Thursday, Apr 09th

Last update12:36:22 PM GMT

Το μέλλον της Ευρώπης απαιτεί γενναίες αποφάσεις

Το μέλλον της Ευρώπης απαιτεί γενναίες αποφάσεις

 

Ημερομηνία: 09/05/2010
Γράφει ο Ηλίας Κουσκουβέλης, Kαθηγητής Διεθνών Σχέσεων


Η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί ένα sui generis φαινόμενο. Για κάποιους θαύμα, το οποίο θα πρέπει να γιορτάσουμε, και για άλλους εξέλιξη που χρήζει κριτικής αντιμετώπισης. Την αλήθεια θα τη βρούμε κάπου στη μέση. Η Ένωση κατάφερε σταδιακά να εγκαθιδρύσει την ειρήνη, τη σταθερότητα, την ασφάλεια, τη συνεργασία και την ευημερία, εκεί όπου βασίλευαν ο πόλεμος, η βία, η καχυποψία, η αστάθεια. Στήριξε τον εκδημοκρατισμό και τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών κρατών από τη Μεσόγειο μέχρι τη Βαλτική. Μέσα από τις διαδοχικές διευρύνσεις η Ένωση μεγάλωσε πληθυσμιακά και γεωγραφικά. Έγινε πιο πλούσια πολιτισμικά και συγχρόνως περισσότερο ευρωπαϊκή. Η Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 αποτελεί πλέον μια παγκόσμια δύναμη στο οικονομικό πεδίο, αλλά και έναν υπολογίσιμο παράγοντα στο πολιτικό. Αναπτύχθηκε ως ένα υπερεθνικό μόρφωμα, έχοντας το έθνος κράτος στο επίκεντρό της, συνδυάζοντας το εθνικό συμφέρον και τον μόνιμο ανταγωνισμό με τα αμοιβαία κέρδη.

Ποιο είναι, όμως, το όφελος για τον Έλληνα και κάθε ευρωπαίο πολίτη; Οι δυνατότητες που δίνει η οικονομική, πολιτική και ηθική δύναμη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης εντός της Ευρώπης και έξω από αυτή. Πρόκειται: για τις ελευθερίες και τις κοινές πολιτικές, όπως είναι η ελεύθερη διακίνηση ανθρώπων και αγαθών, η κοινή αγροτική πολιτική, η κοινή εξωτερική πολιτική• για τις δυνατότητες αντιμετώπισης κοινών προβλημάτων και προκλήσεων, όπως τα θέματα περιβάλλοντος και ενέργειας• επίσης, για τις δυνατότητες παρέμβασης σε παγκόσμιο επίπεδο, από το εμπόριο και τα χρηματοπιστωτικά μέχρι την ανάπτυξη και την ανθρωπιστική βοήθεια. Η Ένωση λειτουργεί συμπληρωματικά στα κράτη μέλη της και, συγχρόνως, είναι κάτι παραπάνω από το σύνολο των μερών της. Οι πολίτες επωφελούνται από τη μεταμορφωτική δύναμη της Ένωσης εντός των χωρών τους αλλά και έξω από αυτές. Ωστόσο, η διαχείριση και η αξιοποίηση αυτής της δύναμης διαφέρει από κράτος σε κράτος, με αποτέλεσμα η πρόοδος της διαδικασίας του εξευρωπαϊσμού και σύγκλισης να ποικίλει.

Στην Ελλάδα κερδίσαμε πολλά στοιχήματα, με κυριότερα αυτό του εκδημοκρατισμού και της ένταξης στην ΟΝΕ. Επωφεληθήκαμε από τη σταθερότητα που εγγυήθηκε η διεύρυνση προς τη ΝΑ Ευρώπη. Χάσαμε, όμως -και συνεχίζουμε να χάνουμε πολλές ευκαιρίες-, όπως στην περίπτωση της αξιοποίησης ευρωπαϊκών πόρων ή στην καλλιέργεια ευρωπαϊκής νοοτροπίας, όπως σε ζητήματα επιχειρηματικότητας, δημόσιας διοίκησης, προστασίας του περιβάλλοντος, εκπαίδευσης. Καθυστερήσαμε στη σύζευξη της βαλκανικής και της ευρωπαϊκής πολιτικής. Πλέον, δεν είμαστε το μόνο κράτος μέλος της Ένωσης στα Βαλκάνια και αυτό δημιουργεί νέες προκλήσεις για το ρόλο της Ελλάδας που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Ο εξευρωπαϊσμός μπορεί να αποτελέσει διέξοδο στ' αδιέξοδα της ελληνικής πολιτικής σήμερα. Αρκεί, να κατανοήσουμε τη σημασία της Ένωσης για την καθημερινότητά μας και για το μέλλον της χώρας.

Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι αντιμετωπίζουμε την Ε.Ε. άκριτα. Όντας μια διαδικασία με ασαφή, εσχάτως, κατεύθυνση, η ευρωπαϊκή ενοποίηση διατρέχει τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα, αντιμετωπίζοντας μια σειρά από σοβαρές προκλήσεις. Η θεσμική της εξέλιξη, το δημοκρατικό έλλειμμα, ο ρόλος της στο διεθνές σύστημα, η σχέση της με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, οι πολιτικές της στον υπόλοιπο κόσμο, οι οικονομικές της σχέσεις και επιδόσεις, οι προσδοκίες των πολιτών της και οι διαθέσεις των ηγετών της, θα κρίνουν το μέλλον της και το μέλλον μας.

Οι τελευταίες εξελίξεις, στις οποίες η χώρα μας βρέθηκε στο επίκεντρο, αποδεικνύουν για ακόμη μια φορά ότι η Ένωση εξελίσσεται μέσα από κρίσεις και πολλές φορές μέσα από τις αποτυχίες της. Αν μπορούσαμε να πούμε ότι κυριαρχεί μια μέθοδος, τότε αυτή έγκειται στο ότι στην Ένωση μαθαίνουν κάνοντας λάθη και διορθώνοντας αδυναμίες. Είναι, όμως, βέβαιο, και οι περιπέτειες των χωρών της ευρωζώνης το επιβεβαιώνουν, ότι όσο τυχόν η Ένωση και οι πολιτικές της θα διευρύνονται, χωρίς δυνατότητες εμβάθυνσης και πολιτική ενοποίηση, τόσο θα αποκαλύπτονται και οι εγγενείς αδυναμίες της και τόσο πιο σοβαρές θα είναι. Στο προσεχές διάστημα και στη δίνη της κρίσης, που αναμένεται να εξαπλωθεί και σε άλλες χώρες του ευρωπαϊκού νότου, η Ένωση, και ειδικά η ευρωζώνη, θα περάσει από κρίσιμες δοκιμασίες. Δεν μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον. Ωστόσο, είναι σίγουρο ότι για να συνεχιστούν τα βήματα της Ένωσης προς τα εμπρός σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία θα χρειαστούν γενναίες αποφάσεις από τους ευρωπαίους ηγέτες, συναίνεση και αλληλεγγύη από τους ευρωπαίους πολίτες.

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 06 Ιούνιος 2012 13:29
You are here Άρθρα Γνώμης Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική Το μέλλον της Ευρώπης απαιτεί γενναίες αποφάσεις