Wednesday, Jul 24th

Last update12:36:22 PM GMT

Προβολή άρθρων ανα tag: ΑΟΖ

Διαβάστε την πρόσφατη συνέντευξή μου για τις εξελίξεις στην περιοχή στον δημοσιογράφο Κώστα Βενιζέλο για τον Φιλελεύθερο.

  • Οι εξελίξεις…επιστρέφουν στην Μέση Ανατολή, πρώτα στην Αίγυπτο…

Στην Αίγυπτο οι εξελίξεις ήταν μάλλον αναμενόμενες.  Κανένας σοβαρός αναλυτής δεν πίστεψε ότι ο στρατός έφυγε ή θα έφευγε εύκολα από την εξουσία.  Όπως είχα αναλύσει στο βιβλίο που επιμελήθηκα με τίτλο 'Η Αραβική Άνοιξη' υπήρχε και ένα ζήτημα διαδοχής στην κατάσταση Μουμπάρακ.  Τώρα που τα εσωτερικά θέματα της στρατιωτικής ελίτ διευθετήθηκαν και οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι αποδείχθηκαν ανίκανοι αφενός να αντιληφθούν τη εσωτερική κατανομή ισχύος και, κυρίως, να αντιμετωπίσουν τα τεράστια οικονομικά ζητήματα της χώρας, ο στρατός επέστρεψε.  Η ωμή και ενίοτε σκληρή γλώσσα της διεθνούς πολιτικής λέει πως τώρα οι πιθανότητες για ταχύτερη συνεργασία στον ενεργειακό τομέα μεταξύ Αιγύπτου και Κύπρου, αλλά και οριοθέτησης της ΑΟΖ μεταξύ Αιγύπτου, Ελλάδας και Κύπρου είναι αυξημένες.

 

  • Αλλά και στη Συρία… 

Η κατάσταση στη Συρία είναι εξαιρετικά περίπλοκη και συνέπεια των αλλαγών που επέφερε ο πόλεμος στο Ιράκ το 2003.  Η Συρία περιβάλλεται από χώρες οι οποίες φέρονται ή είναι φιλικές προς τη Δύση και βρίσκεται κυριολεκτικά αποκλεισμένη.  Την κατάσταση αυτή, όπως και το κλίμα της λεγόμενης «Αραβικής Άνοιξης» εκμεταλλεύτηκαν χώρες που δηλώνουν σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, και πυροδότησαν – εκμεταλλευόμενες το Σουνιτικό πληθυσμό – τον εμφύλιο.  Υπενθυμίζω πως ο Ερντογάν, κατήγορος του Άσαντ και υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Συρία, μόλις λίγα χρόνια πριν φιλοξενούσε τον Άσαντ οικογενειακά σε θέρετρο της Νότιας Τουρκίας...  Ειρωνεία της συγκυρίας είναι ότι φέτος σκόπευε να φιλοξενήσει τον Μόρσι… 

 

  •  Και οι υπερδυνάμεις; Τι διαδραματίζεται πίσω από την επιθετικότητα των Αμερικανών και τις ρωσικές παρεμβάσεις;

Η Συρία, ως γνωστόν, αποτελεί τον τελευταίο σύμμαχο της Ρωσίας στη Μεσόγειο και τον μοναδικό σύμμαχο στον κόσμο του Ιράν.  Είναι δηλαδή αναμενόμενο η Ρωσία – μετά και την παντελή απουσία της στα γεγονότα της Λιβύης, στην οποία σημειωτέον δεν είχε απτά συμφέροντα – να θέλει να διατηρήσει την έσχατη πρόσβασή της στη Μεσόγειο και να κάνει κάτι όταν δεν μπόρεσε να κάνει το παραμικρό στις εξελίξεις στη Γιουγκοσλαβία, στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στη Λιβύη.  Όσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν έφυγαν ποτέ από την περιοχή.  Εκείνο που άλλαξε για αυτές, αφού έχουν διασφαλίσει τους συμμάχους τους στη Μέση Ανατολή, είναι ότι το ενδιαφέρον τους μετατοπίσθηκε εκεί που φαίνεται να υπάρχει απαρχή αλλαγής των συσχετισμών, δηλαδή στον Ειρηνικό.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν ξανά στην περιοχή εξαιτίας των επιλογών κάποιων συμμάχων τους, της περιοχής και Δυτικοευρωπαίων, αλλά και εγκλωβισμού της ηγεσίας τους σε δημόσιες τοποθετήσεις που έγιναν είτε προεκλογικά, είτε απευθύνονταν στη συνείδηση του εκλογικού σώματος των Δημοκρατικών.  Αυτό κατά την άποψή μου εξηγεί και το γεγονός ότι φάνηκαν να μην έχουν σαφή πολιτική για τη Συρία.  Ωστόσο γνωρίζουν πλέον ότι η πίεσή τους απέδωσε και ότι στον επόμενο γύρο της διεθνούς πολιτικής που ο Άσαντ δεν θα συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει, ο όποιος Πρόεδρος θα έχει πολύ λιγότερες εσωτερικές πολιτικές δυσκολίες για να δράσει.

  • Τελικά, ο στρατιωτικός έλεγχος δεν περνά πάντα μέσα από ένα πόλεμο;

Τα εργαλεία του στρατιωτικού ελέγχου είναι πλέον, σε μεγάλο βαθμό, διαφορετικά από αυτά του παρελθόντος.  Στον έλεγχο, ακόμη και τον στρατιωτικό, μπορεί κάποιος να καταλήξει και από άλλους δρόμους: το χρήμα, την κοινωνική αναταραχή, τα πραξικοπήματα, τη διαχείριση των μέσων επικοινωνίας, των τεχνολογικών συστημάτων.  Η τέχνη του ελέγχου είναι παλαιά.  Για να δούμε μόνο στην ιστορία μας, την ήξεραν καλά και οι Σπαρτιάτες, οι Αθηναίοι, οι Μακεδόνες, αλλά και ο Πέρσης βασιλιάς.  Πρόθυμοι Ανταλκίδες έχουν υπάρξει πολλοί στην ιστορία πολλών λαών.

 

  • Μέσα στη μεγάλη εικόνα βρίσκονται- και λόγω γεωγραφίας- Ελλάδα και Κύπρος. Το έχουμε αντιληφθεί πως είμαστε ήδη στο παιχνίδι;

Δεν είμαι βέβαιος πως το έχουμε αντιληφθεί, μιλώ τουλάχιστον για τους Ελλαδίτες.  Από εκεί και πέρα η Κύπρος έδειξε ότι όταν χρησιμοποιούσε το πλεονέκτημα της ευελιξίας, που εξ ορισμού διαθέτει ένα μικρό κράτος, κέρδιζε.  Θεωρώ ότι Ελλάδα και Κύπρος μπορούν να ακολουθήσουν το παράδειγμα του έμπειρου παίκτη της περιοχής, του Ισραήλ, παρακολουθώντας με ετοιμότητα, προσοχή και ψυχραιμία τις εξελίξεις, αναλογιζόμενες τις πολιτικές και οικονομικές τους δεσμεύσεις και θέτοντας στο τραπέζι ζητήματα αξιών που έχουν διεθνή απήχηση, όπως αυτό των μειονοτήτων στη Συρία και ιδιαιτέρως των Χριστιανών.  Φυσικά πρέπει να έχουν τα μάτια στραμμένα στο μέλλον και σε μία ενδεχόμενη αναδιάρθρωση συνόρων.

 

  • Ο άξονας Ελλάδα – Κύπρος - Ισραήλ, πώς μπορεί να αποδώσει;

Μπορεί να αποδώσει με την εμβάθυνση της υφιστάμενης συνεργασίας και την επέκτασή της σε πολλούς τομείς με βάση πάντα την αμοιβαιότητα.  Μπορεί να αποδώσει στον αμυντικό τομέα με την ενίσχυση της αεροναυτικής συνεργασίας, στον ενεργειακό με τη διοχέτευση των πόρων της Μεσογείου μέσω Ελλάδας, στον οικονομικό και τεχνολογικό με την ανάπτυξη νέων συνεργασιών και επιχειρηματικών προσπαθειών.  Πολιτικά οι τρεις χώρες, που θυμίζω είναι οι μοναδικές Δημοκρατίες στη Νοτιανατολική Μεσόγειο, μπορούν να συνδυάζουν την επιρροή τους στο εξωτερικό προς επίτευξη κοινών στόχων.

 

 

  • Μπορεί να διευρυνθεί αυτός ο άξονας;

Αν εννοείτε να προστεθεί και κάποιο άλλο κράτος, όπως ευσεβώς αλλά λανθασμένα ποθούν κάποιοι Δυτικοί κύκλοι, δεν πιστεύω ότι τούτο μπορεί να συμβεί στο βαθμό που η Τουρκία συνεχίζει να λειτουργεί επιθετικά στην περιοχή.  Αν υπάρξουν ανακατατάξεις στην περιοχή τότε οι συνθήκες θα έχουν αλλάξει και μόνο τότε θα πρέπει να εξετασθεί και πάλι το θέμα.

 

 

  • Το φυσικό αέριο μπορεί να φέρει γεωπολιτικές ανατροπές για τις χώρες μας;

Το φυσικό αέριο δεν μπορεί από μόνο του να φέρει πολιτικές ή στρατιωτικές ανατροπές, ούτε και, με δεδομένη την παρούσα ισορροπία ισχύος, οι ορέξεις κάποιων μπορούν να ικανοποιηθούν διά της βίας.  Μπορεί όμως να προσφέρει τα μέσα για την ενίσχυση των συντελεστών ισχύος Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ.  Αρκεί να προφυλαχθούν τα κράτη από αυτό που στη διεθνή βιβλιογραφία ονομάζεται η «κατάρα των φυσικών πόρων», the “resources curse”.  Με άλλα λόγια να αποφύγουν να στηρίζεται η οικονομία τους αποκλειστικά σε αυτούς, να μην υπάρξουν κοινωνικές ανακατατάξεις, να αποφευχθεί η διαφθορά, να προστατευθεί το περιβάλλον.

 

 

  • Μπορεί να επηρεάσει το περιεχόμενο μιας λύσης του Κυπριακού;

Βεβαίως.  Φαίνεται άλλωστε από τη σπουδή που δείχνουν κάποιοι διεθνείς παράγοντες.  Αρκεί να μην θυσιασθεί άδοξα από την όποια άπειρη ή μη ικανή ηγεσία, η οποία μπορεί να «κάψει» το συγκεκριμένο ισχυρό, μεταξύ άλλων χαρτί.  Είναι όλα θέμα στρατηγικής, σχεδιασμού και ικανότητας. 

 

  • Είναι μύθος ότι η Τουρκία χάνει στρατηγικά ερείσματα και το ρόλο της στην περιοχή ή αποτελεί δικό μας ευχολόγιο;

Καθόλου.  Το έχω πει εδώ και τέσσερα χρόνια σε εσάς και αρκεί κάποιος να ανατρέξει σε παλαιότερα φύλλα του Φιλελεύθερου.  Καταρχάς έχει χάσει τη Συρία και όποια λύση κι αν δοθεί, αυτή δεν θα είναι εκείνη που η φιλόδοξη ηγεσία τής Τουρκίας είχε στο μυαλό της.  Ενδεχομένως να είναι και χειρότερη από αυτήν που θα μπορούσε να φαντασθεί.  Λόγω της Συρίας, έχει επιδεινώσει τις σχέσεις με τη Ρωσία και με το Ιράν – κράτη με τα οποία επιχειρούσε να συνδιαλλαγεί ως ένας μεγαλοπαράγων της περιοχής.  Πρόσφατα απώλεσε τα ερείσματά της στην Αίγυπτο.  Παράλληλα, η εσωτερική κοινωνική αναστάτωση, η οικονομία της που επιβραδύνεται και η ενέργεια που σπαταλά εδώ και δύο χρόνια στη Συρία έχουν μειώσει την παρουσία της στα Βαλκάνια.  Τέλος, η αυξανόμενη αλαζονεία που επιδεικνύει ο Ισλαμιστής Ερντογάν, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, καθιστούν όλο και πιο δύσκολη τη διεθνή θέση της Τουρκίας.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Ένα ενδιαφέρον άρθρο από την ιστοσελίδα του Μιχάλη Ιγνατίου

Ο πρόεδρος και ανώτατος εκτελεστικός σύμβουλος της Noble Energy, Τσαρλς Ντέιβιντσον κατέγραψε στη Λευκωσία τη θέση της εταιρείας του, ότι οι εξαγωγές φυσικού αερίου, τόσο από το Ισραήλ όσο και από την Κύπρο είναι καλύτερα να γίνουν μέσω ενός τερματικού σταθμού υγροποίησης LNG, παρά με αγωγό προς την Τουρκία.

Η άποψή του έχει βαρύνουσα σημασία, καθώς βρίσκεται σε συνεχή συνεννόηση με την αμερικανική κυβέρνηση, και όπως είναι ευνόητο, θα επικρατήσει η πρόταση για κατασκευή LNG. Την ίδια στιγμή, παράγοντες του “Εβραϊκού Λόμπι” στην Ουάσιγκτον υπογράμμιζαν ότι ο αγωγός μέσω Τουρκίας καθιστά το Ισραήλ όμηρο της Αγκυρας και εκμηδενίζει τη στρατηγική του θέση. Τόνισαν επίσης ότι η διαδικασία επαναπροσέγγισης Ισραήλ και Τουρκίας έχει οδηγηθεί ήδη σε αδιέξοδο.

Ο κ. Ντέϊβιντσον , τόνισε ότι έχει κάνει την εισήγησή του προς τις αρχές των δύο χωρών, και πρόσθεσε ότι ως εταίρος, τόσο στο Ισραήλ όσο και στην Κύπρο, η Noble Energy έχει υποδείξει στους συνεργάτες της πως το LNG είναι ο πιο βιώσιμος τρόπος εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου και μεταφοράς του στις αγορές. Οι αποφάσεις, τόνισε, λαμβάνονται σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές των χωρών και αν είναι δυνατόν ομόφωνα, ενώ έστειλε και το μήνυμα στο Ισραήλ ότι μετά την εκμετάλλευση του κοιτάσματος του Tamar για τις ανάγκες της χώρας, θα πρέπει να αρχίσουν να σκέφτονται σοβαρά τις εξαγωγές.

Ο ανταποκριτής του ΑΠΕ, Αρης Βικέτος μετέδωσε ότι ο κ. Ντέιβιντσον κατέστησε σαφές ότι η Noble Energy βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την κυπριακή κυβέρνηση για την υλοποίηση των υποδομών του τερματικού LNG, αλλά όπως επεσήμανε πρέπει να προηγηθεί μία συμφωνία εμπορικού πλαισίου με την κυβέρνηση, ώστε να ελαχιστοποιηθεί το ρίσκο της επένδυσης. Διαφορετικά, όπως άφησε να εννοηθεί, θα ήταν ρίσκο για τη Noble Energy να προχωρήσει με την εξόρυξη του φυσικού αερίου. Αυτή είναι και η διαφορά με το Ισραήλ, παρατήρησε, το γεγονός δηλαδή ότι εκεί οι ανάγκες για την εσωτερική αγορά είναι πολύ μεγαλύτερες και ως εκ τούτου προχώρησε η εκμετάλλευση του εν λόγω κοιτάσματος. Στην Κύπρο η εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου είναι συνώνυμη με τις εξαγωγές και ως εκ τούτου θα πρέπει να υπάρχουν οι υποδομές, σημείωσε. Εξέφρασε, μάλιστα, την ελπίδα να υπάρξει συνεργασία μεταξύ Ισραήλ και Κύπρου στο θέμα της εξαγωγής φυσικού αερίου.

Σε ό,τι αφορά με το αν έχει κάποια προτίμηση για την τοποθεσία του τερματικού υγροποίησης, ο πρόεδρος της Noble Energy αναγνώρισε ότι η Κύπρος έχει βρει πρώτη ένα βιώσιμο χώρο, προσθέτοντας όμως ότι και το Ισραήλ ψάχνει για να βρει πιθανές τοποθεσίες ανέγερσης τερματικού υγροποίησης. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αν υπάρξει κάποια συνεργασία θα έχουμε καλύτερες εξοικονομήσεις και αυτό θα βοηθήσει πάρα πολύ στη χρηματοδότηση και στην ανέγερση (του τερματικού) και την προώθηση του αερίου» τόνισε.

Ο κ. Ντέιβιντσον υποστήριξε πως η εμπορική συμφωνία της εταιρείας του με την κυβέρνηση θα βοηθήσει στο μέλλον να εισέλθουν ως εταίροι στο τερματικό LNG και άλλες εταιρείες, όπως για παράδειγμα η ENI και η Total. Σημείωσε πως όσο πιο μεγάλο είναι το τερματικό σε μέγεθος τόσο το καλύτερο. Αναφέρθηκε στις οικονομίες κλίμακας που δημιουργούνται υπό αυτές τις περιστάσεις και για το άνοιγμα σε ακόμη μεγαλύτερες αγορές. «Παίρνουν χρόνο αυτές οι διαδικασίες και θέλουμε να είμαστε σίγουροι ότι ξεκινούμε σύντομα» διευκρίνισε, επισημαίνοντας ταυτόχρονα πόσο σημαντικό είναι για την Κύπρο το γεγονός ότι έχει βρεθεί χώρος για το τερματικό LNG, όπου μάλιστα μπορεί να γίνει όχι μόνο ένα train, αλλά έως και επτά.

Ο πρόεδρος της Noble Energy γνωστοποίησε ότι η επιβεβαιωτική γεώτρηση στο οικόπεδο 12 της Κυπριακής ΑΟΖ  θα γίνει φέτος τον Ιούνιο.

Εξάλλου, ο πρόεδρος Αναστασιάδης δήλωσε ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας υποδεικνύουν ξεκάθαρα ότι «η Κύπρος θα βρίσκεται στην πρωτοπορία των εξελίξεων της ανάπτυξης φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο». Σε ομιλία του σε συνέδριο για το φυσικό αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο, την οποία ανέγνωσε ο υπουργός Γεωργίας Νίκος Κουγιάλης, ο Ν. Αναστασιάδης υπογράμμισε τη δέσμευση της κυβέρνησης να προχωρήσει με το σχεδιασμό της απαραίτητης ενεργειακής υποδομής για αξιοποίηση των εγχώριων αποθεμάτων φυσικού αερίου, όπως ο υποθαλάσσιος αγωγός για τη μεταφορά φυσικού αερίου στην Κύπρο και η δημιουργία σταθμού υγροποίησής του για σκοπούς εξαγωγής.

Εξέφρασε, τέλος, την πεποίθηση πως η Κύπρος, λόγω της στρατηγικής της θέσης και των δράσεων που αναλαμβάνονται σε όλα τα επίπεδα, έχει να διαδραματίσει έναν αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη του νέου ενεργειακού τομέα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Πηγή: Αρης Βικέτος – www.amna.gr

 

 

 

Read more: http://mignatiou.com/?p=1181#ixzz2RCh2dbg3

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ενδιαφέροντα
Πέμπτη, 11 Απρίλιος 2013 14:28

H Διαχείριση της Κρίσης στην Κύπρο

Στο τρέχον τεύχος της ελληνικής έκδοσης του Foreign Affairs  μπορείτε να διαβάσετε την ανάλυση μου για τη διαχείριση της πρόσφατης  κρίσης στην Κύπρο.  Mέχρι το τέλος του 2011 η Κύπρος εθεωρείτο παράδειγμα ενός επιτυχημένου και αναβαθμισμένου μικρού κράτους της Μεσογείου, που αναγεννήθηκε από τις στάχτες της καταστροφής τού 1974 και το οποίο ενίσχυσε την πολιτική και στρατηγική του θέση με την ανεύρεση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) του. Ακολούθησε η χρηματοπιστωτική κρίση και οι λανθασμένοι χειρισμοί που οδήγησαν στην οικονομική καταστροφή της. Τώρα χρειάζεται πολιτικός και στρατηγικός αναπροσανατολισμός.

Παραθέτω το δελτίο τύπου για την κυκλοφορία του τεύχους Απριλίου. 

Κυκλοφορεί το τεύχος Απριλίου της ελληνικής έκδοσης του Foreign Affairs με αναλύσεις για το μέγα ζήτημα της Κύπρου και τις επιπτώσεις που έχει στις διεθνείς ισορροπίες της ευρύτερης περιοχής. Επίσης, σε άλλα δοκίμια, εξετάζονται οι πραγματικές δυνατότητες της ελληνικής οικονομίας, το μέλλον του καπιταλισμού υπό το πρίσμα των ανισοτήτων που φαίνεται πως δημιουργεί, αλλά και η ταυτότητα της ελληνικής κεντροαριστεράς εν μέσω οικονομικής κρίσης.

 

Ο καθηγητής Ηλίας Ι. Κουσκουβέλης και ο επίκουρος καθηγητής Κωνσταντίνος Φίλης, με ξεχωριστά άρθρα αναλύουν τα αίτια της κυπριακής κρίσης, περιγράφουν το αναδυόμενο σκηνικό στην ευρύτερη περιοχή και εξετάζουν την επόμενη μέρα στην Κύπρο καταγράφοντας τις διεξόδους που έχει η μεγαλόνησος μετά από έναν αναγκαίο πολιτικό και στρατηγικό αναπροσανατολισμό.

 

Επίσης, ο οικονομολόγος Γιάννης Σιώτος επισημαίνει τις ομοιότητες στην διπλωματική διαχείριση της Κύπρου με εκείνες που επεφύλαξαν για την Τσεχοσλοβακία τα ρωσικά και γερμανικά συμφέροντα την εποχή του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου.

 

* * * *

Χάρη σε έναν νόμο του 1789, αλλοδαποί θύματα παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων από επίσης ξένους θύτες, μπορούν να προσφεύγουν στα αμερικανικά δικαστήρια για να ζητήσουν δικαίωση. Όμως, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ενδέχεται σύντομα να απαγορεύσει αγωγές αυτού του είδους. Μια τέτοια απόφαση θα ήταν όνειδος, σύμφωνα με τον Pierre N. Leval, δικαστή στο Εφετείο Δεύτερου Βαθμού των ΗΠΑ. Όχι μόνο ο νόμος πρέπει να γίνει σεβαστός, αλλά και άλλες χώρες θα πρέπει ν’ ακολουθήσουν το παράδειγμα των ΗΠΑ. Άλλωστε, όπως σημειώνει στο άρθρο του και ο καθηγητής Νομικής Ιωάννης Χ. Βούλγαρης, τα Ανθρώπινα Δικαιώματα έχουν μια αμφίδρομη διαλεκτική σχέση με τις Διεθνείς Σχέσεις και ως εκ τούτου παίζουν βαρύνοντα ρόλο στο διεθνές

«σταυρόλεξο».

 

* * * *

Η οικονομική κρίση της Ελλάδας δεν έχει «συγκυριακό» χαρακτήρα ώστε να είναι δυνατόν να θεραπευθεί βραχυπρόθεσμα με λύσεις του κεϋνσιανού συνταγολογίου, σύμφωνα με τον οικονομολόγο Δημήτρη Α. Ιωάννου. Είναι, δυστυχώς, μια κρίση «διαρθρωτικού» χαρακτήρα που επωάσθηκε επί μακρόν και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατόν να αντιμετωπισθεί παρά με μια αντίστοιχα μακρόπνοη πολιτική κλαδικής αναδιάρθρωσης και παραγωγικής ανάταξης. Παράλληλα, ο Βασίλης Μαγκλάρας, διδάσκων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, προχωρά σε μια ιδεολογική ανάλυση της τρέχουσας ελληνικής οικονομικής κρίσης, από τη σκοπιά της κεντροαριστεράς, προσπαθώντας να ανανεώσει την ταυτότητά της.

 

Καθώς η ανισότητα απλώνεται στον μεταβιομηχανικό καπιταλιστικό κόσμο, οι κυβερνήσεις, σύμφωνα με τον καθηγητή Ιστορίας Jerry Z. Muller, θα πρέπει να αποδεχθούν ότι σήμερα, όπως ανέκαθεν, η ανισότητα και η ανασφάλεια αποτελούν αναπόφευκτες συνέπειες των λειτουργιών της αγοράς. Το στοίχημα είναι πώς θα βρουν τρόπους για να θωρακίσουν τους πολίτες από τις αρνητικές συνέπειες του καπιταλισμού, ενώ παράλληλα θα διατηρήσουν τον δυναμισμό που πηγάζει από τα τεράστια οικονομικά και πολιτιστικά πλεονεκτήματά του.

 

* * * *

 

Ο ανταποκριτής του περιοδικού Nature, Jeff Tollefson, περιγράφει το πώς, από την καταστροφή του περιβάλλοντος και την επιδείνωση της κλιματικής αλλαγής, η Βραζιλία έχει αλλάξει πορεία, περιορίζοντας τον ρυθμό αποδάσωσης του Αμαζονίου κατά 83% από το 2004.

 

* * * *

Από την θεσμοθέτησή τους το 2000, οι Αναπτυξιακοί Στόχοι της Χιλιετίας (Millennium Development Goals) έχουν ενθαρρύνει τους ηγέτες του κόσμου να αντιμετωπίσουν πολλαπλές διαστάσεις της φτώχειας. Καθώς οι στόχοι λήγουν το 2015, γράφει ο John W. McArthur, συνεργάτης του ΟΗΕ και του Brookings Institution, έχει έρθει η ώρα να κατοχυρωθούν αυτές οι επιτυχίες και να επικεντρωθούμε σε αυτό που έρχεται μετά.

 

* * * *

 

Τέλος, σε ένα απολαυστικό κείμενο, ο Benn Steil, Διευθυντής Διεθνών Οικονομικών στο Council on Foreign Relations, αφηγείται την ιστορία του αξιωματούχου του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ Χάρι Ντέξτερ Γουάιτ (Harry Dexter White) ο οποίος είναι περισσότερο

γνωστός ως ένας από τους κορυφαίους αρχιτέκτονες του συστήματος του Bretton Woods που διαμόρφωσε την παγκόσμια οικονομία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Αλλά ήταν επίσης ένας κατάσκοπος για τη Σοβιετική Ένωση, παρέχοντας απόρρητες πληροφορίες και δίνοντας συμβουλές για οικονομικά θέματα. Γιατί το έκανε; Πρόσφατα αποκαλυφθέντα έγγραφα δείχνουν ότι αυτός ο υπέρμαχος του μεταπολεμικού παγκόσμιου καπιταλισμού ήταν στην πραγματικότητα ένας παθιασμένος οπαδός της επιτυχίας του σοβιετικού πειράματος με τον σοσιαλισμό.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ενδιαφέροντα

Συνέντευξη στον Φιλελεύθερο, 10.09.2012

 

ΕΡ: Σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο διαπιστώνεται μια κινητικότητα σε σχέση με τις προσπάθειες για αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα. Υπάρχουν δυνατότητες ανατροπών; Δυνατότητες για βελτίωση της κατάστασης;

 

ΑΠ: Προσωπικά δεν πιστεύω ότι ζούμε στον αιώνα των ανατροπών.  Προφανώς, όμως, ζούμε σε μία περίοδο αλλαγής αυτών που είχαμε συνηθίσει.  Εξ αυτού και λόγω της κινητικότητας που έχει αναπτυχθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), εκτιμώ πως αλλαγές θα υπάρξουν ως προς την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης από την ΕΕ που θα ωφελήσουν και την Ελλάδα.  Ήδη καταγράφεται μία σημαντική αλλαγή στην πολιτική τής Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ήδη περισσότερες χώρες αντιμετωπίζουν την ύφεση, ήδη οι πολιτικοί συσχετισμοί στο εσωτερικό των κρατών και εξ αυτού στο επίπεδο της ΕΕ μεταβάλλονται, με αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι να ομιλούν για την ανάγκη τής ανάπτυξης. Στα θετικά είναι και η αλλαγή τού τρόπου αντιμετώπισης της χώρας μας από τους εταίρους και η αυξανόμενη πεποίθηση περί της ανάγκης για επιμήκυνση του απαιτούμενου χρόνου εκπλήρωσης των δημοσιονομικών υποχρεώσεων της Ελλάδας.  Σε κάθε περίπτωση, η όποια βελτίωση θα προέλθει από εμάς.  Εμείς θα πρέπει να αντέξουμε στα δύσκολα μέτρα και να είμαστε αλληλέγγυοι προς τους συμπολίτες μας που δοκιμάζονται, εμείς θα πρέπει να συμβάλλουμε στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, εμείς θα πρέπει να κινηθούμε, στη σκέψη και στα έργα μας, αναπτυξιακά.

 

 

ΕΡ: Πολλές φορές έχει ειπωθεί πως η οικονομική κρίση καθιστά πιο ευάλωτη τη χώρα στα εθνικά θέματα.  Διαβλέπετε προσπάθεια από την Τουρκία να αξιοποιήσει την οικονομική κρίση στην Ελλάδα;

 

ΑΠ: Ασφαλώς κάθε χώρα γίνεται πιο ευάλωτη σε περίοδο οικονομικής κρίσης, σε όλους τους τομείς.  Δεν θα έλεγα ότι η χώρα είναι πιο ευάλωτη, καθώς η δημιουργία προβλημάτων εναντίον της Ελλάδας, θα σήμανε σημαντικότερα ζητήματα, π.χ., για την Ευρωζώνη ή ακόμη και για τις ΗΠΑ, και, συνεπώς, για πολύ ισχυρότερα από την Ελλάδα κράτη.  Θα έλεγα, ασφαλώς, πως η χώρα μας έχει απολέσει τη διαπραγματευτική της ισχύ ή έχει μειωθεί η επιρροή της στην αντιμετώπιση ζητημάτων, τα οποία θα βρει ενδεχομένως μπροστά της υπό διαφορετικές συνθήκες.  Ως προς την Τουρκία, αυτή προσπαθεί να επωφεληθεί από την οικονομική κρίση στη χώρα μας, διεισδύοντας οικονομικά και προωθώντας ακόμη και την υποκουλτούρα των τηλεοπτικών σειρών της.  Είναι γνωστό ότι το «στρατηγικό βάθος», στη σύλληψή του, εμπεριείχε και τη βελτίωση της εικόνας τής Τουρκίας στο εξωτερικό, κάτι που συστηματικά επιχειρείται.

Πέραν αυτού, η Τουρκία έχει πλέον και τα δικά της προβλήματα.  Ο Φιλελεύθερος είχε δημοσιεύσει συνέντευξή μου με τίτλο «Η Τουρκία σύντομα θα καταγράψει αποτυχίες».  Θεωρώ ότι μετά και τις τελευταίες εξελίξεις η πολιτική μηδενικών προβλημάτων έχει εξαϋλωθεί, το εμπόριο έχει υποστεί πλήγμα, η υπόθεση της Συρίας θα πάρει χρόνια για να τελειώσει και το Κουρδικό ξανάνοιξε.

 

 

ΕΡ: Μπορούμε, Ελλάδα και Κύπρος, να αξιοποιήσουμε το φυσικό μας πλούτο; Διανοίγεται και μια προοπτική συνεργασίας με Ισραήλ.

 

ΑΠ: Βεβαίως και μπορούμε να αξιοποιήσουμε το φυσικό μας πλούτο.  Εκτιμώ όμως πως η Κύπρος μπορεί και πρέπει να προχωρήσει, ανεξαρτήτως του τι θα κάνει η Ελλάδα.  Όπως έχω επανειλημμένως πει και γράψει, η Ελλάδα έχει πλέον να μάθει στο θέμα αυτό από την Κύπρο.  Η προοπτική συνεργασίας με το Ισραήλ είναι ορατή και οι διεθνείς σχέσεις τού Ισραήλ μπορούν να συμβάλουν στην ταχύτερη και αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση των πόρων.  Σε κάθε περίπτωση και μεθοδικά, θα πρέπει να γίνουν και όλα τα βήματα προς την κατεύθυνση των υπόλοιπων παράκτιων χωρών τής νότιας και της ανατολικής λεκάνης τής Μεσογείου.

 

 

ΕΡ: Θα πρέπει η Ελλάδα να προχωρήσει στον καθορισμό της ΑΟΖ της με Κυπριακή Δημοκρατία;

 

ΑΠ: Εγώ θεωρώ πως πρέπει να γίνει.  Πρέπει να προηγηθεί η κατάλληλη προετοιμασία, σταθερά, με μεγάλη σοβαρότητα και διακριτικά – τακτική που ακολούθησε στο παρελθόν ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος – και την κατάλληλη στιγμή, σύντομα, να προχωρήσει με αποφασιστικότητα.  Ο καθορισμός τής ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου θα διευκολύνει και θα διασφαλίσει τη μεταφορά των πόρων από την Ανατολική Μεσόγειο προς τη Δύση.

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει αρχίσει υπό τις απειλές της Τουρκίας, έρευνες για εντοπισμό φυσικού αερίου. Κατά τη γνώμη σας, μέχρι που μπορεί και θα τεντώσει το σχοινί της έντασης η Τουρκία;

Η Τουρκία φαίνεται πως δεν μπορεί πια να τεντώσει το σχοινί.  Το συγκεκριμένο παιχνίδι το έχασε.  Ό,τι ήταν να κάνει το έκανε.  Υπήρξαν οι γνωστές  βόλτες του ερευνητικού σκάφους, οι γνωστές απειλητικές κορώνες για εσωτερική κατανάλωση, η «περίφημη» συμφωνία με το ψευδοκράτος για έρευνες στον κατεχόμενο θαλάσσιο χώρο της Κυπριακής Δημοκρατίας.  Όσο περισσότεροι τρίτοι παράγοντες αναμειγνύονται στη υπόθεση της εξερεύνησης και, στη συνέχεια, της εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων, τόσο μικρότερες οι πιθανότητες για να τεντώσει το σχοινί.  Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι, δεν χάνουμε τίποτε.  Η προετοιμασία είναι το Α και το Ω στη διαχείριση των κρίσεων και αυτό το έχω διδάξει σε αρμόδιους φορείς και στην Ελλάδα και στην Κύπρο.


Σωστά αντιδρούν Αθήνα και Λευκωσία στις απειλές και μεθοδεύσεις της Άγκυρας;

Η Λευκωσία, γενικώς, αντιδρά σωστά.  Ίσως θα έπρεπε, όπως είχα προτείνει σε άρθρο μου στον Φιλελεύθερο να είχε διεθνοποιήσει πολύ πιο γρήγορα το θέμα και να έχει με καλύτερο τρόπο καταγράψει στα διεθνή fora την απειλητική και απειλητική συμπεριφορά της Τουρκίας.  Τούτο με στόχο, αν συμβεί οτιδήποτε να βρεθεί στην πλεονεκτική θέση και να καταγγείλει ευκολότερα και κυρώσεις να ζητήσει.  Όσον αφορά την Αθήνα, βλέπουμε μόνον εσχάτως να γίνονται κάποιες κινήσεις, όπως οι επισκέψεις του Υπουργού Εξωτερικών και του Υπουργού Άμυνας στη Λευκωσία, η επίσκεψη του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης στο Ισραήλ.  Σε κάθε περίπτωση, η Αθήνα έχασε πολύτιμο χρόνο και, όπως έχω ήδη γράψει σε Ελλάδα και Κύπρο, θα πρέπει να ανακηρύξει το δυνατόν συντομότερα τη δική της ΑΟΖ.


Screen_shot_2011-12-28_at_16.07.06


Για την Κύπρο, τι σημαίνει η αξιοποίηση του φυσικού πλούτου, που μάλλον υπάρχει και είναι αρκετός;  Εννοούμε πολιτικά και οικονομικά, ασφαλώς.

Να το πω χιουμοριστικά: η Κύπρος δεν θα βγάζει πια «μόνο χαρούπια».  Θα βγάζει και υδρογονάνθρακες και όλοι, φίλοι και αντίπαλοι, αντιλαμβάνονται τη σημασία του γεγονότος.  Τούτο συνεπάγεται ότι η Κύπρος, ένα κράτος μέλος της ΕΕ, θα είναι και παραγωγός, δηλαδή τροφοδότης, αλλά και διακομιστής τού ισραηλινού φυσικού αερίου ή και οποιουδήποτε άλλου παραγωγού της Μέσης Ανατολής που θα έρθει σε συμφωνία με το Ισραήλ.  Τα πράγματα αλλάζουν στη Μέση Ανατολή και ενδέχεται, πέραν της Ιορδανίας, και άλλα κράτη που παράγουν πόρους να έρθουν σε συμφωνία με το Ισραήλ.  Οικονομικά σημαίνει ότι η Κύπρος πολύ πιο γρήγορα θα βγει από την οικονομική κρίση και θα μπορέσει να διατηρήσει το ίδιο ύψος το δαπανών που απαιτούν οι προσπάθειες για να λήξει η εισβολή και κατοχή.  Επιπλέον, η προσδοκώμενη, νέα ευμάρεια της Κυπριακής Δημοκρατίας θα αυξήσει άλλη μία φορά το γόητρό της έναντι των Τουρκοκυπρίων, οι οποίοι θα βλέπουν ένα ακόμη τρένο ευημερίας να περνά δίπλα τους και αυτοί να μη συμμετέχουν.  Τέλος, πάρα πολύ σημαντικό είναι το πώς θα χειριστεί η Κύπρος τα προσδοκώμενα κέρδη.  Ξέρετε, ο σημαντικότερος συντελεστής ισχύος για το Κουβέϊτ, όταν ξεκίνησε ολόκληρη η Δύση να το σώσει, δεν ήταν το πετρέλαιο.  Είναι κάτι που λίγοι το ξέρους ή το έχουν σκεφτεί.  Ήταν οι επενδύσεις του στο εξωτερικό των κερδών από το πετρέλαιο.

 

Διαμορφώνεται μια συμμαχία Ελλάδος- Κύπρου- Ισραήλ. Θεωρείτε ότι μπορεί να προχωρήσει και προς ποια κατεύθυνση;

Δεν γνωρίζω σε ποια κατεύθυνση μπορεί να προχωρήσει.  Ασφαλώς πρόκειται για μία συμμαχία που διαμορφώνεται στη βάση μίας συγκυρίας.  Όπως έχω κατά το παρελθόν τονίσει, οι συμμαχίες διατηρούνται για όσο καιρό υπάρχουν σημαντικά κοινά συμφέροντα ή εφόσον δημιουργηθούν τέτοια.  Τα σημαντικά συμφέροντα, με βάση αυτά τα οποία γνωρίζουμε τώρα, θα διαρκέσουν για πολλά χρόνια.  Είναι σημαντικό επίσης να αντιληφθεί η Ελλαδική διπλωματία ότι τα συμφέροντα της χώρας δεν περιορίζονται στο Αιγαίο και στη Βαλκανική, αλλά φθάνουν στη Βόρειο Αφρική και στη Μέση Ανατολή.  Μία τέτοια λογική ασφαλώς θα ενίσχυε το ενδεχόμενο μακροημέρευσης μίας σταθερότερης συνεργασίας με το Ισραήλ.

 

Κάποιοι θεωρούν πως σε κάποια φάση το Ισραήλ θα τα βρει με την Τουρκία, οπότε η στρατηγική μας συμμαχία θα μπει στον πάγο.

Θα ήθελα να γνωρίζω ποια είναι η βάση μίας τέτοιας σκέψης.  Βεβαίως κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει ότι κάτι θα συμβεί στο μέλλον.  Όμως επειδή στην επιστήμη γενικά και στην επιστήμη των Διεθνών Σχέσεων ειδικότερα ούτε φύλλα δάφνης μασάμε, ούτε ρίχνουμε τα χαρτιά, αναλύουμε τις καταστάσεις με βάση αυτά τα οποία γνωρίζουμε.  Γνωρίζουμε ότι η τουρκική εξωτερική πολιτική έχει προκαλέσει σημαντικές ζημίες στα συμφέροντα του Ισραήλ.  Θυμίζω Παλαιστίνη, Ιράν, Συρία.  Φαίνεται ότι τα δρομολογημένα τουρκικά σχέδια είναι δύσκολο να αλλάξουν. Έτσι, στο βαθμό που η τουρκική εξωτερική πολιτική θα παραμείνει η ίδια, δεν βλέπω τι θα είναι αυτό – ποιο κοινό συμφέρον δηλαδή – που θα φέρει κοντά τις δύο πλευρές.  Επιπλέον, η συμμαχία με την Τουρκία, ένα κράτος μέλος του ΝΑΤΟ, στηριζόταν στη λογική της εξισορρόπησης κάποιων αραβικών, πρώην φιλοσοβιετικών κρατών.  Αυτό πλέον έχει χαθεί, καθώς η Τουρκία στήριξε τη Συρία εναντίον του Ισραήλ.  Επιπλέον, τα πράγματα βαίνουν προς αλλαγή και στη Συρία.  Και, ασφαλώς, όποιοι έρθουν στην εξουσία, θα είναι φιλοδυτικής επιρροής.  Ένα επιπλέον στοιχείο: αν κοιτάξει κανείς το χάρτη θα δει ότι η Κύπρος και η Ελλάδα ουσιαστικά συνιστούν το με την παραδοσιακή έννοια στρατηγικό βάθος του Ισραήλ.  Για ποιο λόγο το Ισραήλ θα ήθελε να εγκαταλείψει ένα τέτοιο πλεονέκτημα;

 

Η οικονομική κατάσταση στην Ελλάδα δεν επηρεάζει τη διαχείριση των εθνικών θεμάτων;

Ασφαλώς και την επηρεάζει.  Όμως στην αρθρογραφία μου στην Ελλάδα υποστηρίζω πως η εξωτερική πολιτική, σε αντίθεση με άλλες πολιτικές, δεν χρειάζεται πολλά χρήματα.  Χρειάζεται σχεδιασμό, αποφασιστικότητα και αποτελεσματικότητα.  Βεβαίως το φορτίο της Ελλαδικής διπλωματίας είναι μεγαλύτερο απ’ότι στο παρελθόν. Διότι μαζί με τα παραδοσιακά καθήκοντα που είχε, πρέπει τώρα κατά προτεραιότητα να κάνει τρία πράγματα: να υποβοηθήσει στην ανεύρεση των απαιτούμενων πόρων, να αυξήσει κατακόρυφα τις προσπάθειες της οικονομικής διπλωματίας και, το σημαντικότερο, να επιχειρήσει να αποκαταστήσει το κύρος της χώρας.  Η αποκατάσταση του κύρους είναι εθνικό ζήτημα πλέον.  Όμως σε τι επηρεάζει η οικονομική κρίση την ανακήρυξη ή μη ΑΟΖ εκ μέρους της Ελλάδας, όταν τόσοι και τόσο ισχυροί παράγοντες συνηγορούν προς την ίδια κατεύθυνση;

 

Και η οικονομική κατάσταση στην Κύπρο;

Για την Κύπρο τα πράγματα είναι πιο εύκολα.  Θεωρώ ότι η Κύπρος δεν διάγει περίοδο ισχνών αγελάδων, αλλά λιγότερο παχέων.  Θεωρώ ότι η Κύπρος, πρώτον, μπορεί να επενδύσει περισσότερο στη διπλωματική της μηχανή και, δεύτερον, να σταματήσει την πολιτική εσωστρέφεια και να κοιτάξει προς τα έξω.  Σύντομα πλησιάζει η Προεδρία της ΕΕ και το πολιτικό σύστημα της Κύπρου είναι στραμμένο προς το παρελθόν.  Φαίνεται δε πως το μόνο σχετικό με το μέλλον πράγμα που βλέπει είναι οι εκλογές.  Η Κύπρος πρέπει, στο άμεσο μέλλον, να κάνει δύο πράγματα.  Πρώτον, να γίνει για έξι μήνες το κέντρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Τέτοιες ευκαιρίες δεν χάνονται.  Δεύτερον, να χαράξει μία στρατηγική μεσοπρόθεσμη, βάσει της οποίας θα λήξει η εισβολή και κατοχή.  Επιμένω, όπως είχα υποστηρίξει σε συνέδριο στην Κύπρο, ότι τα μικρά κράτη μπορούν να έχουν στρατηγική.  Και σας πληροφορώ ότι μία τέτοια πρόταση έχω υποβάλλει στο σχετικά πρόσφατο παρελθόν. Φαίνεται ότι δεν ενδιέφερε…

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Τύχη είναι ο αστάθμητος, ο απροσδόκητος παράγων που μπορεί να αλλάξει το ρου των γεγονότων. Αν είναι «κακή» και δεν τη διαχειριστούμε σωστά, τότε οι συνέπειες μπορεί να είναι καταστροφικές. Τρία τυχαία γεγονότα – ο λοιμός, η καταστροφή των Ερμών και η τρικυμία μετά τη ναυμαχία στις Αργυνούσες – γονάτισαν την Αθηναϊκή ηγεμονία. Αντίθετα, αν η τύχη είναι «αγαθή», τότε αυτοί που θα μπορέσουν να τη διαχειρισθούν, θα καταγράψουν σημαντικές επιτυχίες.

Η περίπτωση των υδρογονανθράκων στην ΑΟΖ είναι τύχη αγαθή. Κάποτε παραπονιόμασταν ότι κανείς δεν ενδιαφέρεται για την παράνομη εισβολή και κατοχή τής Κύπρου, ενώ, αντίθετα, οι πάντες κινητοποιήθηκαν για το Κουβέιτ. Η ερμηνεία ήταν – με λαϊκή και χιουμοριστική διατύπωση – ότι «η Κύπρος δεν βγάζει πετρέλαιο, αλλά χαρούπια». Έχει όμως η Ιστορία γυρίσματα!

Διότι, να που η τύχη χαμογέλασε και βρέθηκαν υδρογονάνθρακες στην Κυπριακή ΑΟΖ και, στη βάση αυτής της προοπτικής και ισχυρών κοινών συμφερόντων, συνήφθησαν ισχυρές συμμαχίες. Χαμογέλασε και στην Ελλάδα, ενώ γύρισε την πλάτη στην Τουρκία, της οποίας την έξοδο στη Μεσόγειο εμποδίζει ένα νησάκι: το Καστελόριζο. Θυμηθείτε όμως ότι στο πλαίσιο του σχεδίου Άτσεσον, σε αντάλλαγμα για την Ένωση, η Ελλάδα θα παραχωρούσε το Καστελόριζο! Και η Τουρκία το απέρριψε! Όντως, έχει η Ιστορία γυρίσματα.

Από τη μεριά της η Ελλάδα δεν διαχειρίζεται την αγαθή τύχη της, όπως άνετα, λόγω ισχυρότατων συμφερόντων, θα μπορούσε και δεν ανακηρύσσει ΑΟΖ. Όσο για την Κύπρο, όλα πήγαιναν πάρα πολύ καλά, μέχρι τη στιγμή που ένα ατυχές, από κάθε πλευρά, γεγονός ήρθε να αναταράξει το πολιτικό σκηνικό και διαίρεσε λαό και πολιτικούς.

Η διαίρεση αυτή φαίνεται να εντείνεται και να δημιουργεί προοπτικές διχασμού τη στιγμή που θα ξέρουμε αν από τα σπλάχνα τής Μεσογείου θα μεγαπλασιαστούν οι συντελεστές ισχύος μας. Θυμίζω ότι από διχασμό θα χανόταν η Επανάσταση του 21, από διχασμό χάθηκε η Μικρά Ασία, και ο διχασμός ευθύνεται, μεταξύ άλλων, για το 1974.

Η Τουρκία αντιλαμβάνεται τη σημασία των εξελίξεων και γι αυτό αντιδρά σπασμωδικά – χωρίς όμως να μπορεί να κάνει και πολλά εκτός από να ρίχνει πυροτεχνήματα. Η στιγμή είναι ιστορική και η ορθή διαχείρισή της θα αλλάξει τη ροή των γεγονότων για το Κυπριακό και για πολλά άλλα. Πριν λίγες μέρες είχα πει στον Φιλελεύθερο (26-9-2011) ότι ίσως ζούμε μία από εκείνες τις στιγμές στην Ιστορία που το τελευταίο εναπομείναν περιφερειακό κέντρο τού Ελληνισμού – η Κύπρος – μπορεί να τραβήξει προς τα μπρος όλους μας.

Γι αυτό και η ευθύνη τού πολιτικού προσωπικού τής Κύπρου είναι τεράστια. Θεωρώ επιστημονικό, τουλάχιστον, καθήκον μου, να υπενθυμίσω ότι για την ορθή διαχείριση μίας κρίσης απαιτούνται σύνεση, ψυχραιμία και ενότητα. Ιδιαίτερα όταν γι αυτά που μπορεί να συμβούν ο υπέρτατος και έσχατος δικαστής θα είναι η Ιστορία.

Δημοσιεύτηκε στις 16 Οκτωβρίου 2011, στον Φιλελεύθερο της Κυριακής, σελ. 33.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Δευτέρα, 26 Σεπτέμβριος 2011 17:50

Η Τουρκία έχει ήδη καταγράψει αποτυχίες

Εφ' όλης της ύλης συνέντευξη στην εφημερίδα Φιλελεύθερος της Κύπρου σε θέματα επικαιρότητας εξωτερικής πολιτικής, όπως έρευνες για το φυσικό αέριο στη Μεσόγειο, εξωτερική πολιτική και απειλές της Τουρκίας, ΑΟΖ, κλπ.

 

Διαμορφώνεται ένα νέο σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο με την έναρξη των ερευνών της Κυπριακής Δημοκρατίας για εξόρυξη φυσικού αερίου.  Θεωρείτε ότι αυτή η εξέλιξη θα οδηγήσει σε γεωπολιτική αναβάθμιση της Κύπρου ή σε συγκρούσεις;

Η Κύπρος έχει ήδη αναβαθμιστεί στο διεθνές σύστημα και το χρηματιστήριο της διεθνούς πολιτικής εξ αιτίας του συγκεκριμένου γεγονότος και αποκτά, για μία ακόμη φορά, τεράστια σημασία. Αυτή είναι μάλλον μεγαλύτερη και από εκείνη της περιόδου τής κρίσης του Σουέζ, που προκάλεσε τότε, όπως θα θυμούνται πολλοί, σημαντικά προβλήματα στην υπόθεση της ανεξαρτησίας.  Μόνο που τώρα είναι προς όφελος της Κύπρου.  Θεωρώ ότι δεν είναι τυχαίες οι επισκέψεις κορυφαίων παραγόντων της διεθνούς πολιτικής στη Λευκωσία, όπως της Μέρκελ, του Μεντβέντεφ, του Πάπα και πολλών άλλων.  Πρέπει να καταλάβουμε το εξής: ότι η τόσο επιθυμητή για τη Δύση πολιτικοστρατιωτική γέφυρα με το Ισραήλ προέκυψε κατά φυσικό τρόπο, ουσιαστικά και με πρωτοβουλία της Κύπρου.

Όσο για τις τριβές ή τις συγκρούσεις, αυτές ούτως ή άλλως δεν αποκλείονται εντός του διεθνούς συστήματος, το οποίο είναι άναρχο ή, όπως πολύ συχνά επαναλαμβάνω, δεν είναι ένας όμορφος κόσμος ηθικός και αγγελικά πλασμένος.  Ας σκεφτούμε το απλό:  η Κύπρος υπέστη εισβολή ακόμη και τότε που ουδείς γνώριζε ότι διέθετε φυσικό αέριο και, μάλιστα, ακολουθούσε μία πολιτική «αδέσμευτης» ουδετερότητας.  Επίσης ας σκεφτούμε το επίσης απλό, αλλά επιστημονικά διαπιστωμένο από την εποχή του Θουκυδίδη: ο μικρός και αδύναμος είναι πιο ασφαλής όταν έχει ισχυρούς και αποφασισμένους συμμάχους, οι οποίοι βρίσκονται στο πλευρό του επειδή έχουν ισχυρά δικά τους συμφέροντα.

 

Πόσο σοβαρά πρέπει να λαμβάνονται οι τουρκικές απειλές;

Κάθε απειλή πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά.  Άλλωστε την απειλή ένας σώφρων κυβερνήτης, πολιτικός ή αναλυτής δεν χρειάζεται να την ακούσει να διατυπώνεται.  Οφείλει να τη διαβλέπει και να την προαισθάνεται.  Η Τουρκία είναι από τη φύση της ένα πιο πρωτόγονο κράτος σε σχέση με τα δυτικά κράτη, πιο στρατιωτικό και συνεπώς πιο βίαιο, ανεξαρτήτως του ποιος κυβερνά, οι στρατιωτικοί ή οι ισλαμικής προέλευσης πολιτικοί.  

Η Τουρκία συνεχίζει να εξοπλίζεται και να επιθυμεί να παίξει το ρόλο τής περιφερειακής υπερδύναμης.  Πλην όμως, όπως είχα προβλέψει στον Φιλελεύθερο, η Τουρκία έχει ήδη καταγράψει αποτυχίες στην εξωτερική της πολιτική.  Απέτυχε ή δεν απέτυχε στη Λιβύη;  Η πολιτική των «μηδενικών προβλημάτων» δεν έχει ήδη υποστεί πλήγματα;  Η προσέγγιση με την Αρμενία απέτυχε παταγωδώς.  Η ισχυρή σημασία με το Ισραήλ κατεστράφη.  Η πολιτική με τη Συρία επίσης απέτυχε και, βεβαίως, αυξάνονται τα προβλήματα με την Κύπρο.

Όσο για τις απειλές της, σε μία γενική προσέγγιση, αυτές πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.  Όμως στην προκειμένη περίπτωση, με βάση όσα γνωρίζω, θεωρώ πως η Τουρκία έχει ήδη κάνει πίσω και περιορίζεται σε ρητορικά, κατόπιν εορτής, πυροτεχνήματα.  Πως αλλιώς μπορεί να ερμηνευτεί η απόφαση ότι θα οριοθετήσει την υφαλοκρηπίδα με το ψευδοκράτος;  Δηλαδή αν δεν προέβαιναν σε συμφωνία «οριοθέτησης», το ψευδοκράτος θα εμπόδιζε την Τουρκία να κάνει έρευνες ή γεωτρήσεις;   Με άλλα λόγια, λέω πως στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή η Τουρκία δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο παρά να ρίχνει πυροτεχνήματα για εσωτερική κατανάλωση.

 

Κάνουν λόγο οι Τούρκοι για δικές τους έρευνες σε περιοχές μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου, κοντά στο Καστελόριζο. Πώς θα πρέπει να αντιδράσουμε;

Έπρεπε ήδη να έχουμε αντιδράσει.  Η Ελλαδική κυβέρνηση έπρεπε ήδη να έχει ανακηρύξει τη δική της ΑΟΖ – άποψη που έχω επίσης εκφράσει με άρθρο μου στον Φιλελεύθερο.  Ποτέ δεν είναι αργά.  Πρέπει η Ελλάδα να κάνει το βήμα.  Πρέπει Ελλάδα και Κύπρος να ενημερώνουν συστηματικά και ασταμάτητα για τη συμπεριφορά της Τουρκίας.  Καλές και σημαντικές οι τοποθετήσεις ξένων αξιωματούχων υπέρ της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων από την Κύπρο, αλλά θα πρέπει να γίνει προσπάθεια να καταδικαστεί η απειλή χρήσης βίας.  Δεν μπορεί κάποιος να ξεστομίζει τέτοιες απειλές και να μην έχει κόστος, προφανώς πολιτικό.  Κι αν η προσπάθεια δεν πετύχει τώρα, θα δημιουργήσει υποθήκη για το μέλλον.  Αν εμείς τώρα πετύχουμε να καταγραφεί η ανεύθυνη και επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας, τούτο θα είναι χρήσιμο στο μέλλον.

 

Την τελευταία περίοδο γίνεται λόγος για συνεργασία ή άξονα Ισραήλ-Ελλάδος- Κύπρου.  Είναι κάτι συγκυριακό ή μόνιμο με προοπτική;

Είναι μία αρχή, θα δούμε.  Στο βαθμό όμως που, όπως είπα, υπάρχουν σημαντικά και σε βάθος χρόνου κοινά συμφέροντα (η εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων),  υφίσταται προοπτική για όσα χρόνια θα διαρκέσει η συγκεκριμένη εκμετάλλευση.  Επιπλέον, αυτό θα εξαρτηθεί και από τις περαιτέρω εξελίξεις στην Αίγυπτο, τη Συρία, αλλά και την ίδια την Τουρκία.

 

Σε αυτό το σκηνικό χωράνε διάφοροι.  Οι Αμερικανοί, επειδή τις έρευνες ανέλαβε δική τους εταιρεία, οι Ισραηλινοί επειδή είναι της γειτονιάς, οι Τούρκοι, εμείς και στο βάθος η Ρωσία, η Ε.Ε.  Πώς αξιοποιούνται όλα αυτά τα διαφορετικά, πλην εμπλεκόμενα συμφέροντα;

Στην πολιτική και, ιδιαίτερα, τη διεθνή, δεν υπάρχουν φιλίες. Πλην όμως όλοι οι συγκεκριμένοι παράγοντες, επί του παρόντος, είναι «φίλοι».  Οι «φίλοι» θα επιχειρήσουν να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη τους.  Το ίδιο θα πρέπει να κάνουμε και εμείς.  Αρκεί να έχουμε στρατηγική – την οποία όμως δεν έχουμε.  Κύρια συνιστώσα θα πρέπει να είναι η αξιοποίηση και επένδυση των οφελών από την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων.  Θυμίζω ή ενημερώνω ότι ο μεγαλύτερος συντελεστής ισχύος τού Κουβέιτ δεν ήταν το πετρέλαιο, αλλά οι επενδύσεις των εισοδημάτων από το μαύρο χρυσό.  Από εκεί και πέρα πρέπει να υπάρξει ή να εμφανιστεί μία κατάσταση από την οποία να κερδίζουν όλοι (win-win).  Όσο για τον τελικό στόχο νομίζω ότι περιττεύει να τον αναφέρω.

 

Πόσο επηρεάζονται όλες αυτές οι εξελίξεις από τη σημερινή κατάσταση, οικονομική και πολιτική, στην Ελλάδα;

Ασφαλώς και επηρεάζονται, αν και δεν θα έπρεπε.  Εννοώ ότι είναι δυνατόν η οικονομική δυσπραγία να μην επηρεάζει την εξωτερική και την αμυντική πολιτική μίας χώρας, υπό την προϋπόθεση ότι δεν συνοδεύεται και από πολιτική και κοινωνική κρίση.  Ισχυρά πολιτικά συστήματα και ικανές κυβερνήσεις μπορούν να κατανέμουν πόρους και να θέτουν προτεραιότητες, ακόμη και υπό συνθήκες οικονομικής κρίσης.  Όμως, όπως το έχω γράψει και στο παρελθόν, η Κύπρος στην περίπτωση της ΑΟΖ και της εκμετάλλευσης των πόρων έχει δώσει δείγματα ικανότητας ανάληψης πρωτοβουλιών χωρίς την Ελλάδα.  Ίσως είναι μία από εκείνες τις στιγμές στην Ιστορία που η περιφέρεια του Ελληνισμού παίρνει την πρωτοβουλία αντί του κέντρου.

 

Σε ποιό στάδιο βρίσκονται οι συνεργασίες του Πανεπιστημίου Μακεδονίας με το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Άμυνας;

Με το Υπουργείο Εξωτερικών φέτος συνεχίστηκε, όταν σε συνεργασία με το Γραφείο Τύπου και Ενημέρωσης, επισκέφτηκαν την Κύπρο τριάντα φοιτητές του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, με σημαντικά αμοιβαίως οφέλη.  Ο Φιλελεύθερος, θυμάμαι, έκανε ένα εξαιρετικό ρεπορτάζ και, με την ευκαιρία, ευχαριστώ. 

Με το Υπουργείο Άμυνας, αντιθέτως, η πρόταση συνεργασίας που στελέχη του είχαν απευθύνει στο Τμήμα δεν προχώρησε για λόγους που ποτέ δεν μου ανακοινώθηκαν και που σίγουρα δεν αφορούσαν ζητήματα επιστημονικής μας επάρκειας, όπως μπορούν να καταλάβουν οι αναγνώστες σας.  Το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας έχει επιτύχει τη διεθνή αναγνώριση στους τομείς των Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σχέσεων, των Στρατηγικών Σπουδών και της Διαχείρισης Κρίσεων.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Κυριακή, 30 Ιανουάριος 2011 16:10

Εξωτερική πολιτική και κρίση

την Παρασκευή 28 Ιανουρίου

 

Σε πείσμα της εσωστρέφειας που δημιούργησε η οικονομική κρίση, τα θέματα της εξωτερικής μας πολιτικής συνεχίζουν να αυξάνονται και να επιζητούν αντιμετώπιση. Φαίνεται δε ότι, όπως δεν υπάρχει στρατηγική εξόδου από την κρίση, έτσι δεν υπάρχει και στρατηγική στην εξωτερική μας πολιτική. Χειρότερα, η εξωτερική μας πολιτική πιθανώς θυσιάζεται στο βωμό της κρίσης, ενώ αντίθετα θα μπορούσε με έξυπνες κινήσεις, όπως με την οριοθέτηση της ελληνικής ΑΟΖ, να μετατραπεί σε εργαλείο αντιμετώπισής της. Βεβαίως υπήρξαν συναντήσεις με τα Σκόπια, την Τουρκία, αλλά και το Ισραήλ. Ομως ο πολίτης δεν μπορεί να διακρίνει ποιοι είναι οι στόχοι της πολιτικής μας. Και τούτο διότι είτε αυτοί δεν έχουν δημοσιοποιηθεί, οπότε υπάρχει μυστική διπλωματία, είτε, χειρότερα, δεν υπάρχουν. Ετσι, σημαντικά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα. Ποια είναι η κεντρική στόχευσή μας απέναντι στην Τουρκία; Είναι πολιτική επίλυσης διαφορών από θέση ίσης ισχύος, είναι πολιτική σύμπλευσης ή είναι πολιτική κατευνασμού; Ποια είναι η επιδίωξή μας και η τακτική μας στο νέο γύρο διαπραγματεύσεων για το όνομα της Μακεδονίας; Θα στηρίξουμε πραγματικά τις προσπάθειες που από βελτιωμένη πλέον θέση κάνει η Κύπρος, ώστε να λήξει η εισβολή και κατοχή; Εύλογα κάποιος θα αντέτεινε ότι όταν χρωστάς δεν μπορείς να κάνεις εξωτερική πολιτική.

ΛΑΘΟΣ. Πρώτον, διότι δεν χρωστάμε στην Τουρκία, τα Σκόπια ή σε οποιονδήποτε γείτονά μας.  Δεύτερον, διότι διαθέτουμε άλλα συγκριτικά πλεονεκτήματα απέναντί τους. Τρίτον, διότι, ακόμη και σε περίοδο ισχνών αγελάδων, η εξωτερική πολιτική είναι θέμα προτεραιοτήτων, στρατηγικής και αποφασιστικότητας. Είναι θέμα πολιτικών επιλογών. Η Κύπρος μάς διδάσκει το πώς ένα μικρό κράτος, υπό την απειλή του εισβολέα, αξιολόγησε την αναδυόμενη ενεργειακή κατάσταση της περιοχής και προχώρησε αποφασιστικά. Ισως δε οι κινήσεις της άρχισαν να αποδίδουν, κρίνοντας από την επίσκεψη Μέρκελ και τις δηλώσεις της για το Κυπριακό. Εμείς φαίνεται πως δεν έχουμε καν αξιολογήσει την κατάσταση.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Οι Αλλαγές μετά τη Συμφωνία Κύπρου-Ισραήλ


Συνέντευξη στην Εφημερίδα ο Φιλελεύθερος
Δημοσιεύτηκε στις 17 Ιανουαρίου του 2011. (ερωτήσεις: Κώστας Βενιζέλος) 


Η πρόσφατη συμφωνία Κύπρου-Ισραήλ για καθορισμό της ΑΟΖ μεταξύ των δυο χωρών ανατρέπει το σκηνικό στην περιοχή μας;

Είναι νωρίς ακόμη για να κρίνει κανείς.  Οι αλλαγές στη συμπεριφορά των κρατών χρειάζονται χρόνο για να αποκρυσταλλωθούν.  Όπως πάντα λέω και γράφω, ο χρόνος στη ζωή των κρατών είναι διαφορετικός, πολύ πιο αργός από το χρόνο στη ζωή των ανθρώπων.  Ασφαλώς, σε συνδυασμό και με τα ορατά ανοίγματα του Ισραήλ προς την Ελλάδα, η συμφωνία θέτει σοβαρές βάσεις για αλλαγή κλίματος.  Όχι όμως, επί του παρόντος, και για αλλαγή ισορροπιών ισχύος, δεδομένου ότι αυτές προσδιορίζονται κυρίως από συντελεστές στρατιωτικής φύσης και επικαθορίζονται από την ευρύτερη, συστημική ισορροπία.  Σημασία, δηλαδή, έχει και το προς τα πού θα γείρουν και οι μεγάλες δυνάμεις, οι οποίες τη στιγμή αυτή, όντως γέρνουν προς την πλευρά του Ισραήλ και όχι της Τουρκίας.

 

Εκτιμάτε ότι μπορεί Ελλάδα και Κύπρος σε συνεργασία με το Ισραήλ να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στην περιοχή μας; Τουλάχιστον να αξιοποιήσουν τη γεωστρατηγική τους θέση;

Ας μην ξεχνάμε ότι τα κράτη ανταγωνίζονται στο διεθνές σύστημα για απόλυτα και σχετικά οφέλη.  Για το Ισραήλ, Κύπρο και Ελλάδα οι ενεργειακές πηγές συνιστούν καταρχάς απόλυτα οφέλη.  Η άμεση ή έμμεση συμμετοχή τρίτων στα οφέλη ή υποβάθμιση ανταγωνιστών των τριών κρατών συνιστούν έμμεσα οφέλη.  Ασφαλώς, λοιπόν, και μπορούν να αξιοποιήσουν τη στρατηγική τους θέση, παρέχοντας νέες ενεργειακές πηγές και οδούς και εμπλέκοντας υπέρ τους τρίτα κράτη που ενδιαφέρονται για ενεργειακή ασφάλεια.  Σε αντίθεση με το Ισραήλ, που διαθέτει μία αξιοσέβαστη στρατιωτική μηχανή και είναι πιο κοντά στο Ιράκ, το Ιράν και την Κεντρική Ασία, η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν, υπό προϋποθέσεις που ίσως μπορούν πλέον να θέσουν, να παίξουν το ρόλο της ασφαλούς διόδου προς τις περιοχές ενδιαφέροντος, παρέχοντας μία εναλλακτική οδό σε σχέση με αυτήν της Τουρκίας.  Όμως, την οδό αυτή θα θέλουν και άλλοι να προστατέψουν, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει και άλλα οφέλη.  Επιπλέον, λόγω των παραπάνω, Κύπρος και Ελλάδα μπορούν να αξιοποιήσουν καλύτερα το πολιτικό κεφάλαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή, κυρίως για την Κύπρο, το επιχειρηματικό πλεονέκτημά τους.  Η επίσκεψη της καγκελαρίου Μέρκελ στην Κύπρο (10.01.2011), ίσως να συνιστά ένα πρώτο δείγμα.

 

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα, πόσο επηρεάζει αυτούς τους σχεδιασμούς;

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα ασφαλώς και επηρεάζει και το δίδυμο Ελλάδας – Κύπρου.  Όμως και σε περίοδο ισχνών αγελάδων είναι θέμα προτεραιοτήτων, σε ποιον τομέα, δηλαδή, θα επιλέξεις να μειώσεις δαπάνες.  Η στάση, δηλαδή της Ελλάδας στα διεθνή, θεωρώ ότι, ακόμη και σήμερα, είναι θέμα πολιτικών επιλογών.  Αυτήν τη στιγμή, εγώ προσωπικά δεν έχω τα στοιχεία ή δεν μπορώ να διακρίνω ποια είναι η κεντρική στόχευση της πολιτικής της έναντι της Τουρκίας.  Είναι πολιτική επίλυσης διαφορών από θέση ίσης ισχύος, είναι πολιτική σύμπλευσης (“bandwagoning”), είναι πολιτική κατευνασμού (“appeasement”);  Δεν είναι ξεκάθαρο.  Σε κάθε περίπτωση, με βάση αυτά που είναι γνωστά, εκτιμώ ότι η οριοθέτηση της Ελληνικής ΑΟΖ μπορεί και υπό τις παρούσες συνθήκες να προχωρήσει.

 

Στη διαχείριση των κρίσεων υπάρχει πάντα ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός, ο οποίος λαμβάνει υπόψη και τα δεδομένα που διαμορφώνονται στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον.  Θεωρείτε ότι η Ελλάδα σήμερα έχει διαμορφώσει ένα τέτοιο μηχανισμό;

Δυστυχώς, όχι∙ άλλωστε, η ανάπτυξη τέτοιων μηχανισμών δεν είναι κάτι που χαρακτήρισε ποτέ το Ελληνικό κράτος.  Μία «ολική εξωτερική πολιτική», όπως την έχω ονομάσει και προτείνει, χρειάζεται αυτό που υπονοεί η ερώτησή σας: προετοιμασία και συνέργεια των συντελεστών ισχύος, εκμετάλλευση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων και αυτοματισμούς κατά την πρόσληψη των ερεθισμάτων, την εκπόνησή της και, κυρίως, συντονισμό και αποτελεσματικότητα κατά την εκτέλεσή της.

 

Υποστηρίζετε πάντα ότι η Τουρκία δεν είναι αναβαθμισμένη και πως δεν έχει κέρδη στη διεθνή σκακιέρα.  Πώς εξηγείτε αυτή τη θέση σας;

Ναι, την υποστηρίζω πάντα.  Καταρχάς, εκ του αντιθέτου, δεν υπάρχει κανείς που να μου υποδείξει ποιες είναι οι επιτυχίες τής Τουρκίας.  Για να είμαι ακριβής.  Ναι, η Τουρκία ξεπέρασε την οικονομική της κρίση και το εθνικό της προϊόν αυξάνεται.  Ναι, η Τουρκία βελτίωσε τις σχέσεις της με τη Συρία και έχει αναπτύξει πολιτικο-οικονομικές σχέσεις με κάποιες Βαλκανικές χώρες – σχέσεις που δεν αλλάζουν όμως το γενικότερο συσχετισμό.  Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία δεν έχει πετύχει στην πολιτική της με τον Αραβικό κόσμο, δεν έχει αποκομίσει κάτι από το Ιράκ, δεν κέρδισε κάτι από τα ανοίγματά της στο Ιράν.  Αντίθετα, έσπασε, έστω και επί του παρόντος, τη σχέση της με το Ισραήλ, έχει ενοχλήσει τις μεγάλες δυνάμεις και βρίσκεται μπροστά σε μία νέα ενεργειακή πραγματικότητα στη Μεσόγειο.  Ακόμη και αν η συγκεκριμένη, νέα κατάσταση δεν αξιοποιηθεί πλήρως από Κύπρο και Ελλάδα, μπορεί, όπως ανέφερα, να αλλάξει το κλίμα.  Περαιτέρω, στο εσωτερικό τής Τουρκίας το εθνικό προϊόν δεν κατανέμεται, ως συνήθως, ομοιόμορφα, οι Κεμαλιστές πάντα καραδοκούν και το Κουρδικό παραμένει ανοικτό.  Με βάση όλα τα παραπάνω – ίσως βέβαια να ξεχνάω κάτι – εξηγώ την άποψή μου.

 

Η τακτική μας, ως Ελλάδα και Κύπρος, έναντι της Τουρκίας είναι η σωστή;  Έχει αποδώσει;

Πάντα από τη σωστή, υπάρχει πιο σωστή: η «ολική εξωτερική πολιτική», την οποία διαχρονικά εισηγούμαι, και η οποία θέτει μεσο-μακροπρόθεσμους στόχους και στηρίζεται στη συνέργεια και αξιοποίηση κάθε μορφής συντελεστών ισχύος και συγκριτικών πλεονεκτημάτων, με έξυπνο τρόπο.  Ως προς το αν έχει αποδώσει, θα απαντούσα όχι και ναι, σε ένα βαθμό.  Όχι, διότι η Τουρκία δεν εγκατέλειψε την επιθετικότητά της και δεν αποχώρησε από την Κύπρο – πράγμα, βέβαια, δύσκολο να επιτευχθεί με πολιτικά μέσα σε βραχύ πολιτικό χρόνο.  Ναι, κυρίως λόγω των συνθηκών στο εσωτερικό των κρατών μελών τής Ένωσης και λόγω και της παρουσίας τής Κύπρου σε αυτήν.  Σε τι συνίσταται η διαπίστωση ότι εν μέρει έχει αποδώσει;  Στο ότι η Τουρκία, παρά τα οράματα «Νταβούτογλου» και την πολιτική του Ερντογάν, βρίσκεται εγκλωβισμένη στα διλήμματα που η ίδια έχει θέσει.  Στην πορεία της προς την Ευρώπη δυσκολεύεται να προχωρήσει, διότι δεν μπορεί να αλλάξει όσο και τόσο γρήγορα που πρέπει.  Στην Ανατολή, δεν έχει πού να πάει…  Αν πολιτικά πάει πιο ανατολικά, τότε οι σχέσεις με τους Κεμαλικούς θα οξυνθούν, το Κουρδικό θα πάρει άλλη τροπή και δεν θα μπορεί πλέον να προβάλει προς Ανατολάς τις προνομιακές της σχέσεις με τη Δύση.  Έτσι, οι δηλώσεις Ερντογάν, του τύπου θα δούμε τι θα κάνουμε αφού η Ευρώπη δεν μας θέλει…, εκφράζουν μάλλον το αδιέξοδο του ιδίου και της χώρας του, παρά οτιδήποτε άλλο.  Αν η ανάλυσή μου στην παρούσα ερώτησή σας ισχύει, τότε ενισχύεται και η άποψή μου στην προηγούμενη ερώτηση.

 

Κυπριακή προεδρία της Ε.Ε.:  πώς μπορεί μια μικρή χώρα να ανταπεξέλθει;  Τι πρέπει να προτάξει;

Πέρα από την ερευνητική μου δουλειά στις σχέσεις των υπερδυνάμεων, της Ευρωπαϊκής ενοποίησης και της διαχείρισης κρίσεων, τα τελευταία χρόνια ασχολούμαι με τη στρατηγική των «μικρών» λεγομένων κρατών.  Συνέπεια τούτου είναι ότι πιστεύω πως όσο μικρό και να είναι ένα κράτος, μπορεί να έχει στρατηγική και να πετύχει.  Φυσικά, κάθε Προεδρία είναι ένα βαρύ φορτίο.  Αλλά το 2012 είναι μία τεράστια ευκαιρία για να αποδείξει η Κυπριακή Δημοκρατία την ικανότητα των στελεχών της, που ήδη, απ’όσο μπορώ να γνωρίζω, προετοιμάζονται συστηματικά.  Ασφαλώς εντός και εκτός ΕΕ υπάρχουν αυτοί που, ανομολόγητα, θα εύχονταν να μην πετύχει η Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ.  Κάποιοι μπορεί ακόμη να σκέπτονται και τη δημιουργία προβλημάτων, ώστε η εσωστρέφεια του Κυπριακού να απορροφήσει ενέργεια από την Προεδρία.  Με την προσήκουσα όμως προετοιμασία, εκτιμώ πως όλα μπορούν να αντιμετωπιστούν.  Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και αυτοί που θέλουν να πετύχει η Προεδρία.  Δεν είναι μικρό πράγμα να έχεις με την πλευρά σου, απ’ότι φαίνεται αυτή τη στιγμή, τη Γαλλία και τη Γερμανία, και, πιθανώς, και όλα τα μικρά κράτη που αναμένουν με τη σειρά τους να ασκήσουν και αυτά την Προεδρία της ΕΕ.

 

http://taxalia.blogspot.com/2011/01/blog-post_0.html

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Συνέντευξη στον δημοσιογράφο Κώστα Βενιζέλο Εφημερίδα Ο Φιλελεύθερος,
Λευκωσία Δευτέρα, 5 Ιουλίου 2010, σ. 6 

 

1. Η Τουρκία διανύει, όπως υποστηρίζεται από πολλούς, περίοδο αναβάθμισης σε σχέση με τα στρατηγικά της σχέδια.  Πώς επηρεάζει τους Ελληνικούς σχεδιασμούς;

Η Τουρκία έχει αναβαθμίσει κάποιους από τους συντελεστές ισχύος της και διανύει μία περίοδο έντονης δραστηριοποίησης και εμπλοκής τού Πρωθυπουργού της σε διεθνή ζητήματα.  Τούτο δεν συνεπάγεται αναγκαίως και μια αναβάθμιση του ρόλου της.  Αντιθέτως, ενδέχεται η διπλωματική ανάμειξή της σε κάποια διεθνή ζητήματα, όπως το Παλαιστινιακό ή το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, να ενοχλεί κάποια άλλα σημαντικά κράτη, μέχρι πρότινος φιλικά προς αυτήν.  Σημειώστε ότι η Τουρκία συνεχίζει να έχει εσωτερικά προβλήματα και, παρά το ότι θα το ήθελε, δεν είναι αυτή που βρίσκεται στο Ιράκ ή στην Κεντρική Ασία.  Έχω την εντύπωση ότι οι Ελληνικοί σχεδιασμοί, αργά αλλά σταθερά, θα μπορούσαν να επωφεληθούν από αυτήν την κατάσταση.

 

2. Θεωρείτε ότι είναι κατάλληλη περίοδος για επίλυση διαφορών με την Τουρκία;

Ναι, αν η ενιαία Τουρκική ηγεσία αντιλαμβανόταν ότι δεν έχει περιθώρια χρόνου.  Όχι, διότι θεωρώ ότι η όποια Τουρκική υπερεξαπλωμένη διπλωματική δραστηριοποίηση έχει αγγίξει τα όριά της και, βραχυπρόθεσμα μάλλον, θα καταγράψει περιορισμούς, αποτυχίες, ίσως και συνέπειες.  Άρα, πιστεύω, ίσως μεταξύ λίγων, ότι ο χρόνος σε αυτήν την περίοδο δεν τρέχει εναντίον μας.

 

3. Αθήνα και Λευκωσία έχουν επενδύσει στη στρατηγική της ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ.  Αυτή η στρατηγική απέδωσε;

Ασφαλώς και απέδωσε, μέχρις ενός βαθμού.  Όμως, αφενός κάθε στρατηγική έχει τα όριά της (που θα πρέπει εκ των προτέρων να τα έχουμε προσδιορίσει), αφετέρου, πρέπει η επένδυση στη στρατηγική μας να είναι ολική και να μην υποχωρεί κατά την εξέλιξη.  Ασφαλώς η Τουρκία, για δεύτερη φορά μετά την εποχή Οζάλ, στρέφει την προσοχή της προς Ανατολάς και επιχειρεί να υλοποιήσει ένα απροσδιόριστο νέο-οθωμανικό αυτοκρατορικό όνειρο.  Αν οι σκέψεις που εξέθεσα πιο πάνω είναι ορθές, τότε η συγκεκριμένη πολιτική σύντομα θα συναντήσει τα όριά της.  Διότι, επαναλαμβάνω, δεν είναι η Τουρκία που βρίσκεται στο Ιράκ και στην Κεντρική Ασία.  Τα κενά ισχύος του διεθνούς συστήματος στην Κεντρική Ασία έχουν σχεδόν πληρωθεί από τις Μεγάλες Δυνάμεις, ενώ άλλες, ίσες ή και σημαντικότερες από την Τουρκία δυνάμεις τής περιοχής, όπως το Ιράν ή το Πακιστάν, έχουν τουλάχιστον το γεωγραφικό πλεονέκτημα απέναντί της.

 

4. Θεωρείτε ότι υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης αυτής της πολιτικής;

Δεν θεωρώ ότι επί του παρόντος υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης της συγκεκριμένης πολιτικής.  Θεωρώ ότι όπως πάντα, στην εξωτερική ή σε όποια πολιτική, πρέπει να αναμένουμε και να επιμένουμε, παράγοντας και απολαμβάνοντας το σύνολο των ωφελημάτων της εν λόγω πολιτικής. Ταυτοχρόνως, όμως, επειδή ουδείς είναι προφήτης στα ανθρώπινα ζητήματα, πρέπει να γίνουν δύο πράγματα.  Πρώτον, ένας σχεδιασμός για την περίπτωση που η Τουρκία, τελικώς , αντίθετα με τις εκτιμήσεις μου, στραφεί κυρίως προς Ανατολάς.  Και λέω κυρίως, διότι είναι η σχέση της με τη Δύση που προσπαθεί καταρχάς να «πουλήσει» η Τουρκία στην Ανατολή· συνεπώς αυτή τη σχέση πρέπει να την διατηρήσει.  Δεύτερον, πρέπει να αντιμετωπιστούν κάποιες από τις προσπάθειες της Τουρκίας, όπως οι σχέσεις της με κράτη της Ισλαμικής Συνδιάσκεψης.  Και, τρίτον, να διεισδύσουμε με προσοχή στα κενά που δημιουργούνται εξαιτίας των δυσαρεσκειών που προκαλούν οι διπλωματικές πρωτοβουλίες της.

 

5. Τα πρόσφατα γεγονότα με τις νηοπομπές προς την αποκλεισμένη Γάζα δημιουργούν νέα δεδομένα στην περιοχή, αλλά και συνθήκες για νέες συμμαχίες;

Οφείλω να υπογραμμίσω ότι κάθε Έλληνας αισθάνεται αλληλέγγυος προς κάθε άνθρωπο ή λαό που δοκιμάζεται.  Οφείλω επίσης να πω ότι η Κυπριακή Κυβέρνηση έδειξε ωριμότητα και ρεαλισμό με τη στάση της προσφάτως, προστατεύοντας τα συμφέροντα της Δημοκρατίας και μη συμπλέοντας με κάποιους, αμφιβόλων δημοκρατικών φρονημάτων, Τούρκους ακτιβιστές.  Ένα γεγονός από μόνο του δεν δημιουργεί απαραιτήτως νέα δεδομένα.  Δημιουργεί, όμως, την ανάγκη να προβληματιστούμε για το αν δημιουργεί και, ίσως, προσεκτικά να ψηλαφίσουμε τα όποια ενδεχόμενα που θα προκύψουν από την ανάλυσή μας.

 

6. Έχουμε ρόλο σε αυτό το νέο τοπίο;

Ασφαλώς ναι.  Πρέπει όμως να είμαστε προσεκτικοί, να έχουμε όσο το δυνατόν καλύτερη εικόνα της κατάστασης, να αναλύσουμε και να εκτιμήσουμε τα δεδομένα, να χαράξουμε στρατηγική (βραχυπρόθεσμη;, μεσοπρόθεσμη;, μακροπρόθεσμη;) και, όταν και αν την αποφασίσουμε, να επιμείνουμε σ’ αυτήν.  Ας μην ξεχνάμε, αφενός, ότι έχουμε σταθερούς φίλους στην περιοχή και, αφετέρου, ότι κάθε νέα συνεργασία πρέπει να στηρίζεται στην αμοιβαιότητα.  Όπως δε πάντα στη διεθνή πολιτική, να αποφέρει συγκεκριμένα και αξιόλογα επιθυμητά οφέλη.

 

7. Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας εκπαιδεύει Κύπριους διπλωμάτες.  Τι είναι αυτό που προσφέρεται στους διπλωμάτες;

Εκείνο που προσφέρεται είναι Ελληνική επιστημονική τεχνογνωσία (ναι, υφίσταται τέτοια τεχνογνωσία!) σε ένα σύνολο νέων με διαφορετική εκπαιδευτική εμπειρία.  Η θεματολογία εξαρτάται από τις ανάγκες και τις απαιτήσεις του Υπουργείου Εξωτερικών.  Μπορεί να αφορά θέματα Ευρωπαϊκής ενοποίησης, ζητήματα στρατηγικής, τεχνικές διαπραγματεύσεων, επικοινωνίας, θέματα ανάπτυξης ή ο,τιδήποτε άλλο κριθεί αναγκαίο.  Σε κάθε περίπτωση, είμαστε ένα δημόσιο Πανεπιστήμιο και επενδύουμε σε μακροπρόθεσμες και όχι ευκαιριακές συνεργασίες.  Προσεγγίζουμε τη συγκεκριμένη διαδικασία με ιδιαίτερο αίσθημα ευθύνης, δημοσιονομικής λογικής και συνέπειας.

 

8. Έχετε μακρά σχέση με την Κύπρο ως Πανεπιστήμιο. Πώς προέκυψε τούτο;

Η σχέση μας με την Κύπρο είναι μακρόχρονη και πολύ ισχυρή, αφού έμπρακτα έχουμε αποδείξει τη συμπαράστασή μας, αν θέλετε, την αγάπη μας προς τους Κυπρίους.  Οφείλεται κυρίως στους φοιτητές μας από την Κύπρο, οι οποίοι, σε αντίθεση με άλλα Ελληνικά Πανεπιστήμια, συνεχίζουν να μας επιλέγουν, αφού πρόκειται για ένα Πανεπιστήμιο το οποίο, όπως λένε οι ίδιοι οι φοιτητές, «δεν κλείνει ποτέ».  Οφείλεται επίσης σε μία σειρά ικανών Γενικών Προξένων τής Δημοκρατίας στη Θεσσαλονίκη και στην Κυπριακή κοινότητα της πόλης μας.  Ξεκινά με τις ετήσιες επισκέψεις στην Κύπρο φοιτητών τού Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών από το 2000 μέχρι το 2005, σε συνεργασία με τον Εθνικό Οργανισμό Νεολαίας.  Σε αυτές τις επισκέψεις, φοιτητές και καθηγητές γνωρίσαμε τον τότε Πρόεδρο της Βουλής των Αντιπροσώπων Δημήτρη Χριστόφια, ο οποίος μάς έκανε την τιμή να δεχθεί να αναγορευτεί επίτιμος διδάκτορας του Τμήματός μας.  Οφείλω δε να πληροφορήσω ότι ο μοναδικός άλλος επίτιμος διδάκτοράς μας είναι ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κάρολος Παπούλιας.  Αντιλαμβάνεστε την ιδιαίτερη τιμή που αισθανόμαστε, καθώς πρόκειται για τους δύο εν ενεργεία ταγούς των Ελλήνων και όχι μόνο.  Για να επανέλθω στην ερώτησή σας, το Πανεπιστήμιό μας έχει καταστεί ο χώρος όλων των εκδηλώσεων των Κυπρίων στη Θεσσαλονίκη και αυτό φάνηκε περίτρανα κατά την προεκλογική περίοδο για την εκλογή Προέδρου.  Η εκπαιδευτική συνεργασία οφείλεται σε πρωτοβουλία του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Εξωτερικών Νίκου Αιμιλίου και στη συνεργασία μας με τον τότε Γενικό Πρόξενο στη Θεσσαλονίκη Ελπιδοφόρο Οικονόμου.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική