Thursday, Mar 21st

Last update12:36:22 PM GMT

Αυξημένες οι πιθανότητες συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας Αιγύπτου και Κύπρου

Διαβάστε την πρόσφατη συνέντευξή μου για τις εξελίξεις στην περιοχή στον δημοσιογράφο Κώστα Βενιζέλο για τον Φιλελεύθερο.

  • Οι εξελίξεις…επιστρέφουν στην Μέση Ανατολή, πρώτα στην Αίγυπτο…

Στην Αίγυπτο οι εξελίξεις ήταν μάλλον αναμενόμενες.  Κανένας σοβαρός αναλυτής δεν πίστεψε ότι ο στρατός έφυγε ή θα έφευγε εύκολα από την εξουσία.  Όπως είχα αναλύσει στο βιβλίο που επιμελήθηκα με τίτλο 'Η Αραβική Άνοιξη' υπήρχε και ένα ζήτημα διαδοχής στην κατάσταση Μουμπάρακ.  Τώρα που τα εσωτερικά θέματα της στρατιωτικής ελίτ διευθετήθηκαν και οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι αποδείχθηκαν ανίκανοι αφενός να αντιληφθούν τη εσωτερική κατανομή ισχύος και, κυρίως, να αντιμετωπίσουν τα τεράστια οικονομικά ζητήματα της χώρας, ο στρατός επέστρεψε.  Η ωμή και ενίοτε σκληρή γλώσσα της διεθνούς πολιτικής λέει πως τώρα οι πιθανότητες για ταχύτερη συνεργασία στον ενεργειακό τομέα μεταξύ Αιγύπτου και Κύπρου, αλλά και οριοθέτησης της ΑΟΖ μεταξύ Αιγύπτου, Ελλάδας και Κύπρου είναι αυξημένες.

 

  • Αλλά και στη Συρία… 

Η κατάσταση στη Συρία είναι εξαιρετικά περίπλοκη και συνέπεια των αλλαγών που επέφερε ο πόλεμος στο Ιράκ το 2003.  Η Συρία περιβάλλεται από χώρες οι οποίες φέρονται ή είναι φιλικές προς τη Δύση και βρίσκεται κυριολεκτικά αποκλεισμένη.  Την κατάσταση αυτή, όπως και το κλίμα της λεγόμενης «Αραβικής Άνοιξης» εκμεταλλεύτηκαν χώρες που δηλώνουν σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, και πυροδότησαν – εκμεταλλευόμενες το Σουνιτικό πληθυσμό – τον εμφύλιο.  Υπενθυμίζω πως ο Ερντογάν, κατήγορος του Άσαντ και υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Συρία, μόλις λίγα χρόνια πριν φιλοξενούσε τον Άσαντ οικογενειακά σε θέρετρο της Νότιας Τουρκίας...  Ειρωνεία της συγκυρίας είναι ότι φέτος σκόπευε να φιλοξενήσει τον Μόρσι… 

 

  •  Και οι υπερδυνάμεις; Τι διαδραματίζεται πίσω από την επιθετικότητα των Αμερικανών και τις ρωσικές παρεμβάσεις;

Η Συρία, ως γνωστόν, αποτελεί τον τελευταίο σύμμαχο της Ρωσίας στη Μεσόγειο και τον μοναδικό σύμμαχο στον κόσμο του Ιράν.  Είναι δηλαδή αναμενόμενο η Ρωσία – μετά και την παντελή απουσία της στα γεγονότα της Λιβύης, στην οποία σημειωτέον δεν είχε απτά συμφέροντα – να θέλει να διατηρήσει την έσχατη πρόσβασή της στη Μεσόγειο και να κάνει κάτι όταν δεν μπόρεσε να κάνει το παραμικρό στις εξελίξεις στη Γιουγκοσλαβία, στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στη Λιβύη.  Όσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν έφυγαν ποτέ από την περιοχή.  Εκείνο που άλλαξε για αυτές, αφού έχουν διασφαλίσει τους συμμάχους τους στη Μέση Ανατολή, είναι ότι το ενδιαφέρον τους μετατοπίσθηκε εκεί που φαίνεται να υπάρχει απαρχή αλλαγής των συσχετισμών, δηλαδή στον Ειρηνικό.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν ξανά στην περιοχή εξαιτίας των επιλογών κάποιων συμμάχων τους, της περιοχής και Δυτικοευρωπαίων, αλλά και εγκλωβισμού της ηγεσίας τους σε δημόσιες τοποθετήσεις που έγιναν είτε προεκλογικά, είτε απευθύνονταν στη συνείδηση του εκλογικού σώματος των Δημοκρατικών.  Αυτό κατά την άποψή μου εξηγεί και το γεγονός ότι φάνηκαν να μην έχουν σαφή πολιτική για τη Συρία.  Ωστόσο γνωρίζουν πλέον ότι η πίεσή τους απέδωσε και ότι στον επόμενο γύρο της διεθνούς πολιτικής που ο Άσαντ δεν θα συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει, ο όποιος Πρόεδρος θα έχει πολύ λιγότερες εσωτερικές πολιτικές δυσκολίες για να δράσει.

  • Τελικά, ο στρατιωτικός έλεγχος δεν περνά πάντα μέσα από ένα πόλεμο;

Τα εργαλεία του στρατιωτικού ελέγχου είναι πλέον, σε μεγάλο βαθμό, διαφορετικά από αυτά του παρελθόντος.  Στον έλεγχο, ακόμη και τον στρατιωτικό, μπορεί κάποιος να καταλήξει και από άλλους δρόμους: το χρήμα, την κοινωνική αναταραχή, τα πραξικοπήματα, τη διαχείριση των μέσων επικοινωνίας, των τεχνολογικών συστημάτων.  Η τέχνη του ελέγχου είναι παλαιά.  Για να δούμε μόνο στην ιστορία μας, την ήξεραν καλά και οι Σπαρτιάτες, οι Αθηναίοι, οι Μακεδόνες, αλλά και ο Πέρσης βασιλιάς.  Πρόθυμοι Ανταλκίδες έχουν υπάρξει πολλοί στην ιστορία πολλών λαών.

 

  • Μέσα στη μεγάλη εικόνα βρίσκονται- και λόγω γεωγραφίας- Ελλάδα και Κύπρος. Το έχουμε αντιληφθεί πως είμαστε ήδη στο παιχνίδι;

Δεν είμαι βέβαιος πως το έχουμε αντιληφθεί, μιλώ τουλάχιστον για τους Ελλαδίτες.  Από εκεί και πέρα η Κύπρος έδειξε ότι όταν χρησιμοποιούσε το πλεονέκτημα της ευελιξίας, που εξ ορισμού διαθέτει ένα μικρό κράτος, κέρδιζε.  Θεωρώ ότι Ελλάδα και Κύπρος μπορούν να ακολουθήσουν το παράδειγμα του έμπειρου παίκτη της περιοχής, του Ισραήλ, παρακολουθώντας με ετοιμότητα, προσοχή και ψυχραιμία τις εξελίξεις, αναλογιζόμενες τις πολιτικές και οικονομικές τους δεσμεύσεις και θέτοντας στο τραπέζι ζητήματα αξιών που έχουν διεθνή απήχηση, όπως αυτό των μειονοτήτων στη Συρία και ιδιαιτέρως των Χριστιανών.  Φυσικά πρέπει να έχουν τα μάτια στραμμένα στο μέλλον και σε μία ενδεχόμενη αναδιάρθρωση συνόρων.

 

  • Ο άξονας Ελλάδα – Κύπρος - Ισραήλ, πώς μπορεί να αποδώσει;

Μπορεί να αποδώσει με την εμβάθυνση της υφιστάμενης συνεργασίας και την επέκτασή της σε πολλούς τομείς με βάση πάντα την αμοιβαιότητα.  Μπορεί να αποδώσει στον αμυντικό τομέα με την ενίσχυση της αεροναυτικής συνεργασίας, στον ενεργειακό με τη διοχέτευση των πόρων της Μεσογείου μέσω Ελλάδας, στον οικονομικό και τεχνολογικό με την ανάπτυξη νέων συνεργασιών και επιχειρηματικών προσπαθειών.  Πολιτικά οι τρεις χώρες, που θυμίζω είναι οι μοναδικές Δημοκρατίες στη Νοτιανατολική Μεσόγειο, μπορούν να συνδυάζουν την επιρροή τους στο εξωτερικό προς επίτευξη κοινών στόχων.

 

 

  • Μπορεί να διευρυνθεί αυτός ο άξονας;

Αν εννοείτε να προστεθεί και κάποιο άλλο κράτος, όπως ευσεβώς αλλά λανθασμένα ποθούν κάποιοι Δυτικοί κύκλοι, δεν πιστεύω ότι τούτο μπορεί να συμβεί στο βαθμό που η Τουρκία συνεχίζει να λειτουργεί επιθετικά στην περιοχή.  Αν υπάρξουν ανακατατάξεις στην περιοχή τότε οι συνθήκες θα έχουν αλλάξει και μόνο τότε θα πρέπει να εξετασθεί και πάλι το θέμα.

 

 

  • Το φυσικό αέριο μπορεί να φέρει γεωπολιτικές ανατροπές για τις χώρες μας;

Το φυσικό αέριο δεν μπορεί από μόνο του να φέρει πολιτικές ή στρατιωτικές ανατροπές, ούτε και, με δεδομένη την παρούσα ισορροπία ισχύος, οι ορέξεις κάποιων μπορούν να ικανοποιηθούν διά της βίας.  Μπορεί όμως να προσφέρει τα μέσα για την ενίσχυση των συντελεστών ισχύος Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ.  Αρκεί να προφυλαχθούν τα κράτη από αυτό που στη διεθνή βιβλιογραφία ονομάζεται η «κατάρα των φυσικών πόρων», the “resources curse”.  Με άλλα λόγια να αποφύγουν να στηρίζεται η οικονομία τους αποκλειστικά σε αυτούς, να μην υπάρξουν κοινωνικές ανακατατάξεις, να αποφευχθεί η διαφθορά, να προστατευθεί το περιβάλλον.

 

 

  • Μπορεί να επηρεάσει το περιεχόμενο μιας λύσης του Κυπριακού;

Βεβαίως.  Φαίνεται άλλωστε από τη σπουδή που δείχνουν κάποιοι διεθνείς παράγοντες.  Αρκεί να μην θυσιασθεί άδοξα από την όποια άπειρη ή μη ικανή ηγεσία, η οποία μπορεί να «κάψει» το συγκεκριμένο ισχυρό, μεταξύ άλλων χαρτί.  Είναι όλα θέμα στρατηγικής, σχεδιασμού και ικανότητας. 

 

  • Είναι μύθος ότι η Τουρκία χάνει στρατηγικά ερείσματα και το ρόλο της στην περιοχή ή αποτελεί δικό μας ευχολόγιο;

Καθόλου.  Το έχω πει εδώ και τέσσερα χρόνια σε εσάς και αρκεί κάποιος να ανατρέξει σε παλαιότερα φύλλα του Φιλελεύθερου.  Καταρχάς έχει χάσει τη Συρία και όποια λύση κι αν δοθεί, αυτή δεν θα είναι εκείνη που η φιλόδοξη ηγεσία τής Τουρκίας είχε στο μυαλό της.  Ενδεχομένως να είναι και χειρότερη από αυτήν που θα μπορούσε να φαντασθεί.  Λόγω της Συρίας, έχει επιδεινώσει τις σχέσεις με τη Ρωσία και με το Ιράν – κράτη με τα οποία επιχειρούσε να συνδιαλλαγεί ως ένας μεγαλοπαράγων της περιοχής.  Πρόσφατα απώλεσε τα ερείσματά της στην Αίγυπτο.  Παράλληλα, η εσωτερική κοινωνική αναστάτωση, η οικονομία της που επιβραδύνεται και η ενέργεια που σπαταλά εδώ και δύο χρόνια στη Συρία έχουν μειώσει την παρουσία της στα Βαλκάνια.  Τέλος, η αυξανόμενη αλαζονεία που επιδεικνύει ο Ισλαμιστής Ερντογάν, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, καθιστούν όλο και πιο δύσκολη τη διεθνή θέση της Τουρκίας.

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 30 Σεπτέμβριος 2013 08:41
You are here Άρθρα Γνώμης Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική Αυξημένες οι πιθανότητες συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας Αιγύπτου και Κύπρου