Thursday, Dec 12th

Last update12:36:22 PM GMT

Προβολή άρθρων ανα tag: kuskuvelis
Πέμπτη, 06 Σεπτέμβριος 2012 07:10

Ελλάδα και Διεθνείς Σχέσεις

Συνέντευξη για τις Διεθνείς Σχέσεις
21/08/2012

Κύριε Καθηγητά, πιστεύετε ότι στη Συρία μπορεί να αναγεννηθεί ο ψυχρός πόλεμος μεταξύ Δύσης και Ανατολής (Ρωσίας-Κίνας) ή η ανατροπή Ασάντ είναι θέμα διαδικαστικό και μεμονωμένο;

Ο ψυχρός πόλεμος ήταν κάτι το διαφορετικό.  Χαρακτηριζόταν από ιδεολογική πόλωση και ανταγωνισμό, στον οποίο οι δύο υπερδυνάμεις διέθεταν και κυριολεκτικά επένδυαν τα πάντα.  Αυτή τη στιγμή ούτε η Ρωσία, ούτε η Κίνα έχουν τη δυνατότητα να ανταγωνισθούν τις ΗΠΑ, και αυτές δεν έχουν τη διάθεση.  Η χρονική συγκυρία δεν προσφέρεται για κανέναν και οι συσχετισμοί δεν το επιτρέπουν σε Ρωσία και Κίνα.

Η προσπάθεια ανατροπής Ασάντ ασφαλώς εμπεριέχει στοιχεία συγκdoυρίας.  Με τη διαφορά ότι οι ΗΠΑ και οι άλλες δυτικές δυνάμεις, ιδιαίτερα η Γαλλία, δεσμεύονται από δηλώσεις και πράξεις, όπως στην περίπτωση της Λιβύης.  Επιπλέον, οι ΗΠΑ αφενός βρίσκονται σε προεκλογική περίοδο, αφετέρου το σημαντικότερο ζήτημά τους δεν είναι η Συρία, αλλά το Ιράν.  Παράλληλα, για τη Ρωσία η Συρία είναι ο μοναδικός και τελευταίος σύμμαχος στην περιοχή, ο οποίος μάλιστα της προσφέρει και τη μοναδική ναυτική «βάση» στη Μεσόγειο.  Όλες αυτές οι δυνάμεις ανταγωνίζονται παρασκηνιακά και μέσω τρίτων περί και κυρίως στο εσωτερικό της Συρίας.


 

Οι ανατροπές που φέρνει η Αραβική Άνοιξη απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια της Ελλάδας ή συνεισφέρουν στην εμπέδωση σταθερότητας. Πώς η Ελλάδα επηρεάστηκε μέχρι τώρα και πώς πρέπει να αντιδράσει σε αυτές τις εξελίξεις;

Το περιφερειακό περιβάλλον της Ελλάδας έχει διαφοροποιηθεί, ενώ το ζήτημα της σταθερότητας είναι μάλλον νωρίς για να το εκτιμήσει κανείς.  Το βέβαιο είναι όμως ότι η σταθερότητα της περιοχής μπορεί να επηρεαστεί από μία ριζική αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής της Αιγύπτου και από ανακατατάξεις στη Συρία.

Σε κάθε περίπτωση, θεωρώ πως είναι η ίδια η Ελλάδα που έχει επηρεάσει την ασφάλειά της, αφού κατά την τελευταία τριετία οι έχοντες την ευθύνη της χώρας κατόρθωσαν να καταρρακώσουν το κύρος της διεθνώς.  Η Ελλάδα έλαμψε διά της απουσίας της στις εξελίξεις στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, σε μία περιοχή που υποτίθεται διαθέτει προνομιακές προσβάσεις.  Ευτυχώς για την Ελλάδα, ένα ζωντανό κομμάτι του Ελληνισμού, η Κυπριακή Δημοκρατία, συμμετείχε στις ενεργειακές και διεθνοπολιτικές εξελίξεις, δίνοντας στην Ελλάδα τη δυνατότητα να μη χάσει όλες τις ευκαιρίες.

Η Ελλάδα λοιπόν το πρώτο που έχει να κάνει είναι να ανορθώσει το διεθνές κύρος της.  Και το δεύτερο να αφεθούν οι μηχανισμοί της εξωτερικής μας πολιτικής να κάνουν τη δουλειά τους. Ιδέεςυπάρχουν πολλές.  Δουλειά και εγρήγορση χρειάζεται.


 Οι ανακατατάξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας και της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια πιστεύετε ότι θα επηρεάσουν ευμενώς ή δυσμενώς τις ελληνο-τουρκικές σχέσεις; 

Η Τουρκία επί του παρόντος βλέπει αφ’ υψηλού την Ελλάδα, θεωρώντας, όπως γράφει ο Νταβούτογλου στο βιβλίο του Το στρατηγικό βάθος, ότι ένας πυγμάχος βαρέων βαρών (βλ. Τουρκία) δεν μπορεί να ανταγωνίζεται με κάποιον των ελαφρών κατηγοριών (βλ. Ελλάδα).  Επί του παρόντος η μεγαλεπήβολη εξωτερική πολιτική Ερντογάν/Νταβούτογλου θέλει την Τουρκία να ασχολείται με τα σημαντικότερα θέματα της Μέσης Ανατολής: Ιράν, Συρία, Παλαιστινιακό, κλπ., και να είναι ευχαριστημένη με τη διείσδυση της υποκουλτούρας της σε όλη την περιοχή μέσω των δεκάδων τηλεοπτικών σειρών σαπουνόπερας που προβάλλονται σε πολλά κράτη περιφερειακά των συνόρων της.  Το ζήτημα είναι πόσο χρόνο θα αντέξει η παρούσα ηγεσία, πόσο χρόνο θα συνεχίσει να αναπτύσσεται η Τουρκική οικονομία, πόσο θα κρατήσει η κοινωνική ειρήνη, τι κόστος θα πληρώσει η Τουρκία για την εμπλοκή της στη Συρία, και πώς θα αντιμετωπίσει το Κουρδικό.  Συνεπώς οι σχέσεις ούτε θα βελτιωθούν, ούτε θα χειροτερέψουν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Τουρκία θα σταματήσει τις παραβιάσεις του εθνικού εναερίου χώρου ή θα σταματήσει τα όποια παιχνίδια με τη μειονότητα ή την προώθηση λαθρομεταναστών προς την ΕΕ.


Μπορεί η Τουρκία να κινηθεί μονομερώς απέναντι στην τριπλή συμμαχία Ελλάδα – Κύπρο – Ισραήλ;

Η Τουρκία δεν μπορεί να κινηθεί μόνη της εναντίον του Ισραήλ και της είναι δύσκολο να κινηθεί μόνη της εναντίον της Ελλάδας.  Συνεπώς,δεν μπορεί να κινηθεί και απέναντι στην τριάδα.


Τι προσδοκά η Τουρκία από την αποσταθεροποίηση της Συρίας;

Η Τουρκία δεν προσδοκά την αποσταθεροποίηση της Συρίας ή τουλάχιστον αυτήν που φαίνεται να προκύπτει.  Προσδοκά ένα σενάριο το οποίο δεν φαίνεται να πραγματοποιείται: μία κυβέρνηση Σουνιτών, φιλοδυτική και, ει δυνατόν, φιλοτουρκική, η οποία θα της διασφαλίζει διακρατικό εμπόριο, ανοιχτές χερσαίες προσβάσεις προς το Ιράκ και την Αραβική χερσόνησο, αποκλεισμό της επιρροής του Ιράν και ένα εργαλείο πίεσης προς την Κύπρο, το Λίβανο και το Ισραήλ.  Αντιθέτως, και ενώ ο Άσαντ είναι ακόμη στην εξουσία, φαίνεται να εισπράττει μία εκ νέου δραστηριοποίηση του PKK στο εσωτερικό της και να αντιμετωπίζει την προοπτική δημιουργίας ενός επιπλέον αυτόνομου Κουρδικού μορφώματος, αντίστοιχο με αυτό στο Βόρειο Ιράκ.


Πόσο πιθανή είναι μετά τις αμερικανικές εκλογές μία επέμβαση στο Ιράν και τι αποτελέσματα μπορεί να έχει στο διεθνές περιβάλλον;

Δεν μπορώ να μιλήσω για το μέλλον με πιθανότητες.  Το βέβαιο είναι πως το κόστος εμπλοκής είναι μεγάλο. Αλλά και το κόστος της απραξίας είναι επίσης μεγάλο.  Συνεπώς οι ΗΠΑ ή θα πρέπει να υποβαθμίσουν διεθνώς και στο εσωτερικό τους το ζήτημα του Ιράν ή θα πρέπει να βρουν μία πιο έξυπνη λύση από το αδιέξοδο δίλλημα επιτίθεμαι ή δεν κάνω τίποτε.  Όπως λένε οι Αγγλοσάξονες: wherethere is a will, there is a way.


Πώς θα επηρεαστούν οι οικονομικές εξελίξεις στην περιοχή της Μεσογείου από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις και που πρέπει να στοχεύσει η Ελλάδα από πλευράς οικονομικής εκμετάλλευσης;

Οι διεθνοπολιτικές εξελίξεις ασφαλώς μπορεί να επηρεάσουν τις οικονομικές προοπτικές, ιδιαίτερα σε σχέση με την εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της Μεσογείου.  Η Κύπρος παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις. Το ίδιο θα πρέπει να κάνουμε και εμείς.  Πρέπει να είμαστε σε επαφή συστηματικά με παλαιούς και νέους φίλους, εξηγώντας τις επιλογές μας και μιλώντας τη γλώσσα του κοινού συμφέροντος.  Όλες οι χώρες παραγωγοί έχουν ανάγκη για μία ασφαλή και φθηνή δίοδο του ενεργειακού τους πλούτου προς την αγορά της Ευρώπης.  Το ίδιο έχουν και οι χώρες καταναλωτές.  Και αυτήν την ασφαλή δίοδο μπορεί να την προσφέρει μόνο η Ελλάδα. Όμως είναι δουλειά της Ελλάδας να το προβάλλει και να μιλήσει τη γλώσσα του κοινού συμφέροντος.

 

 


 

 

Professor, do you believe that a new era of Cold War can be revived in Syria between West and East (Russia and China) or Assad’s regime overthrow is just a procedural issue that can be treated as an individual incident?

The Cold War was something different. It was characterized by ideological polarization and competition, in which the two superpowers had literally invested everything. Neither Russia nor China currently has the capability as well as the mood to compete with U.S.A. Timing is not suitable for anyone and the present distribution of power does not allow Russia and China pursuing such a competition.

Efforts to overthrow Assad certainly contain elements of time coincidence. The main difference is that the U.S.A. and other Western powers, especially France, are bound by official statements and actions, like in the case of Libya. Moreover theU.S.A. is in an election period, while indeed the key issue is notSyria, but Iran.  In the same time, Syria is the only and last ally in the region for Russia, providing to it the unique naval "base" in the Mediterranean. All these forces compete fiercely in the backstage through third parties, both outside and mainly inside Syria.

 

Do changes that Arab Spring brings in the area threaten Greek regional security or contribute to a consolidation of stability? What were the consequences for Greece until now and how do you think it should react to these changes?

The regional environment of Greece has definitely changed, but the matter of stability is rather early to assess it.  What is certain, however, is that stability in the area may be affected by a radical change in Egypt’s foreign policy and any significant rearrangements in Syria.

In any case, I think Greece itself has affected its own safety, since those who had the responsibility of the country for the last three years succeeded in devastating its prestige internationally. Greece was absent while developments were taking place in the Southeast Mediterranean, an area to which supposedly has privileged access. Fortunately for Greece, a living piece of Hellenism, Cyprus, participated in energy and international political developments, giving Greece the chance not to miss all opportunities.

Therefore, the first thing Greece has to do is to rebuild its own international prestige.  Secondly, Greece should let its own foreign policy mechanisms to do their job unhindered.  There are many ideas that can be exploited. Work and alertness is what is needed.

 

Do you believe that rearrangements within Turkey and Greece in recent years will impact favorably or unfavorably on Greek-Turkish relations?

Turkey currently is looking down on Greece, considering, as Davutoglu writes in his book The strategic depth, that a heavyweight boxer (see Turkey) should not compete with a lightweight one (see Greece). Currently the grandiose foreign policy of Erdogan / Davutoglu wants Turkey to deal with the major issues of the Middle East, i.e., Iran, Syria, Palestine, etc., and remain happy with its sub-cultural penetration across the region through dozens of TV soap opera series, televised in many countries around its borders. The question is how long its present leadership will last, how long the Turkish economy will continue with the same rate of growth, how long will the social peace last, what cost Turkey will pay for its involvement in Syria and how Turkey will address the Kurdish issue. Therefore, Greek-Turkish relations neither will improve nor will worsen.  This does not mean that Turkey will stop violating the Greek national airspace, will stop trying to manipulate the Greek Muslim minority or channel illegal immigrants to the EU through Greece.

 

Can Turkey unilaterally react against the triple alliance ofGreece - Cyprus - Israel?

Turkey cannot react alone against Israel and is also difficult to reactalone against Greece. Therefore, it cannot react as well against this triad.

 

What does Turkey expect from Syria’s destabilization?

Turkey does not expect or wish the destabilization of Syria or at least the one that seems to emerge. It expects a scenario that does not seem to emerge: A Sunni government, pro-Western and, if possible, pro-Turkish, which it will ensure Turkey an interstate commerce, open land accesses to Iraq and the Arabian peninsula, exclusion of Iran’s influence and a pressure tool against Cyprus, Lebanon and Israel.  In contrast, while Assad is still in power, it seems to receive a re-activation of the PKK inside its borders and faces the prospect of a further autonomous Kurdish entity within Syria, similar to that in Northern Iraq.

 

How possible is a military operation in Iran after the U.S. elections and what consequences can this have oninternational environment?

I cannot talk about future in possibilities. What is certain is that thecost of an engagement is great. But the cost of inaction is great too.Therefore, the U.S.A. either should downgrade internationally and domestically the Iran issue or they should find a smarter solution than the deadlock dilemma to attack or do nothing. And as they say: where there is a will, there is a way.

 

How will economic data in Mediterranean region be affectedby geopolitical upheavals and where Greece should target, in terms of economic exploitation?

International political developments can certainly affect the economic outlook in the Mediterranean, particularly in relation to theexploitation of energy resources. Cyprus is closely monitoringchanges.  We should do the same.  We must be in touch on aregular basis with old and new friends in the region, explaining our foreign policy options and talking the language of common interest.All producer countries need for their energy riches a safe and inexpensive channel towards the European market. The same applies for consumer countries.  Only Greece may offer this safepassage from the Middle East to the West.  It is Greece’s job tostress this and speak the language of common interest.

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

 

 
Δημοσιεύτηκε στη Φιλελεύθερη Έμφαση
 
 
 
 
   
Οι εκλογές ή η οικονομική κρίση δεν θα πρέπει να αποτελούν εμπόδιο ή, ακόμη χειρότερα, δικαιολογία για την ολιγωρία μας σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής.  Λάθη και παραλείψεις στον ευαίσθητο χώρο των διεθνών σχέσεων έχουν πολλαπλάσιο κόστος.  Χρειαζόμαστε δραστήρια και επιδέξια εξωτερική πολιτική, όχι μόνο για να αντιμετωπίσουμε την κρίση, αλλά και για να ενισχύσουμε την ασφάλεια και την ισχύ της χώρας.

Σήμερα, ενώ οι αλλαγές στη Βαλκανική έχουν περίπου ολοκληρωθεί, στην Ανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή τα πράγματα εξελίσσονται, δημιουργώντας, σε συνδυασμό με τα οθωμανικά όνειρα της γείτονος, κινδύνους για την ειρήνη και τη σταθερότητα της περιοχής.  Ειδικότερα, η Τουρκία προσπαθεί να παίξει παγκόσμιο ρόλο, ηγεμονικό, και συνεχίζει να λειτουργεί επιθετικά.  Ας θυμηθούμε τη στάση της στο Κυπριακό, τις απειλές κατά της Κύπρου για τους πόρους τής Μεσογείου, το casus belli εναντίον τής Ελλάδας, τις παραβιάσεις του εθνικού εναερίου χώρου, τις κινήσεις της στην Αλβανία και στα Σκόπια, τη χρήση βίας κατά των αμάχων Κούρδων, τις σχέσεις της με το Ιράν, την ανάπτυξη της στρατιωτικής της βιομηχανίας, τα πυρηνικά της σχέδια.

Πέραν αυτών, η οικονομική κρίση έχει δημιουργήσει μία σειρά ζητημάτων για την εξωτερική μας πολιτική, τα οποία πρέπει να αντιμετωπισθούν και τα οποία ιεραρχούμενα μας οδηγούν σε δέκα προτεραιότητες.

Προτεραιότητα πρώτη είναι να αντιληφθούμε πως στο ανταγωνιστικό διεθνές περιβάλλον εκείνο που έχει σημασία είναι η αυτοβοήθεια.  Είμαστε μόνοι μας.  Ίσως πρόκειται για κάτι που έχουμε μάθει με το δύσκολο τρόπο στον οικονομικό τομέα, όταν κατέρρευσε η ουτοπία του συβαριτισμού.  Θα ήταν όμως ακόμη πιο επώδυνο αν, συνεχίζοντας να κλείνουμε τα μάτια στη διεθνή πραγματικότητα και εγκλωβισμένοι από την εσωστρέφεια της οικονομικής κρίσης και των εκλογών, το μαθαίναμε με σκληρό τρόπο και στα εξωτερικά μας θέματα.  Το γεγονός ότι είμαστε μόνοι μας βεβαίως δεν σημαίνει ότι πρέπει να απομονωθούμε από το διεθνές περιβάλλον, αλλά αντιθέτως ότι θα πρέπει να είμαστε ενεργητικοί και ευφυείς παίκτες στην παγκόσμια σκακιέρα.

Δεύτερη προτεραιότητα είναι να αποκλεισθεί ο λαϊκισμός από τη δημόσια συζήτηση των θεμάτων τής εξωτερικής μας πολιτικής.  Η υπεύθυνη ενημέρωση των πολιτών επιβάλλεται και η μυστική διπλωματία έχει από καιρό καταργηθεί στα δημοκρατικά πολιτεύματα.  Τούτο όμως απέχει πολύ από το να μετατρέπονται τα συγκεκριμένα ζητήματα σε συνθήματα πολιτικής και εκλογικής αντιπαράθεσης.

Τρίτη προτεραιότητα είναι να συμβάλει η εξωτερική πολιτική στην αποτελεσματική διαχείριση της οικονομικής κρίσης.  Η συνέργεια της δράσης μεταξύ Υπουργείου Οικονομικών και Υπουργείου Εξωτερικών είναι αναγκαία, αφού προηγηθεί ο ορθολογικός καταμερισμός εργασίας μεταξύ των δύο – κάτι που εν μέρει και μάλλον τυχαία έχει, ούτως ή άλλως, προκύψει στην πράξη, καθώς τις διαπραγματεύσεις στην ΕΕ, στο ΔΝΤ και σε άλλους σχετικούς φορείς, τις χειρίζεται το πρώτο.   Σε αυτήν την προσπάθεια, το Υπουργείο Εξωτερικών με τη διεθνή του δικτύωση και παρουσία πρέπει να συνδράμει όσο το δυνατόν περισσότερο, διατηρώντας την προσοχή του στα «παραδοσιακά» θέματα εξωτερικής πολιτικής και σε συναφή με την κρίση θέματα που ανέκυψαν.

Τέταρτη προτεραιότητα είναι να αντιμετωπίσουμε την κρίση του κύρους που διέρχεται η Ελλάδα.  Η εικόνα τής χώρας έχει ποικιλοτρόπως αμαυρωθεί.  Γι αυτό η ηγεσία τής χώρας πρέπει να πράξει ό,τι είναι δυνατόν ώστε να αποκατασταθεί το κύρος και η εικόνα της.  Πρέπει με κάθε τρόπο και προς όλες τις κατευθύνσεις να σταλούν μηνύματα αφενός ότι η χώρα τηρεί τις δεσμεύσεις της και πορεύεται προς την κατεύθυνση διαχείρισης και αντιμετώπισης των οικονομικών προβλημάτων, αφετέρου ότι άλλο τα ζητήματα του χρέους και άλλο η εξωτερική πολιτική και η άμυνα.  Η αποκατάσταση του κύρους τού κράτους και η βελτίωση της εικόνας τής Ελλάδας στο εξωτερικό συνιστά μεγίστη ευθύνη.

Πέμπτη προτεραιότητα είναι να ενισχύσουμε τον τομέα τής οικονομικής διπλωματίας που έχει παραμεληθεί.  Πολλά κράτη, ισχυρότερα από τη χώρα μας και χωρίς οικονομικά προβλήματα, δίνουν έμφαση σε αυτήν τη διάσταση της εξωτερικής πολιτικής, με τη δραστηριοποίηση της Τουρκικής οικονομικής διπλωματίας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη να είναι παραδειγματική.  Η οικονομική διπλωματία συνίσταται στην ενίσχυση των οικονομικών συμφερόντων μας και στην υποβοήθηση των ελληνικών επιχειρήσεων στο εξωτερικό είτε να προωθήσουν προϊόντα και υπηρεσίες που παράγονται στον τόπο μας είτε να κερδίσουν νέες αγορές.  Συνίσταται επίσης στην προσπάθεια προσέλκυσης νέων επενδύσεων και δραστηριοποίησης οικονομικών παραγόντων στον τόπο μας, καθώς και δημιουργίας συμμαχιών με ισχυρούς διεθνείς παίκτες, ειδικά σε κρίσιμους τομείς, όπως είναι η ενέργεια.  Ιδιαίτερα χρήσιμο παράδειγμα είναι αυτό της Κύπρου και των λεπτών χειρισμών που εφήρμοσε για την έρευνα και, περαιτέρω, την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου.

Κρίσιμη, έκτη, προτεραιότητα είναι να εξορθολογήσουμε με νηφαλιότητα τις δαπάνες της εξωτερικής και της αμυντικής μας πολιτικής, χωρίς όμως οι όποιες περικοπές ή μέτρα να θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια της χώρας ή να υποσκάπτονται πιθανά στηρίγματα της εξωτερικής πολιτικής.  Κατά την τελευταία δεκαετία οι αμυντικές δαπάνες τής χώρας έχουν ήδη μειωθεί και η οποιαδήποτε περαιτέρω μείωσή τους θα πρέπει πρώτα να αποφασισθεί με μεγάλη προσοχή ως προς τους τομείς στους οποίους θα πραγματοποιηθεί και να ανταποκρίνεται σε ένα προηγουμένως υιοθετημένο αμυντικό δόγμα.  Δεν μπορεί πλέον να γίνεται σχεδιασμός αμυντικών δαπανών ή περικοπών τους χωρίς να υπάρχει ένα συγκεκριμένο αμυντικό δόγμα και χωρίς προηγουμένως να έχουν διασφαλιστεί τα απαιτούμενα κονδύλια.  Διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος όχι πλέον για την αποτελεσματικότητα της εξωτερικής και της αμυντικής πολιτικής, αλλά για την ίδια την ασφάλεια της χώρας, σε μία περίοδο που λόγω μειωμένου κύρους, ο πειρασμός ανάληψης επιθετικών πρωτοβουλιών εκ μέρους τρίτων στο οικονομικό, πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο είναι αυξημένος.

Έβδομη προτεραιότητα είναι η ανασυγκρότηση της δομής της εξωτερικής πολιτικής, δηλαδή η κατά περίπτωση κατάργηση ή αναδιοργάνωση, αλλά και η δημιουργία νέων υπηρεσιών.  Ειδικότερα, για την εξωτερική πολιτική, απαιτούνται αποτελεσματικοί μηχανισμοί διαχείρισης κρίσεων, όπως και σχεδιασμού πολιτικής – μηχανισμοί οι οποίοι δημιουργήθηκαν κάποια στιγμή, αλλά είναι άγνωστο αν λειτουργούν και πως λειτουργούν.  Σχεδιασμός τής κάθε πολιτικής και ιδιαιτέρως της εξωτερικής σημαίνει εκπόνηση στρατηγικών, αλλά και έλεγχο ύπαρξης και εφαρμογής αυτών.  Σημαίνει ακόμη συντονισμό χρήσης των υπαρχόντων συντελεστών ισχύος, προσδιορισμό ανάπτυξης των ελλειπόντων συντελεστών και συνέργεια των εμπλεκομένων φορέων.

Όγδοη προτεραιότητα είναι και η επαναδραστηριοποίηση φορέων ή συντελεστών ισχύος που έχουν αδρανοποιηθεί και των οποίων η συμβολή, πολιτική ή τεχνολογική, στην αντιμετώπιση των κρίσιμων ζητημάτων της χώρας ήταν ελάχιστη, επειδή δεν υπήρξε η πρόβλεψη να ενεργοποιηθούν.  Για παράδειγμα, στην πολιτική διάσταση αναφέρομαι στον Απόδημο Ελληνισμό και στο Συμβούλιό του, ο οποίος ενώ είχε ενεργοποιηθεί στις αρχές της δεκαετίας του 2000, πλέον εμφανίζεται ανενεργός.  Κάλλιστα ο Απόδημος Ελληνισμός θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί σε μία εκστρατεία αποκατάστασης του κύρους και της εικόνας της χώρας, χωρίς ιδιαίτερες δαπάνες.  Στην τεχνολογική διάσταση, αναφέρομαι στο Ελληνικό δορυφορικό σύστημα, το Hellasat, το οποίο υπολειτουργεί, αφήνοντας ανεκμετάλλευτα τα οικονομικά, πολιτικά ή το οφέλη προβολής που μπορεί να προσφέρει.

Ένατη προτεραιότητα είναι να ξανασχεδιάσουμε τη στρατηγική της χώρας εντός της ΕΕ.  Θα πρέπει, με πολλή προσοχή, να εξετασθούν και οι απαραίτητες προσαρμογές σε ότι αφορά τις κινήσεις της χώρας εντός της ΕΕ, με βάση τα τεκταινόμενα, τη συγκυρία και, κυρίως, το γενικότερο προσανατολισμό της Ένωσης.  Γνωρίζουμε ότι στην ΕΕ οι συμμαχίες μεταξύ των κρατών είναι ευμετάβλητες και, συχνά, διαφοροποιούνται κατά θέμα και αντικείμενο.  Ενδιαφέρον ίσως να έχει η συστηματική καλλιέργεια συμμαχιών με κράτη που αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα ή με στόχο τη δημιουργία ενός διαφορετικού κλίματος αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης εν γένει.

Τέλος, δέκατον, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε την αλλαγή τού κέντρου βάρους των συμφερόντων μας και να υπάρξει η αντίστοιχη αναπροσαρμογή.  Θα πρέπει να λάβουμε σοβαρότατα υπόψη τις εξελίξεις στη Βόρειο Αφρική και τις ανακατατάξεις στη Μέση Ανατολή.  Θα πρέπει να κατανοήσουμε επιτέλους την αναβάθμιση της σημασίας τής Κύπρου στην περιοχή, ώστε να αντληθούν οφέλη από το νέο της ρόλο, ταυτοχρόνως δε να αποφύγουμε να την επιβαρύνουμε περισσότερο με τα οικονομικά και πολιτικά μας προβλήματα, αλλά και να τη στηρίξουμε στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις.  Ακόμη, πρέπει έξυπνα και ενεργά να υποδηλώσουμε ότι ο χώρος αμέσου ενδιαφέροντος της Ελλάδας δεν εξικνείται στην Ευρώπη, αλλά φθάνει μέχρι τη Μέση Ανατολή.

Απόδειξη μίας τέτοιας ενεργού προσπάθειας αναπροσαρμογής θα μπορούσε να είναι η μετά από σοβαρότατη προετοιμασία, με νηφαλιότητα και ψυχραιμία, ανακήρυξη Ελληνικής ΑΟΖ, η οποία ακόμη και αν δεν προσφέρει πηγές πλούτου στη χώρα, μπορεί να αναβαθμίσει το ρόλο της στον συγκεκριμένο τομέα, εγγυώμενη την ασφαλή διέλευση αγωγών μεταφοράς Ισραηλινών και Κυπριακών υδρογονανθράκων κατευθείαν από την κυπριακή ΑΟΖ προς την ΕΕ.  Οι όποιοι δισταγμοί που μπορεί να οφείλονται στην τουρκική αντίθεση και προκλητικότητα πρέπει να ξεπεραστούν για δύο λόγους.  Πρώτον, διότι, χάρη στις συμμαχίες της Κύπρου και του Ισραήλ, ισχυρότατοι παράγοντες του διεθνούς συστήματος επιθυμούν την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου.  Δεύτερον, διότι οι ισχυρότεροι των ενδιαφερομένων φαίνεται να επιθυμούν οι αγωγοί προς τη Δύση να διέλθουν μόνο από την Ελληνική ΑΟΖ, χωρίς την παρεμβολή τρίτων.

Κάθε κρίση είναι συνυφασμένη με τη σοβαρή πιθανότητα μεγάλων απωλειών ή και καταστροφής.  Εμπεριέχει όμως και το στοιχείο της μεγάλης ευκαιρίας.  Η κρίση προσφέρει την ευκαιρία να μεταρρυθμίσουμε τη χώρα μας εν γένει, αλλά και την εξωτερική μας πολιτική ειδικότερα, ώστε μακροπρόθεσμα να αυξήσουμε την ευημερία αλλά και την ισχύ της Ελλάδας στο διεθνές σύστημα.  Προσφέρει επίσης την ευκαιρία να εξορθολογισθεί και να αναπροσανατολιστεί η εξωτερική μας πολιτική.  Μία μεταρρυθμισμένη, εξορθολογισμένη και αναπροασανατολισμένη εξωτερική πολιτική θα μπορέσει να διαμορφώσει και το νέο πρόσωπό μας στην Ευρώπη και στον κόσμο.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Τρίτη, 05 Ιούνιος 2012 09:50

Λαϊκισμός και εξουσία

Αναρτήθηκε στο aixmi.gr1 Ιουνίου 2012.

 

 

Ο λαϊκισμός, δηλαδή η κολακεία των πολιτών εκ μέρους των πολιτικών με στόχο την κατάληψη της εξουσίας, είναι ένα στοιχείο του πολιτικού φαινομένου. Είναι απλώς μέσο και σε καμία περίπτωση δεν είναι η ουσία της πολιτικής, από την εποχή που το αριστοτελικό «ευ ζην» ορίστηκε ως στόχος της.  Όμως στις μέρες μας, φαίνεται ότι ο λαϊκισμός που αναπτύσσουν διάφοροι «πολιτικοί» έχει αναχθεί σε σημείο αναφοράς.

Εκείνο που συσκοτίζει είναι ότι ο λαϊκισμός έχει βαφτιστεί πολιτική και εισπράττεται ως τέτοια από τους πολίτες. Εκείνο που ανησυχεί είναι ότι βλάπτεται το ίδιο το πολιτικό σύστημα και, εν τέλει, η ίδια τη χώρα. Εκείνο που απελπίζει είναι ότι πολλοί, μοιραίοι, άβουλοι και βολεμένοι αντάμα, πείθονται από «τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα».

Πολιτική, όμως, δεν είναι η κολακεία και η τέρψη των πολιτών. Είναι οι διεργασίες και οι αποφάσεις για τη διανομή ή την αναδιανομή αξιών. Ως αξίες νοούνται τα ιεραρχημένα σημεία αναφοράς εκάστου πολίτη που προκύπτουν από τη σύνθεση ιδεολογίας και συμφερόντων, με βάση την άποψή του ως προς το γενικό, το επί μέρους, αλλά και το αυστηρά ατομικό του συμφέρον.

Η διανομή ή αναδιανομή αξιών είναι ο κύριος λόγος για τον οποίο οι πολίτες μάχονται στην αρένα τής πολιτικής. Ποτέ η ιδεολογία δεν είναι άμοιρη συμφερόντων και ποτέ τα συμφέροντα δεν είναι άμοιρα ιδεολογίας. Εκείνο που διαφέρει στον καθένα είναι το ποσοστό εκάστου συνθετικού στο μείγμα, χωρίς τούτο να σημαίνει ότι περισσότερη ιδεολογία ή συμφέρον σημαίνει απαραιτήτως περισσότερη αρετή, καλύτερες αποφάσεις ή αποτελεσματικότερη πολιτική: ανείπωτα εγκλήματα ή τεράστια λάθη έχουν γίνει στο όνομα της ιδεολογίας ή των συμφερόντων.

Συνεπώς, έχοντας παραγκωνίσει τη γενικότερη ηθικοπλαστική φλυαρία που θολώνει την κρίση μας, σκόπιμο είναι, όταν θέλουμε να ερμηνεύσουμε τη συμπεριφορά των πολιτικών (αλλά και των πολιτών), να μην ξεχνάμε ποτέ τη δίψα για εξουσία. Ότι, δηλαδή, η εξουσία είναι για κάποιους το κυρίαρχο μέσο για την επίτευξη στόχων – την ικανοποίηση, δηλαδή, ιδεολογίας και συμφερόντων – και για κάποιους άλλους αυτοσκοπός.

Εκείνο που εναπόκειται στους πολίτες είναι, πρώτον, να αναλύουν και να ελέγχουν το εφικτό αυτών που λέγονται με βάση το κριτήριο της δίψας για εξουσία αυτών που τα προτείνουν. Και, δεύτερον, να αποφασίζουν ορθολογικά και να ικανοποιούν τις δικές τους αξίες, το δικό τους δηλαδή μείγμα συμφερόντων και ιδεολογίας. Αυτή η προσέγγιση – υλιστική, συμφεροντολογική, κυνική – έχει δύο πλεονεκτήματα, εφόσον υιοθετηθεί. Είναι η μόνη που μπορεί να προστατεύσει τους πολίτες από τους λαϊκιστές. Και είναι επίσης εκείνη που μπορεί να αποτρέψει τους πολίτες από το να λαμβάνουν αποφάσεις υπό την επιρροή των χειρότερων συμβούλων, καταγεγραμμένων εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια από τον Θουκυδίδη: την «απερίσκεπτη» ελπίδα (Δ.108), τη βιασύνη και την οργή (Γ.42).

Αλήθεια, με πόση ελπίδα, με πόσο θυμό και με πόση βιασύνη ανταποκρίθηκαν οι πολίτες στα κελεύσματα τού λαϊκισμού των εκλογών τού 2009 και του 2012; Και πόσες αλήθειες και συμφέροντα πολιτών θυσιάστηκαν και θυσιάζονται σε αυτό το κυνήγι τής εξουσίας;

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Ελλάδα

Κανόνας ενός επιτυχούς μηνύματος πολιτικής προπαγάνδας είναι το γενικό του περιεχόμενο και η αδυναμία διάψευσής του. Έτσι, ένα μεγάλο ποσοστό ψηφοφόρων πίστεψε ό,τι ήθελε όταν άκουσε στις εκλογές τού 2009 το σύνθημα «λεφτά υπάρχουν» και έκλεισε τα αυτιά του στις προτάσεις για υιοθέτηση περιορισμένων μέτρων λιτότητας. Η ελπίδα ασφαλώς αποδείχθηκε ακαταμάχητη έναντι της όποιας νηφάλιας σκέψης για νοικοκύρεμα, επιβεβαιώνοντας τον Θουκυδίδη, ότι «οι άνθρωποι συνηθίζουν, εκείνο που επιθυμούν να το εμπιστεύονται στην απερίσκεπτη ελπίδα και κείνο που δε θέλουν να το αποδιώχνουν» (Δ.108).

Δυστυχώς, η ελπίδα αποδείχθηκε και φρούδα και απερίσκεπτη. Η Ελλάδα οδηγήθηκε στη μεγαλύτερη εν καιρώ ειρήνης οικονομική κρίση που γνώρισε ποτέ. Η κρίση – πέραν της δυσχερούς διεθνούς συγκυρίας – έχει εσωτερικό υπόβαθρο, καθώς το δημοσιονομικό έλλειμμα δημιουργήθηκε από τη μακρόχρονη, αλόγιστη διαχείριση και σπατάλη του δημοσίου χρήματος και την εγκατάλειψη μεγάλων τμημάτων τού παραγωγικού ιστού τής χώρας. Το έλλειμμα συνδυάστηκε αρχικά με τον πολιτικό οπορτουνισμό και το λαϊκισμό των εκλογών του 2009. Ακολούθησαν η πολιτική ατολμία και οι λανθασμένοι χειρισμοί, ιδιαίτερα σε ότι αφορά το δανεισμό της χώρας από τις αγορές το φθινόπωρο του 2009 και την άνοιξη του 2010. Στη συνέχεια, διατυμπανίστηκε διεθνώς ότι η χώρα βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης, είναι εξ ολοκλήρου διεφθαρμένη και βυθίζεται σαν τον Τιτανικό. Τα επιτόκια δανεισμού εκτινάχθηκαν, οι αγορές έκλεισαν και, περιέργως, η λύση αναζητήθηκε πρώτα μέσω του ΔΝΤ και στη συνέχεια μέσω της ΕΕ.

Έτσι ένα δημοσιονομικό έλλειμμα εξελίχθηκε σε κρίση δανεισμού, σε κρίση χρέους και, τελικώς, σε κρίση κοινωνική και πολιτική. Η οικονομία περιέπεσε σε ύφεση, η χώρα δεσμεύτηκε μέσω των μνημονίων και το πολιτικό σύστημα διερράγη. Η ανεργία εκτινάχθηκε σε πρωτόγνωρα ύψη (τον Φεβρουάριο 2012 ξεπέρασε επισήμως το εκατομμύριο), μισθοί και συντάξεις περικόπηκαν. Το «λεφτά υπάρχουν» μετατράπηκε σε εφιάλτη και γέννησε το θυμό και τον άκρατο λαϊκισμό.

Σε αυτήν τη συγκυρία ήρθαν οι πρόσφατες εκλογές. Τώρα οι πολίτες ψήφισαν με θυμό, για να τιμωρήσουν, χωρίς όμως να ξεχνούν και την ελπίδα είτε μίας γρήγορης και περήφανης εξόδου από την κρίση είτε της διατήρησης των κεκτημένων. Η λαϊκή ετυμηγορία έβγαλε ένα αποτέλεσμα με το οποίο ενισχύονται τα άκρα, οξύνεται το κλίμα, διαχωρίζονται «μνημονιακοί» από «αντιμνημονιακούς», και δεν μπορεί να σχηματισθεί κυβέρνηση. Ταυτοχρόνως δε, στέλνει ένα ανεφάρμοστο και αντιφατικό μήνυμα: και να καταγγελθεί η δανειακή σύμβαση και η χώρα να παραμείνει στο Ευρώ. 

Και μετά από αυτά, τί; Πρέπει να συνειδητοποιηθεί από όλους ότι η χώρα βρίσκεται σε ελεγχόμενη πτώχευση και δεν μπορεί να παραμείνει στο Ευρώ αν καταγγελθεί η δανειακή σύμβαση. Πρέπει να διασφαλιστούν χρήματα για να πληρώνονται μισθοί και συντάξεις, ώστε να λειτουργεί το κράτος και να αποφύγει, σε πρώτη φάση, η οικονομία την κατάρρευση. Πρέπει το πολιτικό σύστημα να κάνει τις απαραίτητες αλλαγές, ώστε να κερδίσει ξανά την εμπιστοσύνη των πολιτών. Και πρέπει ακόμη να συγκεκριμενοποιηθούν, να εξαγγελθούν και, κυρίως, να εφαρμοστούν το συντομότερο δυνατό τα μέτρα ανάπτυξης, ώστε να ανακοπούν η ύφεση και η ανεργία. Το σημαντικότερο όλων όμως είναι ότι κανείς δεν πρέπει να ξεχνάει ότι οι πλέον του ενός εκατομμυρίου άνεργοι δεν είναι ένας απλός αριθμός, αλλά είναι πάρα πολλοί άνθρωποι πολύ κοντά σε εμάς.

Η πραγματικότητα είναι συγκεκριμένη και αμείλικτη. Αυτήν, πέρα από ελπίδες και θυμούς, πρέπει να αντιμετωπίσουμε με αποφασιστικότητα, ρεαλισμό, νηφαλιότητα, αλλά και αλληλεγγύη.

Δημοσιεύτηκε στον Φιλελεύθερο την Κυριακή 13 Μαΐου

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Ελλάδα

Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να αποτρέψουμε μία ακόμη γενοκτονία, αυτήν της συλλογικής μνήμης, μία μνημοκτονία, αλλά και να δηλώσουμε την αντίθεσή μας σε κάθε μορφή βίας και παραβίασης των ιδεωδών της Δημοκρατίας.  Βρισκόμαστε εδώ για ένα ακόμη, διαφορετικό «δεν ξεχνώ», που δεν αφορά παράνομη εισβολή και κατοχή από τον ίδιο δράστη, αλλά ένα έγκλημα κατά της Ανθρωπότητας.  Βρίσκομαι εδώ με δέος μπρος στις απώλειές σας, για να υποκλιθώ στον πόνο σας και στους εκατονταετείς σχεδόν αγώνες σας.

Αφού ευχαριστήσω την Αρμενική Εθνική Επιτροπή Ελλάδος για τη μεγάλη τιμή που μου έκανε να συμμετάσχω σε αυτήν την τελετή, στην ομιλία μου, από σεβασμό στη μνήμη, θα διεξέλθω αρχικά το χρονικό της φρίκης.  Εν συνεχεία, θα αναφερθώ στις Τουρκικές προσπάθειες γενοκτονίας της μνήμης.  Για να σας τιμήσω, θα παρουσιάσω, τρίτον, τους αγώνες της Αρμενικής κυρίως διασποράς.  Τέλος, για να συμβάλω στην πορεία προς το μέλλον, θα αναπτύξω ορισμένες σκέψεις στρατηγικού σχεδιασμού σε διεθνές επίπεδο για το Αρμενικό ζήτημα.

Τη συνέχεια της ομιλίας μπορείτε να τη βρείτε εδώ.


Հիշողության ցեղասպանությունը
եւ
Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հիմնադրույթները
 

Մենք այսօր հավաքվել ենք այստեղ, որպեսզի արգելենք եւս մեկ ցեղասպանության իրականացումը, դա մեր ընդհանուր հիշողության ոչնչացումն է, բայց նաեւ հայտարարենք մեր բացասական դիրքորոշումը ամեն տեսակի բռնության եւ ժողովրդավարության մտքի խոչընդոտների դեմ: Մենք այստեղ ենք եւս մեկ, բայց տարբեր «Չմոռանանք»-ի համար, որը չի վերաբերում միայն անօրինական ներխուժմանն ու գրավմանը նույն կողոպտչի  կողմից, այլ մարդկության դեմ այդ հանցագործությունը դատապարտելու համար: Ես այսօր այստեղ եմ  ձեր կորուստների առաջ մեծ ակնածանքով, այստեղ եմ, որպեսզի խոնարհվեմ ձեր ցավի առաջ եւ ձեր գրեթե հարյուրամյա պայքարի առաջ:

Շնորհակալություն հայտնելով Հունաստանի Հայ Դատի հանձնախմբին, որ ինձ համար մեծ պատիվ  անելով հրավիրել են մասնակցելու այս արարողությանը, ես իմ ելույթում, որ վերաբերում է հիշողության հանդեպ հարգանքին, նախ կքննարկեմ ոճրագործության ժամանակագրությունը: Այնուհետեւ կանդրադառնամ հիշողության ցեղասպանություն իրականացնելու թուրքական ջանքերին: Երրորդ մասում պատիվ ունեմ ներկայացնելու մասնավորապես Հայկական սփյուռքի պայքարը: Եւ վերջում, ես մշակել եմ միջազգային մակարդակում Հայկական հարցի ռազմավարական ծրագրավորման որոշ գաղափարներ՝ ձեր հետագա գործունեությանը նպաստելու համար:

կարդալ ավելին

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ομιλίες

prosklisi_2012_04_22

 

Ο Αναπληρωτής Περιφερειάρχης Κεντρικής Μακεδονίας Διονύσης Ψωμιάδης, ο Αντιπεριφερειάρχης Μητροπολιτικής Ενότητας Θεσσαλονίκης Απόστολος Τζιτζικώστας και η Αρμενική Εθνική Επιτροπή σας προσκαλούν να τιμήσετε με την παρουσία σας την κεντρική εκδήλωση για την 97η επέτειο της Αρμενικής Γενοκτονίας που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 22 Απριλίου 2012 και ώρα 11:30, στο Συνεδριακό Κέντρο "Ι. ΒΕΛΛΙΔΗΣ".

Ομιλιτής στην εκδήλωση θα είναι ο καθηγητής κ. Ηλίας Κουσκουβέλης, πρώην Πρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας με θέμα:

"Η Γενοκτονία της Μνήμης και η διεθνής διάσταση του Αρμενικού Ζητήματος"

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ομιλίες

Dim lights Embed Embed this video on your site  

Παρακολουθήστε την τοποθέτηση μου στο 1ο Επιστημονικό Συνέδριο του Κέντρου Μελετών Τάσσος Παπαδόπουλος με θέμα: Το Κυπριακό και το Διεθνές Σύστημα από το 1945 έως το 1974. Αναζητώντας Θέση στον Κόσμο. 

Είχα τη χαρά να βρεθώ ανάμεσα σε αξιόλογους συναδέλφους από την Ελλάδα, τη Γαλλία, τις ΗΠΑ και την Κύπρο, να παρακολουθήσω ενδιαφέρουσες αναλύσεις και να συμμετέχω σ' εναν, κατά την άποψή μου, σημαντικό διάλογο για εκείνη την ευαίσθητη και καθοριστική περίοδο για τη Μεγαλόνησο.

Κατέθεσα τις απόψεις μου σχετικά με τη θέση και την πολιτική της Κύπρου στο διεθνές σύστημα εκείνης της εποχής, επιχειρηματολογώντας υπέρ της θέσης ότι η Κύπρος δεν μπόρεσε να αξιολογήσει ορθά τις συνθήκες που επέβαλε η δομή του διεθνούς συστήματος της εποχής και να διαμορφώσει μια αποτελεσματική στρατηγική, ανάλογη με αυτή που συναντάμε στη θεωρία των διεθνών σχέσεων των μικρών κρατών. Μια στρατηγική που, παρά το μέγεθος της, θα της επέτρεπε να είναι περισσότερο αποτελεσματική στην επίτευξη των στόχων της. Ωστόσο, αυτή της η αδυναμία οφείλεται κυρίως στις πρωτοφανείς για ένα νέο κράτος συνθήκες που επικρατούσαν σε αυτό το χρονικό διάστημα στο νησί.

Σύντομα θα έχετε την ευκαιρία να διαβάσετε την πλήρη ανάλυση της θέσης μου στον τόμο που θα εκδοθεί από το Κέντρο Μελετών Τάσσος Παπαδόπουλος. Μπορείτε να μου γράψετε στο e-mail μου: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε. , εάν επιθυμείτε να ενημερωθείτε σχετικά με την κυκλοφορία του τόμου.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Δευτέρα, 26 Σεπτέμβριος 2011 17:50

Η Τουρκία έχει ήδη καταγράψει αποτυχίες

Εφ' όλης της ύλης συνέντευξη στην εφημερίδα Φιλελεύθερος της Κύπρου σε θέματα επικαιρότητας εξωτερικής πολιτικής, όπως έρευνες για το φυσικό αέριο στη Μεσόγειο, εξωτερική πολιτική και απειλές της Τουρκίας, ΑΟΖ, κλπ.

 

Διαμορφώνεται ένα νέο σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο με την έναρξη των ερευνών της Κυπριακής Δημοκρατίας για εξόρυξη φυσικού αερίου.  Θεωρείτε ότι αυτή η εξέλιξη θα οδηγήσει σε γεωπολιτική αναβάθμιση της Κύπρου ή σε συγκρούσεις;

Η Κύπρος έχει ήδη αναβαθμιστεί στο διεθνές σύστημα και το χρηματιστήριο της διεθνούς πολιτικής εξ αιτίας του συγκεκριμένου γεγονότος και αποκτά, για μία ακόμη φορά, τεράστια σημασία. Αυτή είναι μάλλον μεγαλύτερη και από εκείνη της περιόδου τής κρίσης του Σουέζ, που προκάλεσε τότε, όπως θα θυμούνται πολλοί, σημαντικά προβλήματα στην υπόθεση της ανεξαρτησίας.  Μόνο που τώρα είναι προς όφελος της Κύπρου.  Θεωρώ ότι δεν είναι τυχαίες οι επισκέψεις κορυφαίων παραγόντων της διεθνούς πολιτικής στη Λευκωσία, όπως της Μέρκελ, του Μεντβέντεφ, του Πάπα και πολλών άλλων.  Πρέπει να καταλάβουμε το εξής: ότι η τόσο επιθυμητή για τη Δύση πολιτικοστρατιωτική γέφυρα με το Ισραήλ προέκυψε κατά φυσικό τρόπο, ουσιαστικά και με πρωτοβουλία της Κύπρου.

Όσο για τις τριβές ή τις συγκρούσεις, αυτές ούτως ή άλλως δεν αποκλείονται εντός του διεθνούς συστήματος, το οποίο είναι άναρχο ή, όπως πολύ συχνά επαναλαμβάνω, δεν είναι ένας όμορφος κόσμος ηθικός και αγγελικά πλασμένος.  Ας σκεφτούμε το απλό:  η Κύπρος υπέστη εισβολή ακόμη και τότε που ουδείς γνώριζε ότι διέθετε φυσικό αέριο και, μάλιστα, ακολουθούσε μία πολιτική «αδέσμευτης» ουδετερότητας.  Επίσης ας σκεφτούμε το επίσης απλό, αλλά επιστημονικά διαπιστωμένο από την εποχή του Θουκυδίδη: ο μικρός και αδύναμος είναι πιο ασφαλής όταν έχει ισχυρούς και αποφασισμένους συμμάχους, οι οποίοι βρίσκονται στο πλευρό του επειδή έχουν ισχυρά δικά τους συμφέροντα.

 

Πόσο σοβαρά πρέπει να λαμβάνονται οι τουρκικές απειλές;

Κάθε απειλή πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά.  Άλλωστε την απειλή ένας σώφρων κυβερνήτης, πολιτικός ή αναλυτής δεν χρειάζεται να την ακούσει να διατυπώνεται.  Οφείλει να τη διαβλέπει και να την προαισθάνεται.  Η Τουρκία είναι από τη φύση της ένα πιο πρωτόγονο κράτος σε σχέση με τα δυτικά κράτη, πιο στρατιωτικό και συνεπώς πιο βίαιο, ανεξαρτήτως του ποιος κυβερνά, οι στρατιωτικοί ή οι ισλαμικής προέλευσης πολιτικοί.  

Η Τουρκία συνεχίζει να εξοπλίζεται και να επιθυμεί να παίξει το ρόλο τής περιφερειακής υπερδύναμης.  Πλην όμως, όπως είχα προβλέψει στον Φιλελεύθερο, η Τουρκία έχει ήδη καταγράψει αποτυχίες στην εξωτερική της πολιτική.  Απέτυχε ή δεν απέτυχε στη Λιβύη;  Η πολιτική των «μηδενικών προβλημάτων» δεν έχει ήδη υποστεί πλήγματα;  Η προσέγγιση με την Αρμενία απέτυχε παταγωδώς.  Η ισχυρή σημασία με το Ισραήλ κατεστράφη.  Η πολιτική με τη Συρία επίσης απέτυχε και, βεβαίως, αυξάνονται τα προβλήματα με την Κύπρο.

Όσο για τις απειλές της, σε μία γενική προσέγγιση, αυτές πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.  Όμως στην προκειμένη περίπτωση, με βάση όσα γνωρίζω, θεωρώ πως η Τουρκία έχει ήδη κάνει πίσω και περιορίζεται σε ρητορικά, κατόπιν εορτής, πυροτεχνήματα.  Πως αλλιώς μπορεί να ερμηνευτεί η απόφαση ότι θα οριοθετήσει την υφαλοκρηπίδα με το ψευδοκράτος;  Δηλαδή αν δεν προέβαιναν σε συμφωνία «οριοθέτησης», το ψευδοκράτος θα εμπόδιζε την Τουρκία να κάνει έρευνες ή γεωτρήσεις;   Με άλλα λόγια, λέω πως στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή η Τουρκία δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο παρά να ρίχνει πυροτεχνήματα για εσωτερική κατανάλωση.

 

Κάνουν λόγο οι Τούρκοι για δικές τους έρευνες σε περιοχές μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου, κοντά στο Καστελόριζο. Πώς θα πρέπει να αντιδράσουμε;

Έπρεπε ήδη να έχουμε αντιδράσει.  Η Ελλαδική κυβέρνηση έπρεπε ήδη να έχει ανακηρύξει τη δική της ΑΟΖ – άποψη που έχω επίσης εκφράσει με άρθρο μου στον Φιλελεύθερο.  Ποτέ δεν είναι αργά.  Πρέπει η Ελλάδα να κάνει το βήμα.  Πρέπει Ελλάδα και Κύπρος να ενημερώνουν συστηματικά και ασταμάτητα για τη συμπεριφορά της Τουρκίας.  Καλές και σημαντικές οι τοποθετήσεις ξένων αξιωματούχων υπέρ της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων από την Κύπρο, αλλά θα πρέπει να γίνει προσπάθεια να καταδικαστεί η απειλή χρήσης βίας.  Δεν μπορεί κάποιος να ξεστομίζει τέτοιες απειλές και να μην έχει κόστος, προφανώς πολιτικό.  Κι αν η προσπάθεια δεν πετύχει τώρα, θα δημιουργήσει υποθήκη για το μέλλον.  Αν εμείς τώρα πετύχουμε να καταγραφεί η ανεύθυνη και επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας, τούτο θα είναι χρήσιμο στο μέλλον.

 

Την τελευταία περίοδο γίνεται λόγος για συνεργασία ή άξονα Ισραήλ-Ελλάδος- Κύπρου.  Είναι κάτι συγκυριακό ή μόνιμο με προοπτική;

Είναι μία αρχή, θα δούμε.  Στο βαθμό όμως που, όπως είπα, υπάρχουν σημαντικά και σε βάθος χρόνου κοινά συμφέροντα (η εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων),  υφίσταται προοπτική για όσα χρόνια θα διαρκέσει η συγκεκριμένη εκμετάλλευση.  Επιπλέον, αυτό θα εξαρτηθεί και από τις περαιτέρω εξελίξεις στην Αίγυπτο, τη Συρία, αλλά και την ίδια την Τουρκία.

 

Σε αυτό το σκηνικό χωράνε διάφοροι.  Οι Αμερικανοί, επειδή τις έρευνες ανέλαβε δική τους εταιρεία, οι Ισραηλινοί επειδή είναι της γειτονιάς, οι Τούρκοι, εμείς και στο βάθος η Ρωσία, η Ε.Ε.  Πώς αξιοποιούνται όλα αυτά τα διαφορετικά, πλην εμπλεκόμενα συμφέροντα;

Στην πολιτική και, ιδιαίτερα, τη διεθνή, δεν υπάρχουν φιλίες. Πλην όμως όλοι οι συγκεκριμένοι παράγοντες, επί του παρόντος, είναι «φίλοι».  Οι «φίλοι» θα επιχειρήσουν να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη τους.  Το ίδιο θα πρέπει να κάνουμε και εμείς.  Αρκεί να έχουμε στρατηγική – την οποία όμως δεν έχουμε.  Κύρια συνιστώσα θα πρέπει να είναι η αξιοποίηση και επένδυση των οφελών από την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων.  Θυμίζω ή ενημερώνω ότι ο μεγαλύτερος συντελεστής ισχύος τού Κουβέιτ δεν ήταν το πετρέλαιο, αλλά οι επενδύσεις των εισοδημάτων από το μαύρο χρυσό.  Από εκεί και πέρα πρέπει να υπάρξει ή να εμφανιστεί μία κατάσταση από την οποία να κερδίζουν όλοι (win-win).  Όσο για τον τελικό στόχο νομίζω ότι περιττεύει να τον αναφέρω.

 

Πόσο επηρεάζονται όλες αυτές οι εξελίξεις από τη σημερινή κατάσταση, οικονομική και πολιτική, στην Ελλάδα;

Ασφαλώς και επηρεάζονται, αν και δεν θα έπρεπε.  Εννοώ ότι είναι δυνατόν η οικονομική δυσπραγία να μην επηρεάζει την εξωτερική και την αμυντική πολιτική μίας χώρας, υπό την προϋπόθεση ότι δεν συνοδεύεται και από πολιτική και κοινωνική κρίση.  Ισχυρά πολιτικά συστήματα και ικανές κυβερνήσεις μπορούν να κατανέμουν πόρους και να θέτουν προτεραιότητες, ακόμη και υπό συνθήκες οικονομικής κρίσης.  Όμως, όπως το έχω γράψει και στο παρελθόν, η Κύπρος στην περίπτωση της ΑΟΖ και της εκμετάλλευσης των πόρων έχει δώσει δείγματα ικανότητας ανάληψης πρωτοβουλιών χωρίς την Ελλάδα.  Ίσως είναι μία από εκείνες τις στιγμές στην Ιστορία που η περιφέρεια του Ελληνισμού παίρνει την πρωτοβουλία αντί του κέντρου.

 

Σε ποιό στάδιο βρίσκονται οι συνεργασίες του Πανεπιστημίου Μακεδονίας με το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Άμυνας;

Με το Υπουργείο Εξωτερικών φέτος συνεχίστηκε, όταν σε συνεργασία με το Γραφείο Τύπου και Ενημέρωσης, επισκέφτηκαν την Κύπρο τριάντα φοιτητές του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, με σημαντικά αμοιβαίως οφέλη.  Ο Φιλελεύθερος, θυμάμαι, έκανε ένα εξαιρετικό ρεπορτάζ και, με την ευκαιρία, ευχαριστώ. 

Με το Υπουργείο Άμυνας, αντιθέτως, η πρόταση συνεργασίας που στελέχη του είχαν απευθύνει στο Τμήμα δεν προχώρησε για λόγους που ποτέ δεν μου ανακοινώθηκαν και που σίγουρα δεν αφορούσαν ζητήματα επιστημονικής μας επάρκειας, όπως μπορούν να καταλάβουν οι αναγνώστες σας.  Το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας έχει επιτύχει τη διεθνή αναγνώριση στους τομείς των Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σχέσεων, των Στρατηγικών Σπουδών και της Διαχείρισης Κρίσεων.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Δευτέρα, 25 Ιούλιος 2011 15:02

Το Κράτος Λάφυρο

Στη θεωρία της Πολιτικής Επιστήμης οι σχετικές με τη δημιουργία και τη λειτουργία του κράτους θεωρίες κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες: τις θεωρίες του συμβολαίου (contract) και τις θεωρίες της επιβολής (predatory theories). Οι πρώτες είναι φιλελεύθερης προέλευσης και θεωρούν ότι το κράτος δημιουργείται και πρέπει να λειτουργεί ουδέτερα, σύμφωνα με τη θεμελιώδη συμφωνία μεταξύ όλων των πολιτών, υπό τους πολίτες και προς όφελος όλων των πολιτών. Οι δεύτερες είναι είτε δεσποτικής είτε μαρξιστικής έμπνευσης και το κράτος δημιουργείται και λειτουργεί από ή προς όφελος ενός ηγέτη, μίας ομάδας ή μίας τάξης.

Στην πολιτική Επιστήμη γίνεται επίσης ευρέως δεκτό ότι ιστορικά και οι δύο κατηγορίες ερμηνεύουν την ίδρυση του κράτους. Οι δεύτερες όμως ερμηνεύουν καλύτερα τη μετέπειτα λειτουργία του, αφού, ακόμη και στα φιλελεύθερα πολιτικά συστήματα, πολίτες και ομάδες συμφερόντων ανταγωνίζονται για να πάρουν τους μηχανισμούς του κράτους στα χέρια τους, να ελέγξουν το κράτος, και να το χρησιμοποιήσουν ή να το λαφυραγωγήσουν.

Η ιστορία του Ελληνικού κράτους επιβεβαιώνει τη δεύτερη ομάδα θεωριών. Ξενόδουλοι ή αυτόνομοι βασιλείς και ηγέτες, ξενόδουλες ομάδες συμφερόντων και ολιγαρχικές ελίτ, απηρχαιωμένοι κομματικοί μηχανισμοί έλεγξαν τους μηχανισμούς του κράτους και το λαφυραγώγησαν, οδηγώντας το σε επανειλημμένες πολιτειακές εκτροπές και σε επανειλημμένες πτωχεύσεις.

Υπήρξαν, κατά την άποψή μου, μόλις τρεις εξαιρέσεις πολύ μικρής διάρκειας λειτουργίας του κράτους υπό και υπέρ των πολιτών: η πρώτη με το Σύνταγμα του 1822, η δεύτερη με αυτό του 1908 και, η Τρίτη αμέσως μετά τον ενθουσιασμό της μεταπολίτευσης. Αυτή ήταν και η πιο πρόσφατη ευκαιρία μας, αφού, προοδευτικά, ιδιαίτερα μετά το 1981, το Ελληνικό κράτος κατέστη όμηρος του επικρατέστερου κομματικού σχηματισμού.

Έτσι, η γενιά της μεταπολίτευσης αφού εξουδετέρωσε το μέχρι τότε μηχανισμό ελέγχου του κράτους – στρατό και σώματα ασφαλείας – δημιούργησε το δικό της κρατικό μηχανισμό, τη γραφειοκρατία, ο οποίος δεν υπακούει σε κανέναν και καταδυναστεύει τους νέους πολίτες: τα παιδιά της γενιάς της μεταπολίτευσης. Οι εμπνευστές της κατάκτησης του κράτους ήταν ή ημιμαθείς ή κοντόφθαλμοι ή του προσωρινού βολέματος. Δεν είχαν διαβάσει ή δεν προέβλεψαν ή δεν τους ένοιαζε ότι κάθε γραφειοκρατικός μηχανισμός αυτονομείται. Και όταν αυτονομείται δεν υπηρετεί ούτε το κράτος, ούτε τους πολίτες. Υπηρετεί μόνο τα συμφέροντά τους τα οποία ικανοποιούνται μέσα από τη διαρκή λαφυραγώγηση του κράτους.

Αυτό σίγουρα το έχουν καταλάβει σχεδόν όλα τα παιδιά του Αμφιθεάτρου μου. Το έχουν σίγουρα καταλάβει πολλά από τα παιδιά της πλατείας ή των ηλεκτρονικών μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Το έχουμε ίσως καταλάβει κάποιοι από εμάς που είτε μας αρέσει είτε όχι συνιστούμε το κατεστημένο, με ό,τι αρνητικό εμπεριέχει η έννοια. Το ζητούμενο είναι αυτή η κατανόηση να αποκρυσταλλωθεί ως διεκδίκηση και ως βαθιά συνείδηση, ώστε η όποια νέα κοινωνική συμφωνία να γίνει σεβαστή στην πράξη: το κράτος να ανήκει στους πολίτες, να λειτουργεί υπό τον έλεγχο των πολιτών και υπέρ αυτών.

Ίσως κάποιοι να υποστηρίξουν ότι αυτά είναι ιδεαλιστικά ή στην πράξη ανέφικτα. Απαντώ στους ιδεολογικά απολιθωμένους και στους πολιτικούς καιροσκόπους ότι η Πολιτική Επιστήμη έχει τη γνώση και η πρακτική των πολιτικών συστημάτων την εμπειρία, ώστε να μην επιτραπεί ένα κράτος – που ασφαλώς δεν μπορεί να ουδετεροποιηθεί πλήρως – να καταστεί εκ νέου λάφυρο. Ωστόσο, για να μη θεωρηθώ αφελής, θα προσθέσω μία προϋπόθεση: να εκπαιδευτούν οι πολίτες ώστε να είναι ενεργοί και, κυρίως, ευκαιρίας δοθείσης, να μην ορμίσουν ξανά, να λαφυραγωγήσουν το κράτος.


Δημοσιεύτηκε στο protagon.gr στις 23/07/2011

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Ελλάδα
Τετάρτη, 20 Ιούλιος 2011 16:25

Το Κυπριακό δεν είναι πρόβλημα

Θα ήθελα για μια ακόμη μια φορά και λόγω των ημερών να επαναλάβω τη θέση μου ότι είναι λάθος να κάνουμε λόγο για Κυπριακό "πρόβλημα" ή "ζήτημα". Με αυτό τον τρόπο καλύπτουμε, εκούσια ή ακούσια,  την αλήθεια που δεν είναι άλλη από αυτή της παράνομης εισβολής και κατοχής της Κύπρου. Παρακάτω θα βρείτε ένα σύντομο βίντεο από παλαιότερη απάντηση μου για αυτό το θέμα. Θα πρέπει να αρχίσουμε στην προσέγγισή μας να μιλάμε για παράνομη κατοχή της Κύπρου.

Dim lights Embed Embed this video on your site  

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Σελίδα 1 από 8
You are here Άρθρα Γνώμης Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική Προβολή άρθρων ανα tag: kuskuvelis