Friday, Apr 10th

Last update12:36:22 PM GMT

Γραφειοκρατική αδράνεια στη Ζώνη Καινοτομίας

Γραφειοκρατική αδράνεια

 

Ελευθεροτυπία, 26.04.2009, σ. 39.
του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων


Μετά τις αλλαγές στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Ευρώπη, όλα ήταν καινά για την Ελλάδα (ειδικότερα τη Βόρεια Ελλάδα) και τις δυνατότητές της στην περιοχή.  Για πρώτη φορά η Ελλάδα είχε ανοιχτά σύνορα με Δημοκρατίες εν τω γίγνεσθαι.  Για πρώτη φορά είχε δίπλα αδύναμες και ταυτοχρόνως αναπτυσσόμενες οικονομίες της αγοράς.  Ήταν το πιο ισχυρό κράτος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Τότε ήταν που ακούστηκαν τα περί διείσδυσης στα Βαλκάνια, τα περί ηγεσίας της περιοχής, τα περί Θεσσαλονίκης «πρωτεύουσας των Βαλκανίων» και πολλά, πολλά άλλα παρόμοια…

Η φιλοδοξία για ρόλο της Ελλάδας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, σε συνδυασμό με τη συνειδητοποίηση της σχέσης της γνώσης με την οικονομική ανάπτυξη, οδήγησαν στην ανάληψη πρωτοβουλιών στη Βόρεια Ελλάδα με στόχο τη δημιουργία χώρων και συνθηκών παραγωγής γνώσης.  Κάπως έτσι οδηγηθήκαμε σε επιμέρους πρωτοβουλίες, μεταξύ των οποίων και το σχέδιο δημιουργίας «Ζώνης Καινοτομίας» στη Θεσσαλονίκη.  Ένα σχέδιο που ακουγόταν για πολλά χρόνια στη Θεσσαλονίκη...  Ένα σχέδιο που από μόνο του, με βάση τα κρατούντα σε ολόκληρη την περιοχή, είναι καινοτομικό, αφού στοχεύει να φέρει σε επαφή όλους εκείνους τους φορείς που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στο καινούργιο.

Όλα λοιπόν ήταν καινά!  Και τελικά, τι έγινε με την ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης, της Βόρειας Ελλάδας, της παρουσίας μας στα Βαλκάνια;  Σε πολλές περιπτώσεις, εκεί που λειτούργησε η ιδιωτική πρωτοβουλία ή εκεί που η κρατική γραφειοκρατία ξεπέρασε τον εαυτό της, υπήρξαν θετικά αποτελέσματα.  Σε πολλές άλλες, επίσης, το κράτος έπαιξε το ρόλο του, εκείνον του δημιουργού των προϋποθέσεων για την οικονομική ανάπτυξη.  Σε πολύ περισσότερες όμως, το «άλλο κράτος», όπως εκφράζεται στο επίπεδο των διοικητικών του εκφάνσεων, λειτούργησε ανασταλτικά ως προς την καινοτομία αυτού του ίδιου του κράτους και τελικά ως ο συντελεστής οικονομικής επιβράδυνσης.

Σε αυτήν την τελευταία κατηγορία ανήκει και η Ζώνη Καινοτομίας Θεσσαλονίκης (Ζ.ΚΑΙ.Θ), η περίπτωση της οποίας, όπως εξελίσσεται, επιβεβαιώνει γνωστές θεωρίες της Πολιτικής Επιστήμης, όπως της γραφειοκρατικής αδράνειας, των γραφειοκρατικών ανταγωνισμών και συμφερόντων.  Η πολιτική ηγεσία ξεκινάει κάτι, ορισμένοι φορείς το προχωρούν και άλλοι τους σταματούν.  Το κράτος αναλαμβάνει μία πρωτοβουλία και οι ίδιοι οι μηχανισμοί του, σε συνδυασμό με την έλλειψη πραγματικής επιχειρηματικότητας εκ μέρους των ιδιωτών, την εξουδετερώνουν.

Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.  Η Ζώνη αποτελεί μία κρατική πρωτοβουλία με σκοπό τη συγκέντρωση κρίσιμης μάζας εταιρειών τεχνολογίας και καινοτομίας σε περιοχές του Νομού Θεσσαλονίκης, προσδιορισμένες με γεωγραφικά κριτήρια.  Μέσω της προσέλκυσης τμημάτων έρευνας και ανάπτυξης (R&D) Ελληνικών και πολυεθνικών εταιριών, χρηματοπιστωτικών οργανισμών, καθώς και δημιουργίας θερμοκοιτίδων ανάπτυξης νέων επιχειρήσεων, αποσκοπεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης για την Θεσσαλονίκη αλλά και την ευρύτερη περιοχή.

Ο διαχειριστικός της φορέας, η Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας Α.Ε., άρχισε την λειτουργία της σχετικά πρόσφατα, τον Ιούλιο του 2007.  Στην συνείδηση των πολιτών της Θεσσαλονίκης όμως, η Ζώνη Καινοτομίας είναι ένα εγχείρημα με μακρόχρονη ιστορία, καθώς η σχετική συζήτηση για την ίδρυσή της είχε αρχίσει ήδη πριν από το 2000.  Αν και αναμένεται σύντομα η ανακοίνωση του πρώτου θύλακα της Ζώνης Καινοτομίας, οι πολίτες της Θεσσαλονίκης και ακόμη περισσότερο οι φορείς, όπως το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, που έχουν εντάξει τη Ζώνη Καινοτομίας στο σχεδιασμό τους, θα πρέπει να περιμένουν αρκετά χρόνια για να δουν τα πρώτα απτά αποτελέσματα.  Η εμπειρία από το αντίστοιχο, αλλά περιορισμένης κλίμακας εγχείρημα της «Τεχνόπολης», δείχνει ότι ο μέσος όρος χωροθέτησης-πολεοδόμησης είναι περίπου 4 χρόνια!

Εάν δεν θέλουμε μία ακόμη πρωτοβουλία να τελματώσει μέσα στις δαιδαλώδεις διαδικασίες της αναποτελεσματικής κρατικής μηχανής θα πρέπει

  • να θεσπιστεί ένα ειδικό, πιο ευέλικτο νομοθετικό πλαίσιο που θα επιταχύνει τις διαδικασίες για την Ζώνη Καινοτομίας.
  • οι υπεύθυνοι της Ζώνης, άτομα και φορείς, ξεπερνώντας ίδιες απόψεις, σχεδιασμούς και συμφέροντα, να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και να επιταχύνουν τις διαδικασίες.
  • αυτοί που αντιδρούν – και είναι γνωστό ποιοι αντιδρούν και δημιουργούν προσκόμματα – να καταλάβουν ότι, όπως όλοι μας, είναι διαχειριστές τμημάτων δημόσιας αρχής ή περιουσίας και όχι ιδιοκτήτες.  Και ότι οι καθυστερήσεις στη Ζώνη Καινοτομίας είναι επιβλαβείς για άλλους δημόσιους φορείς, όπως το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας.
  • να γίνει αντιληπτό, ότι τώρα πλέον δεν είναι όλα καινά, ότι η χώρα μας και η Θεσσαλονίκη δεν είναι το ίδιο ελκυστικές, δεν διατηρούν την ίδια θέση με εκείνη του πρόσφατου παρελθόντος.  Αρκεί να σκεφτούμε ότι η Βουλγαρία και η Ρουμανία είναι κράτη μέλη της Ε.Ε.
  • τέλος, θα πρέπει κάποιοι να συνειδητοποιήσουν ότι η διεθνής οικονομική κρίση καθιστά την κάθε μορφής ανάπτυξη αναγκαία.  Και συνήθως η ανάγκη, όπως και η ανάγκη για καινοτομία, γράφει μόνη της την Ιστορία.  Ίσως κάπου αλλού όμως, και όχι στη Θεσσαλονίκη.
Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 06 Ιούνιος 2012 13:27
You are here Άρθρα Γνώμης Κουσκουβέλης - Ελλάδα Γραφειοκρατική αδράνεια στη Ζώνη Καινοτομίας