Monday, Mar 30th

Last update12:36:22 PM GMT

«Είναι λάθος να βαλτώνουμε στο εξεταστικό»

«Είναι λάθος να βαλτώνουμε στο εξεταστικό»

 

Συνέντευξη του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων
Πρύτανη Πανεπιστημίου Μακεδονίας
στη Μακεδονία της Κυριακής, 20.04.2009

 

Κύριε Πρύτανη, πως κρίνετε την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση;

Θα χώριζα την κριτική μου στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση σε δύο περιόδους.  Πρώτα, πρέπει να δούμε την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση που έγινε.  Είναι ξεκάθαρο πως οι αλλαγές, αν και κατά τη γνώμη μου θα έπρεπε να είναι ακόμη πιο τολμηρές, ήταν προς τη σωστή κατεύθυνση.  Αναμένουμε να δούμε τα αποτελέσματα τους.  Σίγουρα συμβάλλουν στην ανάπτυξη πρακτικών, πολιτικών και πνεύματος χρηστής διοίκησης, αξιοκρατίας, αναβάθμισης των ΑΕΙ.  Η εξέλιξή της, το δεύτερο στάδιο τής μεταρρύθμισης, αναμένεται και θα πρέπει να είναι προϊόν ευρύτατου διαλόγου, καθώς και να έχει μακροπρόθεσμη προοπτική.  Πρέπει να σταματήσει το ράβε ξήλωνε στην εκπαίδευση, για όποια βαθμίδα και αν μιλάμε.  Για αυτό, επιτρέψτε μου να πω, ότι το σημαντικό είναι να προσεγγίσουμε την μεταρρύθμιση με ανοιχτό μυαλό, να την δούμε πέρα από ένα δύο συγκεκριμένα μέτρα.  Είναι λάθος να «βαλτώνουμε» στο εξεταστικό.  Μια επιτυχημένη μεταρρύθμιση δεν κρίνεται από την ελάχιστη συμφωνία ως προς τη διαδικασία των εξετάσεων.  Είναι ανάγκη να συμφωνήσουμε σε ό,τι είναι πρωταρχικό και ουσιαστικό, στους στόχους του εκπαιδευτικού συστήματος πρώτα.  Χρειαζόμαστε ένα κοινό όραμα.

 

Πως είναι δυνατόν να γίνει αυτό κατά τη γνώμη σας;

Η συζήτηση για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα πρέπει να μετατοπιστεί στο σκοπό της, στη σχέση τής μεταρρύθμισης με την αλλαγή της κοινωνικής νοοτροπίας, της οικονομικής ανάπτυξης και του πολιτικού πολιτισμού, με το μέλλον της χώρας μας.  Να αντιληφθούμε το βάθος και την βαρύτητα της μεταρρύθμισης.  Μ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να φωτίσουμε τα προβλήματα της παιδείας, που μας απασχολούν πάντα, αλλά και τα κοινωνικά ζητήματα που μας απασχολούν τον τελευταίο καιρό.  Πρόκειται για συγκοινωνούντα δοχεία.  Αν κρίνουμε ότι δεν τα καταφέρνουμε στην κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία είναι γιατί το εκπαιδευτικό σύστημα δεν καταφέρνει να τροφοδοτήσει όλους τους τομείς τής κοινωνικής ζωής με το κατάλληλο κοινωνικό κεφάλαιο.  Ας μην ξεχνούμε ότι η ποιότητα και οι στόχοι της κοινωνίας, της πολιτικής, της οικονομίας, εξαρτώνται από την ποιότητα και τους στόχους του εκπαιδευτικού μας συστήματος.  Αυτό διαμορφώνει τους πολίτες και τους ηγέτες.  Είναι φανερό ότι  με άλλη παιδεία, θα έχουμε άλλη νοοτροπία, άλλη πολιτική, άλλη κοινωνία.

 

Ποιοι είναι αυτοί οι στόχοι, όμως;

Είναι στόχοι που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της κοινωνίας.  Χρειαζόμαστε ένα εκπαιδευτικό σύστημα το οποίο μέσω της γνώσης να προάγει τις έννοιες της κοινωνικής και ατομικής προόδου, της ευτυχίας της κοινωνίας, της κοινωνικής και ατομικής ευθύνης, της ισότητας, της συμμετοχής, της καινοτομίας.  Στόχοι, όπως η ευημερία, η ανάπτυξη, η δημιουργία, η ελευθερία, η υπευθυνότητα, η συνοχή, η συμμετοχικότητα, η κοινωνική δικαιοσύνη, θα πρέπει να προάγονται και να υποστηρίζονται από το εκπαιδευτικό σύστημα.  Παράλληλα, έχουμε ανάγκη από ένα σύστημα το οποίο να καλλιεργεί σε όλες τις βαθμίδες μαθητές, φοιτητές, στην ουσία πολίτες και ηγέτες, με αναλυτικό, κριτικό και δημιουργικό πνεύμα, με ενδιαφέρον και αίσθηση ευθύνης για τις κοινές υποθέσεις. Χρειάζεται να αξιολογήσουμε και να επαναπροσδιορίζουμε τις αρχές που χαρακτηρίζουν το εκπαιδευτικό μας σύστημα και τις μεθόδους που χρησιμοποιούνται.  Και χρειάζεται να το πράξουμε αμέσως.  Σε διαφορετική περίπτωση, όποια μεταρρύθμιση δεν δίνει απαντήσεις σε αυτά τα ζητήματα είναι άχρηστη.

 

Πρακτικά, όμως, πώς υλοποιούνται αυτά κ. Πρύτανη;

Εφόσον συμφωνούμε ότι η μεταρρύθμιση δεν είναι απλώς μια διαδικασία, αλλά μια μέθοδος για να βελτιώσουμε μακροπρόθεσμα την κοινωνία, τις συνθήκες ζωής και της ανάπτυξης του τόπου, τα υπόλοιπα θα έρθουν από μόνα τους.  Καταρχάς η αριστεία.  Θεωρώ ότι με το παρόν σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, η κοινωνία μας έχει παγιδευτεί σ’ ένα μηχανιστικό σύστημα με μοναδικό στόχο το «αδιάβλητο» και ταλανίζεται με τη βάση του «10».  Δυστυχώς, όμως, η επιδίωξη του αυτονόητου μέσω ενός ολόκληρου συστήματος είναι, αφενός, ομολογία αποτυχίας, αφετέρου, τροχοπέδη στην επιδίωξη της αριστείας.  Όταν όλοι επιδιώκουμε το καλύτερο, δεν είναι δυνατόν να βολευόμαστε με το λιγότερο κακό.  Ζητούμενο είναι η εξίσωση του μεγαλύτερου αριθμού προς τα πάνω, η βελτίωση του συλλογικού μέσου όρου μόρφωσης.  Συνεπώς, χρειαζόμαστε ένα σύστημα που επιδιώκει την αριστεία, την ανάδειξη και την αξιοποίηση των αρίστων, χωρίς, ωστόσο να αναιρεί την άλλη υποχρέωση κάθε σοβαρού σύγχρονου κράτους, της παροχής ίσων ευκαιριών σε κάθε πολίτη και, ιδιαιτέρως, στους νέους.

 

Ποιές είναι οι δικές σας προτάσεις για την μεταρρύθμιση;

Πέρα από τη συμφωνία στο σκοπό της μεταρρύθμισης και τους στόχους τού εκπαιδευτικού συστήματος θεωρώ σημαντικά 5 ακόμη σημεία:

  • να βελτιωθούν η Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, ώστε να προάγουν ισόρροπα τη γνώση και την κριτική σκέψη,
  • είτε με εξετάσεις είτε χωρίς, τα Πανεπιστήμια, κατά κατηγορίες Σχολών ή και Τμημάτων, να έχουν άποψη ως προς το προφίλ των γνώσεων που θα διαθέτουν οι εισαγόμενοι,
  • να μη δημιουργηθεί επιπλέον έτος σπουδών μεταξύ Λυκείου και Πανεπιστημίου,
  • να υπάρξουν, όπου είναι δυνατόν, αλλαγές στη φιλοσοφία της ύλης και των εξετάσεων, ώστε να αποκλεισθεί η απομνημόνευση και η δημιουργία γενεών «παπαγάλων» και,
  • όταν με συναίνεση καταλήξουμε, η εφαρμογή της οποιασδήποτε αλλαγής θα πρέπει να προετοιμασθεί πολύ προσεκτικά, με μεγάλη σοβαρότητα και με προοπτική μέλλοντος.

 

Και σε ό,τι αφορά την τριτοβάθμια εκπαίδευση, τι χρειάζεται, τι θα κρίνει το μέλλον;

Ό,τι και να πω για τις ανάγκες τις τριτοβάθμιας εκπαίδευσης θα είναι λίγο.  Είναι τέτοια η φύση της και τόσα τα προβλήματά της, που το αρκετό συχνά πλησιάζει το ιδεώδες.  Γνωρίζοντας την κατάσταση, τις δυσχέρειες και τις δυνατότητες εκ πείρας, δεν θα ήθελα να σας δώσω μια ουτοπική εικόνα.  Επιπλέον διεκδικήσεις, όπως περισσότερες δαπάνες για την παιδεία κινούνται στο εκκρεμές της συνθηματολογίας και των υποσχέσεων επί δεκαετίες.  Είναι αυτονόητο ότι χρειαζόμαστε περισσότερους πόρους, καλύτερες υποδομές, στέρεες δομές.  Επίσης, ο χώρος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει ανάγκη να δώσουμε έμφαση στην ποιότητα και την αξιοκρατία.  Άλλη μια βασική ιδιότητα που πρέπει να αποκτήσουν τα ελληνικά ΑΕΙ είναι η εξωστρέφεια.

 

Τι εννοείτε λέγοντας εξωστρέφεια;

Εννοώ εξωστρέφεια σε δύο κατευθύνσεις, προς το εσωτερικό και προς το εξωτερικό, κοινωνικό και διεθνοποιημένο.  Ένα κοινωνικό Πανεπιστήμιο χρειάζεται να είναι σε επαφή με τους πολίτες, να κατανοεί τις ανάγκες τους, να ανταποκρίνεται και να είναι ικανό να μεταφέρει τα αποτελέσματα της διδακτικής και της ερευνητικής εργασίας προς αυτούς.  Τα Πανεπιστήμια δεν πρέπει να είναι νησίδες αποκομμένες από την πραγματικότητα εκτός των πυλών τους.  Είναι επίσης σημαντικό να συμμετέχουν στη διεθνή πραγματικότητα, για αυτό χρειαζόμαστε τη διεθνοποίηση.  Η διεθνοποίηση των σπουδών σημαίνει ευκαιρίες συνεργασίας.  Δημιουργεί συνθήκες αλληλεπίδρασης που ευνοούν τη συνέργια μεταξύ των Ιδρυμάτων, τον συντονισμό των δυνάμεων, την κινητικότητα φοιτητών και ερευνητών.  Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι, παρά τα προβλήματά του, το Ελληνικό Πανεπιστήμιο διαθέτει συγκριτικά πλεονεκτήματα.  Επιστημονικά αντικείμενα που συνδέονται με την Ελληνική γλώσσα, τον πολιτισμό, την ιστορία, την πολιτική, τις καλές τέχνες και τη μουσική, μπορούν να αποτελέσουν πόλους έλξης για αλλοδαπούς φοιτητές, ερευνητές και για συνεργασίες με ξένα Ιδρύματα.  Ένας άλλος παράγοντας που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας είναι η γεωγραφική μας θέση στη Βαλκανική και η σχετική επιστημονική υπεροχή μας.  Θα πρέπει να εξετάσουμε τις δυνατότητες εκπαιδευτικής παρουσίας στις γειτονικές χώρες είτε μέσω της δημιουργίας προγραμμάτων σ’ αυτές είτε μέσω της ενθάρρυνσης φοιτητών και ερευνητών να έρθουν στη χώρα μας.

 

Πώς πορεύεται το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας σε αυτή την πραγματικότητα;

Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας είναι ένα Πανεπιστήμιο ανοιχτό στην κοινωνία.  Θα ήθελα να τονίσω ότι το ίδιο το Πανεπιστήμιο, από την εποχή της ΑΒΣΘ, είναι απότοκο των αναγκών και των ονείρων της τοπικής και της ευρύτερης κοινωνίας, όπως άλλωστε και η εξέλιξη του.  Είμαστε σε διαρκή και άμεση επικοινωνία με την κοινωνία, τους φορείς, τις εξελίξεις.  Σ’ αυτό βέβαια βοηθά το γεγονός ότι θεραπεύουμε σύγχρονα αντικείμενα σπουδών που σχετίζονται με την οικονομική, την πολιτική, την καλλιτεχνική πραγματικότητα, στην Ελλάδα και το εξωτερικό.  Είμαστε επίσης ένα ευέλικτο και ανοιχτό Ίδρυμα.  Συνεργαζόμαστε με άλλα ιδρύματα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με φορείς όπως ο ΣΕΒΕ, το Ινστιτούτο Νεολαίας, η ΑΔΕΔΥ, επίσης και με την Κυπριακή κυβέρνηση.  Επιμορφώνουμε στελέχη τής Διπλωματικής Ακαδημίας της Κύπρου, αλλά και στελέχη του Ελληνικού δημόσιου τομέα, στο Μεταπτυχιακό στη «Δημόσια Διοίκηση Ολικής Ποιότητας».  Δεχόμαστε αλλοδαπούς φοιτητές και ερευνητές και αναζητούμε τρόπους και μέσα παρουσίας σε γειτονικές χώρες.  Έχουμε, επίσης, σχέδια για τη δημιουργία μια σειράς ερευνητικών κέντρων, ανάμεσα τους ένα πρωτοποριακό κέντρο για την μελέτη του εγκεφάλου.  Ωστόσο, παρά τα πολλά ευοίωνα χαρακτηριστικά του Πανεπιστημίου μας, η μη απόδοση των υπεσχημένων χώρων του 424, πρώην ΓΣΝ, στερεί την εύρυθμη λειτουργία και την περαιτέρω ανάπτυξη του Πανεπιστημίου.  Το Πανεπιστήμιο ασφυκτιά και όσο συνεχίζεται αυτή η κατάσταση δεν είμαι αισιόδοξος για το μέλλον.

Τελευταία τροποποίηση στις Τετάρτη, 06 Ιούνιος 2012 13:26
You are here Άρθρα Γνώμης Κουσκουβέλης - Παιδεία «Είναι λάθος να βαλτώνουμε στο εξεταστικό»