές, σε μια εποχή που η εξωστρέφεια είναι ζητούμενο μέσο και σκοπός, προαπαιτούμενη ιδιότητα για την ανάπτυξη κάθε οργανισμού. Η διεθνοποίηση των σπουδών σημαίνει μεγαλύτερο ανταγωνισμό, αλλά και ευκαιρίες συνεργασίας. Δημιουργεί συνθήκες αλληλεπίδρασης που ευνοούν τη συνέργεια μεταξύ των ιδρυμάτων, τον συντονισμό των δυνάμεων, την κινητικότητα και τις ανταλλαγές φοιτητών και ερευνητών. Η επιβίωση και η διάκριση των Ελληνικών πανεπιστημίων σ' αυτό το περιβάλλον απαιτεί εξωστρέφεια και στρατηγική.

Πρώτον, τα Πανεπιστήμια είναι απαραίτητο να επενδύσουν σε συνεργασίες με πανεπιστημιακά ιδρύματα, τμήματα, ερευνητικά κέντρα και ερευνητές του εξωτερικού, προκειμένου να συμμετέχουν στη διεθνοποίηση των σπουδών και να κοινωνικοποιηθούν στη διεθνή πανεπιστημιακή κοινότητα. Μπορούν επίσης να επωφεληθούν από τις υποδομές και την τεχνογνωσία των συνεργατών τους και με αυτόν τον τρόπο μέσω της κοινωνικοποίησης, του παραδείγματος, αλλά και της προσαρμογής να κάνουν ουσιαστικά βήματα για τον δικό τους εκσυγχρονισμό.

Δεύτερον, τα Πανεπιστήμια πρέπει να ανοίξουν τις πύλες τους και να ενθαρρύνουν την κινητικότητα των φοιτητών και των ερευνητών, στα πρότυπα των προγραμμάτων κινητικότητας ερευνητών και του Erasmus, που ήδη λειτουργούν με μεγάλη επιτυχία. Ωστόσο, περαιτέρω βήματα πρέπει να γίνουν για την αποδοχή αλλοδαπών φοιτητών και την υποδοχή ξένων ερευνητών και διδασκόντων.

Ένα τρίτο βήμα είναι η ενεργός συμμετοχή μας σε Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Ενώσεις Πανεπιστημίων, αλλά και η οργάνωση σε αντίστοιχες επαγγελματικές ενώσεις.

Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι παρά τα προβλήματα του το ελληνικό πανεπιστήμιο διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα. Εκτός από το αξιόλογο ανθρώπινο δυναμικό που διακρίνεται στην έρευνα εντός και εκτός συνόρων, τα επιστημονικά αντικείμενα που συνδέονται με την ελληνική γλώσσα, τον πολιτισμό, την ιστορία, την πολιτική, τις καλές τέχνες και τη μουσική, μπορούν να αποτελέσουν πόλους έλξης για αλλοδαπούς φοιτητές, ερευνητές και για συνεργασίες με ξένα ιδρύματα.

Ένας άλλος παράγοντας που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας είναι η θέση μας είναι η γεωγραφική μας θέση στη βαλκανική και η σχετική υπεροχή μας συγκριτικά με τους γείτονες μας. Θα πρέπει να εξετάσουμε τις δυνατότητες εκπαιδευτικής διείσδυσης στις γειτονικές χώρες είτε μέσω της δημιουργίας προγραμμάτων σ' αυτές είτε μέσω της ενθάρρυνσης φοιτητών και ερευνητών να έρθουν για σπουδές και εργασία στη χώρα μας. Ειδικά σε τομείς όπως, π.χ., ο αρχαίος και ο βυζαντινός πολιτισμός, οι βαλκανικές σπουδές, οι ευρωπαϊκές σπουδές, και σε αντικείμενα που άπτονται κοινά ζητήματα όπως πχ διαχείριση διασυνοριακών φυσικών πόρων, διεθνείς και περιφερειακές οικονομικές σχέσεις, πολιτικές κοινωνικής συνοχής θα πρέπει να επιζητήσουμε την από κοινού προσέγγιση, ανταλλαγή απόψεων και παραγωγή γνώσης.

Ένα άλλο συγκριτικό πλεονέκτημα είναι η παρουσία δυναμικού ελληνικού ακαδημαϊκού δυναμικού στα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Πολλοί Έλληνες συνάδελφοι μας διακρίνονται σε πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα στην Ευρώπη, στις ΗΠΑ και αλλού. Αυτό το ανθρώπινο κεφάλαιο θα πρέπει να καταγραφεί και να αξιοποιηθεί, ίσως μέσω της δημιουργίας ενός δικτύου Ελλήνων ακαδημαϊκών.

Η ενεργός συμμετοχή στο περιβάλλον διεθνοποίησης των σπουδών συμβάλλει στην παραγωγή γνώσης, στην απόκτηση τεχνογνωσίας, στην ενίσχυση της έρευνας, στον εκσυγχρονισμό των πανεπιστημίων και τελικά στη βελτίωση της θέσης της χώρας μας στον διεθνή εκπαιδευτικό χάρτη.

Εξυπηρετεί, όμως, και έναν άλλον σκοπό. Δημιουργεί συνθήκες για πολιτιστική διπλωματία μέσω ενός είδους εκπαιδευτικής διπλωματίας.

Βεβαίως όλα αυτά απαιτούν σταθερότητα, διαφάνεια και μακροπρόθεσμη στρατηγική για την ανώτατη εκπαίδευση. Πρέπει να είμαστε αξιόπιστοι εταίροι υπηρετώντας το διεθνές περιβάλλον παραγωγής γνώσης, αλλά και τη χώρα μας. Για αυτό δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι χρειαζόμαστε ένα ισχυρό θεσμικό πλαίσιο που αφήνει περιθώρια ανάπτυξης και ευελιξίας είναι απαραίτητο για την ενίσχυση της εξωστρέφειας και την επιτυχημένη διεθνοποίηση.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:23

Προτεραιότητα η Παιδεία

Προτεραιότητα η Παιδεία

 

Μακεδονία, Σάββατο 26.09.2009, σελ. 8
του Ηλία Ι. Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων


Στην τρέχουσα εκλογική αναμέτρηση η οικονομία βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής.  Χωρίς αμφιβολία τα δημοσιονομικά προβλήματα της χώρας και οι διαρθρωτικές αλλαγές είναι εκ των ων ουκ άνευ προτεραιότητες, απ’ όποια θέση και αν βλέπει κάποιος το πολιτικό σκηνικό.  Ωστόσο, σημαντικό ρόλο παίζει και η νοοτροπία, τόσο των πολιτικών όσο και των πολιτών.  Κατά τη γνώμη μου λίγα είναι αυτά που μπορούν να αλλάξουν, αν δεν αλλάξουμε νοοτροπία.

Σε αυτό το πλαίσιο, όσοι υπηρετούμε την ανώτατη εκπαίδευση και την παιδεία γενικότερα έχουμε βαρύτατη ευθύνη, καθώς η ενδεδειγμένη συνταγή προτάσσει το εξής σχήμα: άλλη παιδεία, άλλη νοοτροπία.  Το σκεπτικό, πίσω από την εν λόγω πρόταση, είναι ότι μέσω της παιδείας μπορούμε να αλλάξουμε την κοινωνία, μέσω της κοινωνίας την νοοτροπία και μέσω της νοοτροπίας την πολιτική.  Τώρα που έχει ήδη κλείσει ο κύκλος της μεταπολίτευσης και γίνεται φανερό ότι το πολιτικό σύστημα, οι δομές και τα κόμματα που ευδοκίμησαν τα τελευταία τριανταπέντε χρόνια χρήζουν ανανέωσης, είναι ανάγκη να επενδύσουμε στην παιδεία, ως το μόνο θεσμό που μακροπρόθεσμα μπορεί να μας βγάλει από την κρίση.

Μόνο μέσα από την παιδεία μπορούμε να δημιουργήσουμε κοινωνικό κεφάλαιο και να καλλιεργήσουμε το πνεύμα μιας υπεύθυνης, δυναμικής και παρεμβατικής κοινωνίας πολιτών που θα μπορεί να παίζει κομβικό ρόλο στις κοινές υποθέσεις, που θα μπορεί να διαδραματίζει το ρόλο της με ωριμότητα, χωρίς να εγκλωβίζεται σε μικροσυμφέροντα και χωρίς να αποτελεί φέουδο, δεκανίκι, ή δικαιολογία για κανέναν πολιτικό φορέα.

Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι, στη βάση μιας Εγελιανής προσέγγισης, είμαστε ελεύθεροι και ανεξάρτητοι μόνο μέσα στην κοινωνία.  Αυτό δεν σημαίνει ότι τα άτομα παραδίδουν την ανεξαρτησία τους στο σύνολο.  Αλλά, ότι όλα τα οφέλη που έχουμε απορρέουν από την ίδια την κοινωνία.  Εξαρτόμαστε από αυτήν για αγαθά και απαραίτητες σχέσεις που θα μας οδηγήσουν και θα διασφαλίσουν την ανεξαρτησία μας, την ελευθερία μας.  Επιπλέον, οφείλω να υπογραμμίσω ότι ακόμη και αν η αποτελεσματικότητα είναι υπόθεση του κράτους, αφού αυτό διαθέτει και το συγκριτικό πλεονέκτημα της ισχύος, η διεκδίκησή της, όπως και η εξασφάλιση συνθηκών κοινωνικής δικαιοσύνης είναι υπόθεση της κοινωνίας.  Συνεπώς, όσο πιο κριτικό πνεύμα, όσο πιο δυναμικό χαρακτήρα διαθέτει η κοινωνία και όσο πιο προσανατολισμένη στο δρόμο της ευημερίας, είναι τόσο πιο πιθανό να γνωρίζει και να μπορεί να διεκδικεί όσα έχει ανάγκη και όσα  είναι απαραίτητο να γίνουν.  Έτσι, γίνεται αντιληπτό ότι ακόμη και στην επικρατούσα συζήτηση για την οικονομία, η ανταπόκριση των πολιτών είναι ζήτημα νοοτροπίας και, συνεπώς, παιδείας – κάτι που μας οδηγεί πίσω στο σχήμα που προανέφερα.  Η παιδεία είναι προτεραιότητα.

Η έκταση όσων πρέπει να γίνουν, για να αναβαθμίσουμε το ρόλο της παιδείας και να επανεξετάσουμε τους στόχους του εκπαιδευτικού συστήματος, ξεπερνά τα όρια αυτού του άρθρου.  Η ανάγκη, όμως, να ιεραρχηθεί η παιδεία ως θεσμός και όχι ως εξεταστικό σύστημα  ψηλά στην πολιτική ατζέντα είναι πιο φανερή και πιο αναγκαία από ποτέ.  Η παιδεία είναι ο μόνος θεσμός που μπορεί να φέρει την επανεκκίνηση που τόσο χρειαζόμαστε σε πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:22

Επιζητούμε μια ανάσα για τους φοιτητές

424: Επιζητούμε μια ανάσα για τους φοιτητές  

 

Έθνος της Κυριακής, 06.09.2009, σ. 65.
του Ηλία Ι. Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων


Η υπόθεση των κτιριακών εγκαταστάσεων του πρώην «424 Γενικού Στρατιωτικού Νοσοκομείου Εκπαιδεύσεως» έχει καταλήξει σε μία κατάσταση που όλοι – το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, οι Ένοπλες Δυνάμεις, το κοινωνικό σύνολο - χάνουν.

Η καλή λειτουργία και ανάπτυξη του Πανεπιστημίου Μακεδονίας εξαρτάται άμεσα από την παραχώρηση των εγκαταστάσεων του 424, το οποίο διαδοχικές ηγεσίες τού Υπουργείου Άμυνας – ΠΑΣΟΚ και ΝΔ - μας έχουν υποσχεθεί.  Η έλλειψη χώρων στο Πανεπιστήμιο καθίσταται πλέον αφόρητη.  Καθημερινά ταλαιπωρούνται εκατοντάδες εργαζόμενοι και χιλιάδες φοιτητές.

Οι υπάρχουσες κτιριακές εγκαταστάσεις σχεδιάστηκαν για τις ανάγκες τού Πανεπιστημίου στις αρχές του 1990.  Τότε το Πανεπιστήμιο είχε μόλις 5 Τμήματα.  Όμως, η μεγάλη αύξηση των εισακτέων από το 1998 και η θεαματική ανάπτυξη με τη λειτουργία στο ίδιο κτίριο 8 Τμημάτων, 11 μεταπτυχιακών, δεκάδων σεμιναρίων, και την παροχή σύγχρονων υπηρεσιών προς τους φοιτητές, αναπόφευκτα συνοδεύτηκε και από έλλειψη χώρων.

Διαχρονικά, προσπαθήσαμε να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα με όποια μέτρα μπορούσαμε να λάβουμε.  Πιστέψαμε ότι η πολιτεία θα τηρήσει τα υπεσχημένα, παραχωρώντας τους χώρους του 424, μετά την μεταστέγασή του στις νέες εγκαταστάσεις.  Κάτι τέτοιο, όμως, δεν έγινε, με αποτέλεσμα το Πανεπιστήμιο σήμερα όχι μόνο να μη λειτουργεί όπως θα έπρεπε, αλλά και να εμποδίζεται η ανάπτυξή του, αφού δεν υπάρχουν χώροι να στεγάσουν τα ερευνητικά κέντρα που υφίστανται και τα νέα που είναι σχεδόν έτοιμα.

Δεν μετρά, όμως, μόνο το Πανεπιστήμιο απώλειες.  Ο Στρατός απορρίπτει μια επωφελή συμφωνία.  Έχουμε προτείνει μια αμοιβαία ωφέλιμη λύση, σύμφωνα με την οποία η παραχώρηση του κτιρίου να πραγματοποιηθεί με ανταποδοτικά οφέλη.  Αυτά περιλαμβάνουν τις μελέτες και τη συντήρηση όλου του κτιρίου, την αποδοχή φοιτητών τής ΣΣΑΣ στο Μακεδονίας, την παροχή εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων.  Με την εξεύρεση μίας τέτοιας «αμοιβαία επωφελούς λύσης» έχει συμφωνήσει από τον περασμένο Σεπτέμβριο και το Υπουργείο Άμυνας, με γραπτή δήλωση του Υφυπουργού κ. Τασούλα.  Ωστόσο, καμία περαιτέρω εξέλιξη δεν έχει σημειωθεί από την πλευρά του Υπουργείου, παρά τις αδιάκοπες προσπάθειες μας.

Από την μη αξιοποίηση του κτιρίου, αναπόφευκτα χάνουμε και οι κάτοικοι της Θεσσαλονίκης.  Η μη ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του Πανεπιστημίου συνεπάγεται τεράστιες απώλειες πνευματικών και υλικών πόρων για την πόλη.

Επιπλέον, η εγκατάλειψη του κτιρίου επισείει κινδύνους για την ασφάλεια όλων.  Σε κάθε περίπτωση, λόγω της γειτνίασης, θα θέλαμε να επιστήσουμε την προσοχή όλων των αρμοδίων φορέων τόσο σε ζητήματα που ενδέχεται να προκύψουν από την κατάσταση των εγκαταστάσεων σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, όσο και σε απειλές για τη δημόσια τάξη που μπορεί να συνοδεύσουν την εγκατάλειψή του.

Ως Πανεπιστήμιο Μακεδονίας θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε τις εγκαταστάσεις τού πρώην 424 γιατί ασφυκτιούμε και γιατί πιστεύουμε ότι η παραχώρησή του στο Πανεπιστήμιο είναι προς όφελος όλων.  Αν για κάποιους το 424 είναι υπόθεση συντεχνιακού πατριωτισμού και εκλογικών υπολογισμών κόστους, τότε δεν αντιλαμβάνονται ούτε τι είναι πατριωτισμός ούτε το μέγεθος του κόστους.  Αντίθετα, για εμάς είναι μια ευκαιρία να πράξουμε το καθήκον μας απέναντι στους φοιτητές μας, στην κοινωνία, στην πόλη, συνδέοντας ένα ιστορικό κτίριο με τους αγαθούς σκοπούς ενός υποδειγματικού ανώτατου εκπαιδευτικού Ιδρύματος, που είναι η εκπαίδευση των νέων, η έρευνα και η ορθολογική ανάπτυξη προς όφελος όλων.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

«Είναι λάθος να βαλτώνουμε στο εξεταστικό»

 

Συνέντευξη του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων
Πρύτανη Πανεπιστημίου Μακεδονίας
στη Μακεδονία της Κυριακής, 20.04.2009

 

Κύριε Πρύτανη, πως κρίνετε την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση;

Θα χώριζα την κριτική μου στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση σε δύο περιόδους.  Πρώτα, πρέπει να δούμε την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που έγινε.  Είναι ξεκάθαρο πως οι αλλαγές, αν και κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να είναι ακόμη πιο τολμηρές, ήταν προς τη σωστή κατεύθυνση.  Αναμένουμε να δούμε τα αποτελέσματα τους.  Σίγουρα συμβάλλουν στην ανάπτυξη πρακτικών, πολιτικών και πνεύματος χρηστής διοίκησης, αξιοκρατίας, αναβάθμισης των ΑΕΙ.  Η εξέλιξή της, το δεύτερο στάδιο τής μεταρρύθμισης, αναμένεται και θα πρέπει να είναι προϊόν ευρύτατου διαλόγου, καθώς και να έχει μακροπρόθεσμη προοπτική.  Πρέπει να σταματήσει το ράβε ξήλωνε στην εκπαίδευση, για όποια βαθμίδα και αν μιλάμε.  Για αυτό, επιτρέψτε μου να πω, ότι το σημαντικό είναι να προσεγγίσουμε την μεταρρύθμιση με ανοιχτό μυαλό, να την δούμε πέρα από ένα δύο συγκεκριμένα μέτρα.  Είναι λάθος να «βαλτώνουμε» στο εξεταστικό.  Μια επιτυχημένη μεταρρύθμιση δεν κρίνεται από την ελάχιστη συμφωνία ως προς τη διαδικασία των εξετάσεων.  Είναι ανάγκη να συμφωνήσουμε σε ό,τι είναι πρωταρχικό και ουσιαστικό, στους στόχους του εκπαιδευτικού συστήματος πρώτα.  Χρειαζόμαστε ένα κοινό όραμα.

 

Πως είναι δυνατόν να γίνει αυτό κατά τη γνώμη σας;

Η συζήτηση για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα πρέπει να μετατοπιστεί στο σκοπό της, στη σχέση τής μεταρρύθμισης με την αλλαγή της κοινωνικής νοοτροπίας, της οικονομικής ανάπτυξης και του πολιτικού πολιτισμού, με το μέλλον της χώρας μας.  Να αντιληφθούμε το βάθος και την βαρύτητα της μεταρρύθμισης.  Μ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να φωτίσουμε τα προβλήματα της παιδείας, που μας απασχολούν πάντα, αλλά και τα κοινωνικά ζητήματα που μας απασχολούν τον τελευταίο καιρό.  Πρόκειται για συγκοινωνούντα δοχεία.  Αν κρίνουμε ότι δεν τα καταφέρνουμε στην κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία είναι γιατί το εκπαιδευτικό σύστημα δεν καταφέρνει να τροφοδοτήσει όλους τους τομείς τής κοινωνικής ζωής με το κατάλληλο κοινωνικό κεφάλαιο.  Ας μην ξεχνούμε ότι η ποιότητα και οι στόχοι της κοινωνίας, της πολιτικής, της οικονομίας, εξαρτώνται από την ποιότητα και τους στόχους του εκπαιδευτικού μας συστήματος.  Αυτό διαμορφώνει τους πολίτες και τους ηγέτες.  Είναι φανερό ότι  με άλλη παιδεία, θα έχουμε άλλη νοοτροπία, άλλη πολιτική, άλλη κοινωνία.

 

Ποιοι είναι αυτοί οι στόχοι, όμως;

Είναι στόχοι που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας.  Χρειαζόμαστε ένα εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο μέσω της γνώσης να προάγει τις έννοιες της κοινωνικής και ατομικής προόδου, της ευτυχίας της κοινωνίας, της κοινωνικής και ατομικής ευθύνης, της ισότητας, της συμμετοχής, της καινοτομίας.  Στόχοι, όπως η ευημερία, η ανάπτυξη, η δημιουργία, η ελευθερία, η υπευθυνότητα, η συνοχή, η συμμετοχικότητα, η κοινωνική δικαιοσύνη, θα πρέπει να προάγονται και να υποστηρίζονται από το εκπαιδευτικό σύστημα.  Παράλληλα, έχουμε ανάγκη από ένα σύστημα το οποίο να καλλιεργεί σε όλες τις βαθμίδες μαθητές, φοιτητές, στην ουσία πολίτες και ηγέτες, με αναλυτικό, κριτικό και δημιουργικό πνεύμα, με ενδιαφέρον και αίσθηση ευθύνης για τις κοινές υποθέσεις. Χρειάζεται να αξιολογήσουμε και να επαναπροσδιορίζουμε τις αρχές που χαρακτηρίζουν το εκπαιδευτικό μας σύστημα και τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται.  Και χρειάζεται να το πράξουμε αμέσως.  Σε διαφορετική περίπτωση, όποια μεταρρύθμιση δεν δίνει απαντήσεις σε αυτά τα ζητήματα είναι άχρηστη.

 

Πρακτικά, όμως, πώς υλοποιούνται αυτά κ. Πρύτανη;

Εφόσον συμφωνούμε ότι η μεταρρύθμιση δεν είναι απλώς μια διαδικασία, αλλά μια μέθοδος για να βελτιώσουμε μακροπρόθεσμα την κοινωνία, τις συνθήκες ζωής και της ανάπτυξης του τόπου, τα υπόλοιπα θα έρθουν από μόνα τους.  Καταρχάς η αριστεία.  Θεωρώ ότι με το παρόν σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η κοινωνία μας έχει παγιδευτεί σ’ ένα μηχανιστικό σύστημα με μοναδικό στόχο το «αδιάβλητο» και ταλανίζεται με τη βάση του «10».  Δυστυχώς, όμως, η επιδίωξη του αυτονόητου μέσω ενός ολόκληρου συστήματος είναι, αφενός, ομολογία αποτυχίας, αφετέρου, τροχοπέδη στην επιδίωξη της αριστείας.  Όταν όλοι επιδιώκουμε το καλύτερο, δεν είναι δυνατόν να βολευόμαστε με το λιγότερο κακό.  Ζητούμενο είναι η εξίσωση του μεγαλύτερου αριθμού προς τα πάνω, η βελτίωση του συλλογικού μέσου όρου μόρφωσης.  Συνεπώς, χρειαζόμαστε ένα σύστημα που επιδιώκει την αριστεία, την ανάδειξη και την αξιοποίηση των αρίστων, χωρίς, ωστόσο να αναιρεί την άλλη υποχρέωση κάθε σοβαρού σύγχρονου κράτους, της παροχής ίσων ευκαιριών σε κάθε πολίτη και, ιδιαιτέρως, στους νέους.

 

Ποιές είναι οι δικές σας προτάσεις για την μεταρρύθμιση;

Πέρα από τη συμφωνία στο σκοπό της μεταρρύθμισης και τους στόχους τού εκπαιδευτικού συστήματος θεωρώ σημαντικά 5 ακόμη σημεία:

  • να βελτιωθούν η Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ώστε να προάγουν ισόρροπα τη γνώση και την κριτική σκέψη,
  • είτε με εξετάσεις είτε χωρίς, τα Πανεπιστήμια, κατά κατηγορίες Σχολών ή και Τμημάτων, να έχουν άποψη ως προς το προφίλ των γνώσεων που θα διαθέτουν οι εισαγόμενοι,
  • να μη δημιουργηθεί επιπλέον έτος σπουδών μεταξύ Λυκείου και Πανεπιστημίου,
  • να υπάρξουν, όπου είναι δυνατόν, αλλαγές στη φιλοσοφία της ύλης και των εξετάσεων, ώστε να αποκλεισθεί η απομνημόνευση και η δημιουργία γενεών «παπαγάλων» και,
  • όταν με συναίνεση καταλήξουμε, η εφαρμογή της οποιασδήποτε αλλαγής θα πρέπει να προετοιμασθεί πολύ προσεκτικά, με μεγάλη σοβαρότητα και με προοπτική μέλλοντος.

 

Και σε ό,τι αφορά την τριτοβάθμια εκπαίδευση, τι χρειάζεται, τι θα κρίνει το μέλλον;

Ό,τι και να πω για τις ανάγκες τις τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα είναι λίγο.  Είναι τέτοια η φύση της και τόσα τα προβλήματά της, που το αρκετό συχνά πλησιάζει το ιδεώδες.  Γνωρίζοντας την κατάσταση, τις δυσχέρειες και τις δυνατότητες εκ πείρας, δεν θα ήθελα να σας δώσω μια ουτοπική εικόνα.  Επιπλέον διεκδικήσεις, όπως περισσότερες δαπάνες για την παιδεία κινούνται στο εκκρεμές της συνθηματολογίας και των υποσχέσεων επί δεκαετίες.  Είναι αυτονόητο ότι χρειαζόμαστε περισσότερους πόρους, καλύτερες υποδομές, στέρεες δομές.  Επίσης, ο χώρος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει ανάγκη να δώσουμε έμφαση στην ποιότητα και την αξιοκρατία.  Άλλη μια βασική ιδιότητα που πρέπει να αποκτήσουν τα ελληνικά ΑΕΙ είναι η εξωστρέφεια.

 

Τι εννοείτε λέγοντας εξωστρέφεια;

Εννοώ εξωστρέφεια σε δύο κατευθύνσεις, προς το εσωτερικό και προς το εξωτερικό, κοινωνικό και διεθνοποιημένο.  Ένα κοινωνικό Πανεπιστήμιο χρειάζεται να είναι σε επαφή με τους πολίτες, να κατανοεί τις ανάγκες τους, να ανταποκρίνεται και να είναι ικανό να μεταφέρει τα αποτελέσματα της διδακτικής και της ερευνητικής εργασίας προς αυτούς.  Τα Πανεπιστήμια δεν πρέπει να είναι νησίδες αποκομμένες από την πραγματικότητα εκτός των πυλών τους.  Είναι επίσης σημαντικό να συμμετέχουν στη διεθνή πραγματικότητα, για αυτό χρειαζόμαστε τη διεθνοποίηση.  Η διεθνοποίηση των σπουδών σημαίνει ευκαιρίες συνεργασίας.  Δημιουργεί συνθήκες αλληλεπίδρασης που ευνοούν τη συνέργια μεταξύ των Ιδρυμάτων, τον συντονισμό των δυνάμεων, την κινητικότητα φοιτητών και ερευνητών.  Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι, παρά τα προβλήματά του, το Ελληνικό Πανεπιστήμιο διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα.  Επιστημονικά αντικείμενα που συνδέονται με την Ελληνική γλώσσα, τον πολιτισμό, την ιστορία, την πολιτική, τις καλές τέχνες και τη μουσική, μπορούν να αποτελέσουν πόλους έλξης για αλλοδαπούς φοιτητές, ερευνητές και για συνεργασίες με ξένα Ιδρύματα.  Ένας άλλος παράγοντας που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας είναι η γεωγραφική μας θέση στη Βαλκανική και η σχετική επιστημονική υπεροχή μας.  Θα πρέπει να εξετάσουμε τις δυνατότητες εκπαιδευτικής παρουσίας στις γειτονικές χώρες είτε μέσω της δημιουργίας προγραμμάτων σ’ αυτές είτε μέσω της ενθάρρυνσης φοιτητών και ερευνητών να έρθουν στη χώρα μας.

 

Πώς πορεύεται το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας σε αυτή την πραγματικότητα;

Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας είναι ένα Πανεπιστήμιο ανοιχτό στην κοινωνία.  Θα ήθελα να τονίσω ότι το ίδιο το Πανεπιστήμιο, από την εποχή της ΑΒΣΘ, είναι απότοκο των αναγκών και των ονείρων της τοπικής και της ευρύτερης κοινωνίας, όπως άλλωστε και η εξέλιξη του.  Είμαστε σε διαρκή και άμεση επικοινωνία με την κοινωνία, τους φορείς, τις εξελίξεις.  Σ’ αυτό βέβαια βοηθά το γεγονός ότι θεραπεύουμε σύγχρονα αντικείμενα σπουδών που σχετίζονται με την οικονομική, την πολιτική, την καλλιτεχνική πραγματικότητα, στην Ελλάδα και το εξωτερικό.  Είμαστε επίσης ένα ευέλικτο και ανοιχτό Ίδρυμα.  Συνεργαζόμαστε με άλλα ιδρύματα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με φορείς όπως ο ΣΕΒΕ, το Ινστιτούτο Νεολαίας, η ΑΔΕΔΥ, επίσης και με την Κυπριακή κυβέρνηση.  Επιμορφώνουμε στελέχη τής Διπλωματικής Ακαδημίας της Κύπρου, αλλά και στελέχη του Ελληνικού δημόσιου τομέα, στο Μεταπτυχιακό στη «Δημόσια Διοίκηση Ολικής Ποιότητας».  Δεχόμαστε αλλοδαπούς φοιτητές και ερευνητές και αναζητούμε τρόπους και μέσα παρουσίας σε γειτονικές χώρες.  Έχουμε, επίσης, σχέδια για τη δημιουργία μια σειράς ερευνητικών κέντρων, ανάμεσα τους ένα πρωτοποριακό κέντρο για την μελέτη του εγκεφάλου.  Ωστόσο, παρά τα πολλά ευοίωνα χαρακτηριστικά του Πανεπιστημίου μας, η μη απόδοση των υπεσχημένων χώρων του 424, πρώην ΓΣΝ, στερεί την εύρυθμη λειτουργία και την περαιτέρω ανάπτυξη του Πανεπιστημίου.  Το Πανεπιστήμιο ασφυκτιά και όσο συνεχίζεται αυτή η κατάσταση δεν είμαι αισιόδοξος για το μέλλον.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:14

Ο Μύθος της Μεταρρύθμισης

Ο Μύθος της Μεταρρύθμισης

 

Έθνος, Σάββατο 7.03.2009, σ. 8.
του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων

 

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση μοιάζει με μύθο που φοβίζει τα παιδιά… αλλά και τους μεγάλους.  Είναι ο λαβύρινθος, με το εκπαιδευτικό σύστημα να παίζει το ρόλο του Μινώταυρου που κατασπαράσσει κάθε χρόνο χιλιάδες νέους.

Πρέπει να ξεμπερδεύουμε με τον Μινώταυρο και να βγούμε από το λαβύρινθο.  Πώς, όμως;  Ο μύθος είναι διδακτικός.  Χρειάζεται να δέσουμε τον μίτο στην αρχή, να τον ξετυλίξουμε πηγαίνοντας μέχρι το τέλος και, μετά, πάλι πίσω.  Είναι μια διαδικασία επίπονη, που χρειάζεται επιμονή, τόλμη, νηφαλιότητα και υπομονή.

Πρέπει ως κοινωνία να σταματήσουμε τη θυσία τής νέας γενιάς.  Από πού, όμως, να ξεκινήσουμε;  Η αρχή προς μια ουσιαστική μεταρρύθμιση δεν βρίσκεται στην ελάχιστη συμφωνία ως προς τη διαδικασία των εξετάσεων εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, που περιορίζει πάντα το διάλογο.  Η ουσία τής όποιας μεταρρύθμισης βρίσκεται στους στόχους του εκπαιδευτικού συστήματος.  Πρέπει να αποφασίσουμε τι χαρακτηριστικά θέλουμε να έχει το εκπαιδευτικό μας σύστημα και για ποιους λόγους.  Συνήθως, αναλωνόμαστε στο να συζητούμε πως το εκπαιδευτικό μας σύστημα παράγει φοιτητές και μετά ανέργους, και όχι με το τι φοιτητές και, κυρίως, τι πολίτες δημιουργεί.

Η συζήτηση για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα πρέπει να μετατοπιστεί εδώ, να ξεφύγουμε από το θέμα των εξετάσεων και να συσχετίσουμε την μεταρρύθμιση με την αλλαγή της κοινωνικής νοοτροπίας και του πολιτικού πολιτισμού, με το μέλλον της χώρας μας.  Μ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να φωτίσουμε τα προβλήματα της παιδείας, που μας απασχολούν πάντα, αλλά και τα κοινωνικά ζητήματα που μας απασχόλησαν τον τελευταίο καιρό.  Πρόκειται για συγκοινωνούντα δοχεία.  Αν κρίνουμε ότι δεν τα καταφέρνουμε στην κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, είναι γιατί το εκπαιδευτικό σύστημα δεν καταφέρνει να τροφοδοτήσει όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής με το κατάλληλο κοινωνικό κεφάλαιο, γιατί ως θεσμός πάσχει.  Ας μην ξεχνάμε, η ποιότητα και οι στόχοι της κοινωνίας, της πολιτικής, της οικονομίας, εξαρτώνται από την ποιότητα και τους στόχους του εκπαιδευτικού μας συστήματος.  Αυτό διαμορφώνει τους πολίτες και τους ηγέτες.

Συνεπώς, αν διαρκείς στόχοι της κοινωνίας, της πολιτικής, της οικονομίας είναι η ευημερία, η ανάπτυξη, η δημιουργία, η ελευθερία, η υπευθυνότητα, η συνοχή, η συμμετοχικότητα, η κοινωνική δικαιοσύνη, τότε οι ίδιοι στόχοι πρέπει να υποστηρίζονται και από το εκπαιδευτικό σύστημα.  Χρειαζόμαστε, λοιπόν, ένα σύστημα, το οποίο μέσω της γνώσης να προάγει τις έννοιες της κοινωνικής και ατομικής προόδου, της ευτυχίας της κοινωνίας, της κοινωνικής και ατομικής ευθύνης, της ισότητας, της συμμετοχής, της καινοτομίας.  Παράλληλα, έχουμε ανάγκη από ένα σύστημα το οποίο σε όλες τις βαθμίδες καλλιεργεί μαθητές, φοιτητές, στην ουσία πολίτες και ηγέτες, με αναλυτικό, κριτικό και δημιουργικό πνεύμα.

Σήμερα που καλούμαστε να επαναδιαπραγματευτούμε τους όρους του κοινωνικού συμβολαίου, που χρειαζόμαστε αλλαγή της κοινωνικής νοοτροπίας – μια μεταστροφή, όμως, που θα είναι αποτέλεσμα παιδείας - αυτή η ανάγκη είναι πιο ξεκάθαρη και πιο αδήριτη από ποτέ.  Καιρός, λοιπόν, να σκοτώσουμε το εκπαιδευτικό σύστημα-τέρας, ξετυλίγοντας το κουβάρι από την αρχή, ξεκινώντας από την ουσία και τους λόγους της μεταρρύθμισης.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:13

Πέντε σημαντικά σημεία για το εξεταστικό

Πέντε σημαντικά σημεία

Καθημερινή, Κυριακή 25.01.2009, σ. 6
του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων
Πρύτανη του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

 

Η αναζήτηση ενός διαφορετικού συστήματος εισαγωγής στα ΑΕΙ και στα ΑΤΕΙ θέτει την κοινωνία προ των ευθυνών της να προσδιορίσει και τα κριτήρια της ανανέωσής της, καθώς οι απόφοιτοι της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι εκείνοι οι οποίοι θα αναλάβουν στο μέλλον θέσεις ευθύνης.  Η ανανέωση της κοινωνίας συναρτάται με την ίδια της την επιβίωση, με την ικανότητά της να εισπράττει και να αξιοποιεί τους νέους χυμούς της ευφυΐας και της ικανότητας.

Αυτές οι δυνατότητες δεν απαντώνται στην ισχύουσα κοινωνική κατάσταση του νεποτισμού, της ανευθυνότητας, της εύνοιας στους οικονομικά ισχυρότερους και στους κατοίκους των αστικών κέντρων, στην εξίσωση όλων προς τα κάτω.  Ζητούμενο είναι, στη βάση της αναδιανεμητικής κοινωνικής δικαιοσύνης, η εξίσωση του μεγαλύτερου αριθμού προς τα πάνω, να πάμε, δηλαδή, όλοι μαζί πιο ψηλά!

Πολλές κοινωνίες έχουν ήδη απαντήσει στο ερώτημα της ανανέωσής τους με μία αυτονόητη απάντηση: την επιδίωξη της αριστείας και την ανάδειξη των αρίστων στη βάση της αξιοκρατίας.  Η επιδίωξη της αριστείας δεν αναιρεί την άλλη υποχρέωση κάθε σοβαρού σύγχρονου κράτους, της παροχής ίσων ευκαιριών σε κάθε πολίτη και, ιδιαιτέρως, στους νέους.  Αντιθέτως, ανοίγει το δρόμο σε όλους τους νέους ανεξαιρέτως, από όπου και αν προέρχονται, ώστε, αφενός, να μορφωθούν και να διαθέτουμε ένα υψηλό συλλογικό επίπεδο εκπαίδευσης, αφετέρου, να διακριθούν και να συμβάλουν στη βελτίωση του συλλογικού μέσου όρου μόρφωσης.

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα το παρόν σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η κοινωνία μας έχει παγιδευτεί σ’ένα μηχανιστικό σύστημα με μοναδικό στόχο το «αδιάβλητο» και ταλανίζεται με τη βάση του «10».  Δυστυχώς, όμως, η επιδίωξη του αυτονόητου μέσω ενός ολόκληρου συστήματος είναι, αφενός, ομολογία αποτυχίας, αφετέρου, τροχοπέδη στην επιδίωξη της αριστείας.

Υπάρχουν διάφορες προτάσεις για αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής.  Σε κάθε περίπτωση, σε οποιοδήποτε σύστημα τελικώς επιλεγεί, είναι σημαντικό:

  1. να βελτιωθούν η πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ώστε να προάγουν ισόρροπα τη γνώση και την κριτική σκέψη.
  2. είτε με εξετάσεις είτε χωρίς, τα Πανεπιστήμια, κατά κατηγορίες Σχολών ή και Τμημάτων, να έχουν άποψη ως προς το προφίλ των γνώσεων που θα διαθέτουν οι εισαγόμενοι.
  3. να μη δημιουργηθεί επιπλέον έτος σπουδών μεταξύ Λυκείου και Πανεπιστημίου.
  4. να υπάρξουν, όπου είναι δυνατόν, αλλαγές στη φιλοσοφία της ύλης και των εξετάσεων, ώστε να αποκλεισθεί η απομνημόνευση και η δημιουργία γενεών «παπαγάλων», και
  5. όταν με συναίνεση καταλήξουμε, η εφαρμογή τής οποιασδήποτε αλλαγής θα πρέπει να προετοιμασθεί πολύ προσεκτικά, με μεγάλη σοβαρότητα και με προοπτική μέλλοντος.
Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:09

Στήριξη στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες

Στήριξη στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες

Αγγελιοφόρος, 13.10.2008
του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων


Με αφορμή την εκδήλωση για τα «25 Χρόνια Έρευνας και Προσφοράς στην Εκπαίδευση και την Ανάπτυξη της Χώρας» των Ελληνικών Πανεπιστημίων (7.10.2008), θέλω να αναδείξω τη συμβολή των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών στην ερευνητική διαδικασία και την ακαδημαϊκή ζωή, αλλά και την ανάγκη στήριξής τους.

Οι βιβλιοθήκες πρέπει να βρίσκονται στον πυρήνα των διδακτικών και ερευνητικών διαδικασιών. Αποτελούν χώρους έρευνας, μάθησης, σκέψης και προβληματισμού. Έχουν ζωτική σημασία για τα μέλη ΔΕΠ, τους υποψήφιους διδάκτορες, τους μεταπτυχιακούς και τους προπτυχιακούς φοιτητές. Η ενίσχυση της ερευνητικής κουλτούρας των ΑΕΙ και η επίτευξη ερευνητικών αποτελεσμάτων προϋποθέτει σύγχρονες, ενημερωμένες και ανοιχτές βιβλιοθήκες.

Κατανοώντας ότι η ποιότητα των βιβλιοθηκών και ο χρόνος που περνούν οι φοιτητές και οι ερευνητές σ' αυτές θα καθορίσουν την εξέλιξη των νέων ως επιστημόνων και ως πολιτών, θα πρέπει να θέσουμε ως στόχο την αναβάθμιση των βιβλιοθηκών.

Την προηγούμενη δεκαετία οι βιβλιοθήκες εκσυγχρονίστηκαν, εμπλουτίστηκαν και στελεχώθηκαν, μέσω ευρωπαϊκών πόρων, έτσι ώστε να παρέχουν υπηρεσίες επιπέδου. Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, για παράδειγμα, προσφέρει σήμερα χιλιάδες ηλεκτρονικά επιστημονικά περιοδικά, δίνοντας την δυνατότητα σε όλους, σε κάθε επιστημονικό πεδίο, να έρθουν σε επαφή με τις πιο πρόσφατες εξελίξεις και επίκαιρες συζητήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην υπηρεσία αυτή δεν έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε από τα Ιδρύματα του εξωτερικού.

Είναι απαραίτητο οι βιβλιοθήκες και να συνεχίσουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και να αναπτυχθούν περαιτέρω. Η Σύνοδος Πρυτάνεων και τα αρμόδια Υπουργεία χρειάζεται να διαμορφώσουν μια στρατηγική για την ενίσχυσή τους. Είναι κατανοητό ότι οι πόροι δεν είναι άπειροι και μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν. Γι' αυτό η στρατηγική θα πρέπει να είναι συναινετική και να διακρίνεται από μια σταδιακή και πολύπλευρη προσέγγιση.

Το πρώτο βήμα είναι να γίνει κατανοητός, εντός και εκτός Πανεπιστημίων, ο ρόλος των βιβλιοθηκών, η συμβολή τους στην συνολική προσφορά των Πανεπιστημίων, και η ανάγκη στήριξής τους. Μόνο έτσι, στα επόμενα 25 χρόνια, θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε δυναμικά και θα γιορτάσουμε ακόμη περισσότερα ερευνητικά αποτελέσματα, ακόμη μεγαλύτερη προσφορά των Πανεπιστημίων στη νεολαία και στην κοινωνία μας.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ

Με ακόμη λιγότερες λέξεις

Οι ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες βρίσκονται στον πυρήνα των διδακτικών και ερευνητικών διαδικασιών. Αποτελούν χώρους έρευνας, μάθησης, σκέψης και προβληματισμού. Έχουν ζωτική σημασία για τα μέλη ΔΕΠ, τους υποψήφιους διδάκτορες, τους μεταπτυχιακούς και τους προπτυχιακούς φοιτητές. Η ενίσχυση της ερευνητικής κουλτούρας των ΑΕΙ και η επίτευξη ερευνητικών αποτελεσμάτων προϋποθέτει σύγχρονες, ενημερωμένες και ανοιχτές βιβλιοθήκες.

Κατανοώντας ότι η ποιότητα των βιβλιοθηκών και ο χρόνος που περνούν οι φοιτητές και οι ερευνητές σ' αυτές θα καθορίσουν την εξέλιξη των νέων ως επιστημόνων και ως πολιτών, θα πρέπει να θέσουμε ως στόχο την αναβάθμιση των βιβλιοθηκών.

Την προηγούμενη δεκαετία οι βιβλιοθήκες εκσυγχρονίστηκαν, εμπλουτίστηκαν και στελεχώθηκαν, μέσω ευρωπαϊκών πόρων, έτσι ώστε να παρέχουν υπηρεσίες επιπέδου. Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, για παράδειγμα, προσφέρει σήμερα χιλιάδες ηλεκτρονικά επιστημονικά περιοδικά, δίνοντας την δυνατότητα σε όλους, σε κάθε επιστημονικό πεδίο, να έρθουν σε επαφή με τις πιο πρόσφατες εξελίξεις και επίκαιρες συζητήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην υπηρεσία αυτή δεν έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε από τα Ιδρύματα του εξωτερικού.

Είναι απαραίτητο οι βιβλιοθήκες και να συνεχίσουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και να αναπτυχθούν περαιτέρω. Η Σύνοδος Πρυτάνεων και τα αρμόδια Υπουργεία χρειάζεται να διαμορφώσουν μια στρατηγική για την ενίσχυσή τους. Είναι κατανοητό ότι οι πόροι δεν είναι άπειροι και μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν. Γι' αυτό η στρατηγική θα πρέπει να είναι συναινετική και να διακρίνεται από μια σταδιακή και πολύπλευρη προσέγγιση.

Το πρώτο βήμα είναι να γίνει κατανοητός, εντός και εκτός Πανεπιστημίων, ο ρόλος των βιβλιοθηκών, η συμβολή τους στην συνολική προσφορά των Πανεπιστημίων, και η ανάγκη στήριξής τους. Μόνο έτσι, στα επόμενα 25 χρόνια, θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε δυναμικά και θα γιορτάσουμε ακόμη περισσότερα ερευνητικά αποτελέσματα, ακόμη μεγαλύτερη προσφορά των Πανεπιστημίων στη νεολαία και στην κοινωνία μας.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:08

Εξωστρέφεια του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Βάση δημοσιεύματος στην Καθημερινή, 14.09.2008

Ο δυναμισμός του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, πέρα από την έμφαση στην ποιότητα σπουδών και υποδομών, στην έρευνα και την αξιολόγηση, εκφράζεται και μέσω της εξωστρέφειας.

Την τελευταία διετία ενισχύθηκε το πρόγραμμα Erasmus, διπλασιάσθηκε η χρηματοδότηση για συμμετοχή καθηγητών σε συνέδρια εξωτερικού, υπεγράφησαν συμφωνίες συνεργασίας με ξένα Πανεπιστήμια και δημιουργήθηκε το πρώτο ξενόγλωσσο μεταπτυχιακό.

Εξωστρέφεια μπορεί να σημαίνει και παρουσία του Πανεπιστημίου στο εξωτερικό μέσω μεταπτυχιακών, αφού ο νέος νόμος επιτρέπει τη διοργάνωσή τους χωρίς συνεργασία με ξένους φορείς. Προς το παρόν, το Πανεπιστήμιο μελετά με υπευθυνότητα τις προϋποθέσεις και το εφικτό αυτοδύναμης διοργάνωσης μεταπτυχιακών σε κάποια από τις γειτονικές χώρες (Βουλγαρία, ΠΓΔΜ και Αλβανία). Πέρα από το συγκριτικό του επιστημονικό πλεονέκτημα στα αντικείμενα που θεραπεύει, η βασική στόχευση είναι το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας να πρωτοστατήσει στην επιστημονική και οικονομική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:07

Υπέρ του καλού δημόσιου Πανεπιστημίου

Υπέρ του καλού δημόσιου Πανεπιστημίου

 

του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων
Πρύτανη του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

 

Θεσσαλονίκη, 26.05.2008

Αν ξεκινήσουμε από την παραδοχή ότι το ενεργό και παρεμβατικού χαρακτήρα ενδιαφέρον για τα Πανεπιστήμια έχει ως νομιμοποιητική βάση την αναβάθμιση της παρεχόμενης εκπαίδευσης και αν εξετάσουμε με ποιο τρόπο και ποιους στόχους εκδηλώνεται η νέα αναταραχή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας, θα καταλήξουμε σε ένα ερώτημα: τι είναι επικρατέστερο, το ενδιαφέρον για την Παιδεία ή τα πολιτικά κίνητρα;

Κανείς δε δικαιούται - ο δε γράφων δε διανοείται - να αμφισβητήσει ότι η «μέχρις εσχάτων» αντίδραση στην εφαρμογή του νέου νόμου-πλαισίου μπορεί να καθοδηγείται από ένα όραμα τελειότητας για τις σπουδές που προσφέρει το Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Αντίστοιχα, ωστόσο, θα ήταν βάσιμος ο ισχυρισμός ότι το όραμα αυτό δεν είναι άσχετο από πολιτικές συγκυρίες και σε κάποιες περιπτώσεις από προσωπικές σκοπιμότητες. Έτσι κι αλλιώς, πάντως, η συσχέτιση αυτή δεν είναι ούτε αθέμιτη, ούτε κι έξω από το πλαίσιο της πραγματικότητας. Θεμιτό, όμως, είναι και το δικαίωμα όσων διατηρούν νηφάλια τη σκέψη τους και ενδιαφέρονται για την αριστοποίηση των σπουδών, να διατυπώσουν βάσιμες αμφιβολίες για το κατά πόσο οι μέθοδοι αναταραχής που επιλέγονται είναι το καταλληλότερο μέσο για το μόνο ζητούμενο, δηλαδή, τη δημιουργική αναβάθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης.

Έχω υπογραμμίσει και άλλοτε, ότι το πραγματικό δίλημμα δεν είναι το άρθρο 16 του Συντάγματος και η απαγόρευση ή μη της δημιουργίας μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Το αληθινό δίλημμα είναι: καλό, υψηλής περιωπής Δημόσιο Πανεπιστήμιο ή μια σκιά του Δημόσιου Πανεπιστημίου που οραματίστηκαν φωτισμένοι δάσκαλοι του παρελθόντος, τη στιγμή μάλιστα που στο χώρο της ανώτατης παιδείας υπάρχουν ακόμη άνθρωποι οι οποίοι αγωνίζονται τον καλό αγώνα για να κρατήσουν το όραμα ζωντανό.

Το καλό Δημόσιο Πανεπιστήμιο, τηρουμένων των όρων ανάπτυξής του, που το ίδιο το άρθρο 16 προσδιορίζει – αλλά η Πολιτεία δεν εκπλήρωσε ως τώρα - δε θα διέτρεχε κανέναν κίνδυνο από οποιονδήποτε ιδιωτικό και πολύ περισσότερο μη κερδοσκοπικό ανταγωνισμό. Θα είχε αυτοδύναμη πορεία και θα δικαίωνε το όνομά του και τους υψηλούς στόχους του.

Πολλές φορές έχω εκθέσει ποια είναι, πάνω στο έδαφος της σημερινής κατάστασης, τα μέσα και οι τρόποι για μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική λειτουργία του δημόσιου Πανεπιστημίου. Οι προτάσεις είναι κατατεθειμένες και συνοψίζονται στη βελτίωση της ποιότητας, τη διαφάνεια στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος, την αντιμετώπιση της οικογενειοκρατίας, τη στροφή προς την έρευνα και τη διεθνοποίηση των σπουδών.

Η πραγματικότητα σήμερα δείχνει ότι, παρά της απαγορεύσεις, υπάρχει μια εισβολή μη κρατικών φορέων, αμφιβόλου ποιότητας στον χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης. Η εισβολή αυτή πρέπει να αντιμετωπιστεί και κυρίως να ρυθμιστεί, με τη συμμετοχή του δημόσιου Πανεπιστημίου. Γι αυτό, η όποια αναθεώρηση του άρθρου 16 θα πρέπει (έπρεπε;) να είναι αυστηρά περιορισμένη, επιτρέποντας τη δημιουργία μη κερδοσκοπικών και προπαντός κοινωφελούς χαρακτήρα ιδρυμάτων, υπό την εποπτεία των Δημόσιων Πανεπιστημίων.

Τελειώνοντας, θέλω να επαναλάβω ότι εκείνο που χρειάζεται είναι η βούληση εκ μέρους όλων των πλευρών να παραμερίσουμε το ψεύτικο δίλημμα και να σταθούμε υπεύθυνα και αποφασιστικά μπροστά στο πραγματικό: καλό και με υψηλό κύρος ή αναξιόπιστο και διαλυμένο δημόσιο Πανεπιστήμιο, που γίνεται βορά στις πιο αντιφατικές ορέξεις και σκοπιμότητες;

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Σελίδα 1 από 2
You are here Προβολή άρθρων ανα tag: εκπαιδευτικό σύστημα