Monday, Mar 30th

Last update12:36:22 PM GMT

Προβολή άρθρων ανα tag: kuskuvelis
Τετάρτη, 13 Ιούλιος 2011 09:38

Με τον Kenneth Waltz στη Βεργίνα

kouskouvelis_waltz

Μόλις έλαβα  αυτή τη φωτογραφία από την επίσκεψη που πραγματοποιήσαμε με τον Kenneth Waltz στο Μουσείο της Βεργίνας. Ήταν μεγάλη χαρά που είχαμε την ευκαιρία να ξεναγήσουμε τον Αμερικανό καθηγητή, επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, στο Μουσείο και να προβάλουμε την πολιτιστική κληρονομιά της Μακεδονίας. Ο ίδιος ενθουσιάστηκε με την επίσκεψη και σημείωσε στο βιβλίο επισκεπτών πως ήταν "amazing" (μτφ: εκπληκτικό). 

Ήταν και είναι θέση μου πως ο Ελληνικός πολιτισμός είναι μέρος του εθνικού μας πλούτου και ως τέτοιο αποτελεί συντελεστή ισχύος που οφείλουμε να αξιοποιήσουμε στο πλαίσιο μιας έξυπνης εξωτερικής πολιτικής. Σε αυτή την περίοδο που αναθεωρούμε νοοτροπίες και πολιτικές, θα πρέπει να αναβαθμίσουμε και να ουσιαστικοποιήσουμε  και το ρόλο της πολιτιστικής διπλωματίας, να αναδείξουμε την εικόνα μιας άλλης Ελλάδας στο εξωτερικό και να δημιουργήσουμε ένα νέο κίνημα φιλελλήνων. 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Πολλές φορές στο οικογενειακό και φιλικό μου περιβάλλον γονείς και μαθητές υποψήφιοι στις πανελλήνιες εξετάσεις για την τριτοβάθμια εκπαίδευση με ρωτούν για το τι να επιλέξουν οι μαθητές να σπουδάσουν και για ποιους λόγους να ακολουθήσουν Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Δέχομαι e-mails με ερωτήσεις και διαπιστώνω ότι υπάρχει κενό στην ενημέρωση και τον επαγγελματικό προσανατολισμό. Έχω συναντήσει αρκετές φορές προβληματισμένους φοιτητές, γιατί δεν ξέρουν τι να περιμένουν από το τμήμα στο οποίο έχουν εισαχθεί, κάποιοι στην πορεία απογοητεύονται, άλλοι ανακαλύπτουν ότι τελικά τους ταιριάζει η επιλογή τους.

Πιστεύω ότι για αυτή τη σημαντική απόφαση που λαμβάνουν σε μια κρίσιμη ηλικία οι υποψήφιοι φοιτητές θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν καλύτερα ενημερωμένοι για το αντικείμενο σπουδών κάθε τμήματος, τις επαγγελματικές διεξόδους, αλλά και την ποιότητα σπουδών στο αντίστοιχο τμήμα και πανεπιστήμιο. Η ευθύνη βαρύνει τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αλλά οφείλω να ομολογήσω ότι ευθύνη για το κενό ενημέρωσης φέρουν και τα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα που θα έπρεπε να έχουν μεγαλύτερη εξωστρέφεια προς τους μαθητές και υποψήφιους φοιτητές τους.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Τετάρτη, 22 Ιούνιος 2011 14:17

H πιο μεγάλη ευθύνη

Το παρόν είναι μία προσπάθεια να καταγράψω κάποιες από τις σκέψεις ή τα έντονα συναισθήματα που κυριαρχούν μέσα μου τον τελευταίο καιρό, σχετικά με την οικονομική κρίση που βιώνει η πατρίδα μας.

Η πρώτη σκέψη, που πάντα έρχεται στο μυαλό μου, είναι η προσωπική μου ευθύνη για ό,τι το αρνητικό ή ταπεινωτικό έχει συμβεί στον τόπο μας. Τι έκανα λάθος ως πολίτης; Τι θα μπορούσα να είχα κάνει διαφορετικά; Σε τι κόσμο συνέβαλα να ζήσει το παιδί μου, οι φοιτητές μου, τα παιδιά των άλλων; Απαντήσεις έχω, όμως θα μου επιτρέψετε να τις κρατήσω για τις πολλές ώρες αυτοκριτικής και σχεδιασμού ενός μέλλοντος σε διαφορετικές βάσεις.

Η δεύτερη σκέψη που αυτομάτως ξεπηδά είναι η ανησυχία για εκείνους που έχασαν ή που θα χάσουν τη δουλειά τους. Δεν είναι αφηρημένο αυτό που λέω. Δεν το γράφω για να είμαι πολιτικά ορθός. Το γράφω γιατί αυτοί που έχασαν τη δουλειά τους και τώρα ψάχνουν απελπισμένα έχουν και όνομα και πρόσωπο. Τους γνωρίζω καλά, τους γνωρίζουμε όλοι καλά! Πλέον, βρίσκονται είτε στο οικογενειακό μας περιβάλλον είτε στον κοινωνικό μας περίγυρο.

Αναρωτιέμαι επίσης συχνά αν είμαι αγανακτισμένος. Όχι δεν εντάσσομαι σε αυτήν την κατηγορία. Δεν ανήκω στους αγανακτισμένους γιατί πιστεύω ότι η αγανάκτηση δεν αρκεί και δεν χρησιμεύει. Μπορεί να ήμουν θυμωμένος, αλλά πιιστεύω ότι το σωστό είναι να διοχετεύουμε την ενέργεια του θυμού στη θετική κατεύθυνση. Γι’αυτό θεωρώ ότι εντάσσομαι στους προβληματισμένους. Σ’αυτούς που προσπαθούμε να δούμε τι θα κάνουμε από εδώ και πέρα.

Άραγε, τί θα κάνουμε από εδώ και πέρα; Η απάντηση είναι απλή και δοκιμασμένη. Θα δουλέψουμε και πάλι σκληρά – όσο πιο σκληρά γίνεται – με συνέπεια και ευθύνη, ο καθένας στο αντικείμενό του. Κυρίως, όμως, σ’αυτήν τη δύσκολη περίοδο, θα διατηρήσουμε την ανθρωπιά μας, την ψυχραιμία μας και τη σύνεσή μας.

Αναπόφευκτα, τέλος, πάντα έρχεται το ερώτημα «πώς φθάσαμε ως εδώ»; Και αναπόφευκτα, λόγω επιστημονικού μου αντικειμένου, στρέφομαι στα μεγάλα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Σπεύδω εκ προοιμίου να δηλώσω την επιστημονική μου άποψη, ότι αντιτίθεμαι και απεχθάνομαι τις θεωρίες συνομωσίας. Όμως, καθώς το άναρχο και ανταγωνιστικό διεθνές σύστημα είναι η πραγματικότητα, καθώς τα κράτη επιδιώκουν έστω και σχετικά οφέλη, μοιραία καταλήγω σε μία σειρά ερωτήματα, για τα οποία δεν έχω απαντήσεις. Ποιοί έχασαν από την ένταξη της Ελλάδας στο ευρώ; Ποίων τα σχέδια κατέστρεψε το μεγάλο «όχι» στο Σχέδιο Ανάν; Πόσο σημαντικό ήταν το «όχι» στο Βουκουρέστι που άφησε εκτός Συμμαχίας – ξεχάστε τα Σκόπια – την Ουκρανία και τη Γεωργία; Ποια συμφέροντα κερδίζουν από την ακύρωση του αγωγού Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη και ποια θα κερδίσουν από τη χρεωκοπία της Ελλάδας;

Επαναλαμβάνω: δεν έχω απαντήσεις σε όλα αυτά τα ερωτήματα. Και κυρίως δεν λέω ότι ευθύνονται κάποιοι άλλοι. Η μεγάλη ευθύνη είναι δική μας που δεν πήραμε τα μέτρα μας. Και η πιο μεγάλη ευθύνη είναι τώρα, που πρέπει να παραμείνουμε ενωμένοι, ψύχραιμοι, νηφάλιοι, με πίστη στην Κοινοβουλευτική Δημοκρατία και στις ικανότητές μας. Κυρίως δε, να δυσπιστούμε σε οτιδήποτε εύκολο, λαϊκίστικο, απολίτικο ή διχαστικό. Γιατί πολλοί από εμάς θα δυστυχήσουν και πολλοί άλλοι θα χαρούν και θα πλουτίσουν από τη δική μας αποτυχία.

Ευχαριστώ τον Βαγγέλη Πλάκα που φιλοξένησε την άποψη μου στην ιστοσελίδα του Πολιτικά Νέα

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Ελλάδα

mearsheimer

Μετά τον Kenneth Waltz, άλλη μια σημαντική προσωπικότητα των Διεθνών Σχέσεων, ο παγκοσμίου φήμης καθηγητής του Πανεπιστημίου του Σικάγου, ο John Mearsheimer, επισκέπτεται το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. 

Ο John Mearsheimer θα μιλήσει σε εκδήλωση που διοργανώνουν τα τμήματα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών και Βαλκανικών, Σλαβικών και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. O τίτλος της ομιλίας του είναι: Can China rise peacefully?. Αναμφίβολα, είναι μεγάλη τιμή και χαρά για όλους μας να έχουμε την ευκαιρία να συναντήσουμε και να ακούσουμε τον αμερικανό καθηγητή, καθώς και να συζητήσουμε μαζί του για ένα τόσο σημαντικό θέμα που απασχολεί την επιστημονική κοινότητα των Διεθνών Σχέσεων σε όλο τον κόσμο.

Ο John Mearsheimer είναι ο κατ' εξοχήν θεωρητικός του επιθετικού ρεαλισμού,  συγγραφέας του βιβλίου "The Tragedy of Great Power Politics", τoυ οποίου την ελληνική έκδοση, "Η Τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων" έχουμε επιμεληθεί επιστημονικά με τον συνάδελφο Παναγιώτη Ήφαιστο και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ποιότητα. Επίσης, έχει συγγράψει μαζί με τον S. Walt το βιβλίο "The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy" και πιο πρόσφατα το "Why Leaders Lie: The Truth About Lying in International Politics". Η συνεισφορά του στην επιστήμη των Διεθνών Σχεσεων τον κατατάσει ανάμεσα στους κορυφαίους και θα ήθελα επίσης να σας συστήσω δύο διαχρονικής αξίας και πολύ σημαντικά κατά τη γνώμη μου άρθρα του: "Back to the future" και "The false promise of international institutions". Ενώ, σημαντική για να κατανοήσει κάποιος τον Mearsheimer ως επιστήμονα είναι και η αντίθεση του στον πόλεμο στο Ιράκ, την οποία στήριξε επιστημονικά και σθεναρά. Διαβάστε για παράδειγμα το άρθρο του στο opendemocracy: "Hans Morgenthau and the Iraq War: Realism versus Neo-Conservatism"

Ειλικρινά, δεν μπορώ να φανταστώ κάποιους καλύτερους για να αναλύσουμε τη νέα εποχή στην οποία μεταβαίνει το διεθνές σύστημα, από τους Kenneth Waltz και John Mearsheimer και είμαι πολύ χαρούμενος που μέσα στην ίδια χρονιά μπορέσαμε να τους φιλοξενήσουμε στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και να δώσουμε στους φοιτητές μας, προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς, την ευκαιρία να τους συναντήσουν και να τους ακούσουν.

H ομιλία θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 28/6 στις 19.00 στο Αμφιθέατρο 14.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

Dim lights Embed Embed this video on your site

Ακόμη μια πολύ ενδιαφέρουσα τοποθέτηση του καθηγητή Kenneth Waltz από τη συνέντευξη τύπου που παραχώρησε στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Ο Kenneth Waltz απαντά σε ερώτηση σχετική με το μέλλον της θεωρίας Διεθνών Σχέσεων. Ο καθηγητής επισημαίνει ότι κανείς δεν γνωρίζει προς ποια κατεύθυνση θα προχωρήσει η θεωρία στο μέλλον, το μόνο σίγουρο είναι ότι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε στασιμότητα. Ο Kenneth Waltz δεν ξεχωρίζει κάποια προσπάθεια που θα μπορούσε να έχει ουσιαστική συνεισφορά αυτή τη στιγμή και σημειώνει ότι όσες προσπάθειες επικεντρώνονται μόνο στη συλλογή και διαχείριση δεδομένων δεν πρόκειται να μας οδηγήσουν πουθενά.

Σύμφωνα με τον Kenneth Waltz θα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί με το τι αποκαλούμε ως θεωρία και με το τι δεν είναι μια θεωρία. Για παράδειγμα ο καθηγητής αναφέρει ότι κατά τη γνώμη του δεν υπάρχει θεωρία εξωτερικής πολιτικής, αλλά απόψεις για την εξωτερική πολιτική. Οι πολιτικοί επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο θεωρία συχνά αδιακρίτως. Οτιδήποτε, όμως, δεν εξηγεί, δεν είναι θεωρία, αλλά και ό,τι εξηγεί δεν είναι. Θα πρέπει, επίσης, να διακρίνουμε με πολύ προσοχή τις θεωρίες από τους νόμους.

Με αφορμή αυτό το video θα ήθελα να επισημάνω για ακόμη μια φορά στους φοιτητές μου, προπτυχιακούς και μεταπτυχιακούς, καθώς και σε όλους όσους ασχολούνται με τις Διεθνείς Σχέσεις, την Πολιτική Επιστήμη, και την έρευνα στις κοινωνικές επιστήμες, ευρύτερα, τη σημασία του βιβλίου του Kenneth Waltz, Θεωρία Διεθνούς Πολιτικής, το οποίο στα ελληνικά κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ποιότητα και ειδικά του πρώτου κεφαλαίου: Νόμοι και Θεωρίες.

Στο κανάλι Ηλίας Κουσκουβέλης (kouskouvelis) στο youtube έχω προσθέσει περισσότερα videos από τη συνέντευξη του Kenneth Waltz για επίκαιρα ζητήματα.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Διεθνείς Σχέσεις - Άλλες Πηγές

Διαβάστε το δεύτερο μέρος της ανάρτησης μου: Kenneth Waltz: Ο Άνθρωπος, το Κράτος και ο Πόλεμος.  Αυτή την Παρασκευή 6 Μαϊου στις 11.00 πμ θα έχουμε την τιμή και την μοναδική ευκαιρία να αναγορεύσουμε τον κορυφαίο επιστήμονα των Διεθνών Σχέσεων, επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Ο Waltz, την κατάλληλη στιγμή, ξεφεύγει από τη μελέτη τού ανθρώπου και του κράτους ως των αιτιών του πολέμου, προχωρά πιο πέρα από αυτούς τους μεγάλους θεωρητικούς και, στηριζόμενος κυρίως στη σκέψη τού Rousseau, αναπτύσσει τη μελέτη του περιβάλλοντος των κρατών και των μεταξύ τους σχέσεων, δηλαδή του «διεθνούς συστήματος», ως αιτίας πολέμου. Η ανάπτυξη της μελέτης τού περιβάλλοντος των κρατών συνιστά τη μεγάλη καινοτομία που συνεισέφερε ο Waltz.

Συνέπεια της κατηγοριοποίησης και χειροπιαστή απόδειξη της καινοτόμου επιρροής της είναι και ο όρος που εισήγαγε ο Waltz. Τις τρεις αυτές κατηγορίες αιτίων πολέμου τις ονομάζει «εικόνες» ("images"), όρο στου οποίου την ορθότητα επιμένει μέχρι σήμερα. Ο όρος «εικόνα» ή «οι τρεις εικόνες του Waltz» είναι γνωστός και χρησιμοποιείται από κάθε μελετητή των διεθνών σχέσεων. Συχνά αναφέρονται, αν και δεν ταυτίζονται πλήρως, και ως τα «τρία επίπεδα ανάλυσης»: το πρώτο επίπεδο που μεθοδολογικά εστιάζει την ανάλυση στον άνθρωπο, το δεύτερο στο κράτος και το τρίτο στο διεθνές σύστημα.

Η σημαντικότερη όμως συνεισφορά του Waltz είναι, κατά τη δική μου άποψη, η μετά από πολλούς αιώνες επιστροφή στη λογική του θετικισμού για την ανάλυση της διεθνούς πολιτικής. Η θεώρηση του Ρεαλισμού, της οποίας ο Waltz αναγνωρίζεται ως ένας από τους σύγχρονους πατέρες, δεν αφορά την επιβολή του ισχυρού, την υποχώρηση του αδυνάτου, αλλά την κατανόηση και εξήγηση της κατάστασης στη βάση της παρατήρησης: το διεθνές σύστημα είναι άναρχο και εξ αυτού είτε ο ανταγωνισμός είτε οι προσπάθειες για συνεργασία οδηγούν σε συγκρούσεις. Ο Ρεαλισμός στηρίζεται στον θετικισμό και διαφοροποιείται από τον ιδεαλισμό τού οικονομικού φιλελευθερισμού και τον ντετερμινισμό του μαρξιστικού υλισμού.

Ο Kenneth Waltz δεν αρκέστηκε σε αυτό το βιβλίο. Τη σκέψη του για το διεθνές σύστημα την ανέπτυξε περαιτέρω, πάνω στην ίδια θετική μεθοδολογία, στο επόμενο βιβλίο του το Θεωρία διεθνούς πολιτικής (1979, και Ποιότητα: 2010), με το οποίο καθιέρωσε άλλη μία καινοτομία στη θεωρία των Διεθνών Σχέσεων και, ειδικότερα, στη θεώρηση του Ρεαλισμού, τον «δομικό» Ρεαλισμό.

Οι μελετητές και θαυμαστές του Kenneth Waltz διαφωνούν ως προς το πιο από τα δύο έργα είναι καλύτερο. Προσωπικά, για μία σειρά από λόγους – κυρίως στυλ και μεθοδολογίας, μου αρέσει το Theory of International Politics. Αν με ρωτούσαν, όμως, πιο από τα δύο θα ήθελα να είχα την έμπνευση και την ικανότητα να έχω γράψει, χωρίς κανένα δισταγμό θα ευχόμουν να είχα γράψει το Man, the State, and War. Νομίζω ότι όλοι θα θέλαμε να είχαμε γράψει αυτό το βιβλίο. Νομίζω ότι όλοι υποκλινόμαστε στον Kenneth Waltz και τον ευγνωμονούμε για τους ορίζοντες που άνοιξε στην επιστήμη των Διεθνών Σχέσεων και στην προσωπική μας επιστημονική σκέψη.

Κλείνοντας, θα ήταν παράλειψη να μην επαινέσω την ουσιαστική και πετυχημένη προσπάθεια των εκδόσεων Ποιότητα να προσφέρουν στην Ελληνική γλώσσα τα κείμενα των κορυφαίων συγγραφέων των Διεθνών Σχέσεων. Έτσι, μετά τα έργα των Carr, Bull, Gilpin, Mearsheimer, Wight, Howard, η έκδοση των έργων τού Waltz προσφέρει στο αναγνωστικό κοινό την πλήρη και πραγματική σύγχρονη σκέψη στις Διεθνείς Σχέσεις, επιτρέποντας, ταυτοχρόνως, την ανάπτυξη της επιστήμης μας στην Ελλάδα.

 
Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Σε συνέχεια της προηγούμενης μου ανάρτησης με αφορμή τη συμπλήρωση 7 χρόνων από την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν, επαναδημοσιεύω και το παρακάτω άρθρο που δημοσιεύτηκε επίσης στον Φιλελεύθερο στις αρχές Απριλίου του 2004 και στο οποίο υποστηρίζω ότι το Σχέδιο Ανάν δεν ήταν ούτε ιστορική, ούτε μοναδική, ούτε τελευταία λύση. Άλλωστε, όπως σημειώνω και παρακάτω, τίποτε δεν είναι τελικό στο αέναο του χρόνου γύρισμα. Η ιστορία είτε γραμμική είτε κυκλική είτε, τέλος, σπειροειδής εξελίσσεται επιβεβαιώνοντας το «τα πάντα ρεî» του Ηρακλείτου. Τούτο θα πρέπει να το λαμβάνουμε υπόψην κάθε φορά που βρισκόμαστε σε ανάλογες περιστάσεις.

Οι θιασώτες της «λύσης» του Κυπριακού, δηλαδή της άρσης των συνεπειών τής παράνομης Τουρκικής εισβολής του 1974 και της έκτοτε κατοχής, επιχειρηματολογούν ότι θα πρέπει οπωσδήποτε να βρεθεί λύση και, ταυτοχρόνως, κινδυνολογούν ισχυριζόμενοι ότι θα υπάρξουν αρνητικές συνέπειες για την Κυπριακή Δημοκρατία. Επιπλέον, ισχυρίζονται πως η λύση του Σχεδίου Ανάν «5» είναι ιστορική, θα είναι μοναδική και η τελευταία. Ουδέν το πλέον αναληθές.

Η συγκεκριμένη «λύση» δεν είναι ιστορική. Ιστορικά είναι εκείνα τα γεγονότα που οδήγησαν την ανθρωπότητα ή τα έθνη να αλλάξουν τη μοίρα τους. Τέτοιες είναι οι μεγάλες επαναστάσεις, οι ανακατονομές ισχύος στο διεθνές σύστημα, όπως αυτή του 1989· ή, αντιστοίχως, η ανεξαρτησία ή η καταστροφή των εθνών. Στο πλαίσιο των Ελληνοτουρκικών σχέσεων θα μπορούσε να θεωρηθεί ιστορική στιγμή το 1821, το 1912, το 1922, το 1955 ή ακόμη το 1974. Με το Σχέδιο Ανάν δεν υπάρχει καμία ιστορική αλλαγή, με όρους επανένωσης δύο λαών. Εκτός και αν το γεγονός της κατάργησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, η δυσλειτουργικότητα του Σχεδίου που θα αυξήσει τις συγκρούσεις μεταξύ των δύο πλευρών ή η νομιμοποίηση της χρήσης βίας από τον ίδιο τον Ο.Η.Ε. που την απαγορεύει θεωρηθούν, στην αρνητική κατεύθυνση, ιστορικά γεγονότα.

Η «λύση» δεν είναι μοναδική. Και μόνο ο αριθμός «5» του Σχεδίου Ανάν ή των ισάριθμων σχεδίων που φέρουν το όνομα προηγούμενων Γενικών Γραμματέων του ΟΗΕ δείχνει ότι το συγκεκριμένο σχέδιο που παραδόθηκε στα δύο μέρη μετά την επιδιαιτησία του Ανάν. Θα μπορούσε να δοθεί, για παράδειγμα, μία λύση από τις ίδιες τις κοινωνίες όπως έγινε με την επανένωση της Γερμανίας το 1989, μία λύση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η παρούσα «λύση» όμως δεν είναι μοναδική ούτε από πλευράς τελειότητας. Το Σχέδιο Ανάν σαφώς δεν είναι δίκαιο (σημείο στο οποίο υπήρξαν σοβαρές υποχωρήσεις από την Ελληνική πλευρά) και εμφανώς δεν είναι ούτε βιώσιμο ούτε λειτουργικό. Επιπλέον, το Σχέδιο είναι σαφώς ανολοκλήρωτο, καθώς χρειάζονται δεκάδες νόμοι οι οποίοι πρέπει και απομένει να συμφωνηθούν μεταξύ των δύο πλευρών ώστε να λειτουργήσει το πρωτοφανές για τα πολιτικά δεδομένα της σύγχρονης εποχής κρατικό μόρφωμα που δημιουργεί.

Η λύση αυτή προφανώς και δεν είναι η τελευταία. Τίποτε δεν είναι τελικό στο αέναο του χρόνου γύρισμα. Η ιστορία είτε γραμμική είτε κυκλική είτε, τέλος, σπειροειδής εξελίσσεται επιβεβαιώνοντας το «τα πάντα ρεî» του Ηρακλείτου. Στη ζωή των λαών, των κρατών ή των πολιτισμών ο χρόνος είναι διαφορετικός και σαφώς δεν καταγράφεται με βάση τα δεδομένα της προσωπικής ζωής εκάστου ανθρωπίνου όντος. Ήταν μεγάλη ή μικρή η διάρκεια της Ρωμαϊκής, της Βυζαντινής ή της Βρετανικής αυτοκρατορίας; Ήταν πολλά τα 45 χρόνια που διήρκεσε η διαίρεση της Γερμανίας; Ή, ήταν πολλά ή λίγα τα 400 ή τα 700 χρόνια που κατά περιοχές κράτησε ο οθωμανικός ζυγός στην Ελλάδα; Και μετά βεβαιότητας η «λύση» δεν είναι η τελευταία, διότι ήδη αρχίζει να διαφαίνεται μία προσπάθεια Ευρωπαϊκής λύσης.

Τέλος, απέναντι στην κινδυνολογία που καλλιεργείται χρειάζεται ψυχραιμία και νηφαλιότητα. Διότι, σε κάθε περίπτωση υπάρχουν κάποια αδιαμφισβήτητα δεδομένα: πρώτον, η Κύπρος, στις 1.5.2004, θα ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση· δεύτερον, κανένα κράτος δεν μπορεί να αναγνωρίσει τυπικά το ψευδοκράτος, έχοντας προηγουμένως επικυρώσει τη Συνθήκη προσχώρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ένωση· τρίτον, θα συνεισφέρει στον κοινοτικό προϋπολογισμό και δεν περιμένει να εισπράξει από κανένα τρίτο ή τέταρτο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης· τέλος, μετά την 1η.5, είναι βέβαιο πως ξένα στρατεύματα θα σταθμεύουν παρανόμως στην επικράτεια κράτους μέλους της Ένωσης. Σε κάθε περίπτωση πολιτικές πιέσεις θα υπάρχουν.Αλλά θα είναι μόνο πολιτικές.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στον Φιλελεύθερο στις 21 Μαρτίου του 2004. Κρίνω σκόπιμο να το επαναδημοσιεύσω σήμερα, εφτά χρόνια αργότερα, για να θυμίσω σε όσους παρακολουθούσαν το ζήτημα και τότε, αλλά και για να παρουσιάσω την άποψή μου στους νεότερους, και κυρίως στους φοιτητές μου, με τους οποίους συζητούμε το Κυπριακό. Υποστήριζα τότε ότι το Σχέδιο Ανάν δεν ήταν ούτε δίκαιη, ούτε βιώσιμη, ούτε λειτουργική λύση, και η θέση μου αυτή εφτά χρόνια αργότερα έχει επιβεβαιωθεί.

Περίπου ένα μήνα πριν, (Φεβρουάριος 2004) ο πρωθυπουργός της Τουρκίας ήταν στις ΗΠΑ, επισκεπτόμενος την Ουάσινγκτον αλλά και τη Ν. Υόρκη. Μετά από λίγο ο Γενικός Γραμματέας (Γ.Γ.) του ΟΗΕ, εξήγγειλε την πρωτοβουλία του για λύση του Κυπριακού πριν την 1.5.2004, ημερομηνία προσχώρησης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Το επίσημο Ελλαδικό κράτος, εμπλεκόμενο στις προεκλογικές διαδικασίες ήταν απόν, τόσο πέραν του Ατλαντικού όσο και στην Ευρώπη. Και το Κυπριακό εφησύχαζε με την αναμενόμενη αδιαλλαξία του Ντεκτάς.

Για μία ακόμη φορά το Κυπριακό είναι στην επικαιρότητα και για κάποιους ήταν η ευκαιρία να πουν πως βαρεθήκαμε πια και πως πρέπει επιτέλους να δοθεί μία λύση. Μόνο που η προδιαγραφόμενη λύση δεν πρόκειται να μας απαλλάξει από τα «προβλήματα». Αντίθετα, μάλιστα, θα προσθέσει καινούργια και στην Ελλάδα και στην ΕΕ. Και τούτο διότι, με βάση τα όσα μπορούμε να γνωρίζουμε, η «λύση» δεν θα είναι ούτε δίκαιη, ούτε βιώσιμη, ούτε λειτουργική.

Το ότι δεν θα είναι δίκαιη το γνωρίζαμε από χρόνια. Μία δίκαιη λύση θα σήμανε την απομάκρυνση ενός πολύ μεγάλου ποσοστού των εποίκων, αποκατάσταση των ζημιών, πληρωμή αποζημιώσεων, πλήρη πληροφόρηση για την τύχη των αγνοουμένων. Το ότι δεν θα είναι βιώσιμη ίσως αρχίζουμε να το καταλαβαίνουμε τώρα. Αυτό που εμείς μεταφράζουμε ως «βιώσιμη», στο λεξιλόγιο του Γ.Γ. υπάρχει ως "comprehensive", δηλαδή «συνολική». Πάντως, το βιώσιμη λύση είχε εσχάτως συνδεθεί με το «λειτουργική» λύση και αυτή με την εναρμόνιση προς το κοινοτικό κεκτημένο.

Μετά τη συμφωνία της Ν. Υόρκης, η λύση δεν διαφαίνεται πως θα είναι λειτουργική, και τούτο για τους παρακάτω λόγους. Πρώτον, διότι δεν υπάρχει τρόπος που να διασφαλίζει την εναρμόνιση της όποιας λύσης με το κοινοτικό κεκτημένο. Βεβαίως οι δύο πλευρές θα συνευρεθούν μεταξύ 1 και 24 Μαρτίου για να συζητήσουν όλα τα συναφή με το κεκτημένο ζητήματα. Όμως για ποιο λόγο η Τουρκοκυπριακή πλευρά να δεχθεί όλες τις πρόνοιες του κοινοτικού κεκτημένου που προβλέπει, μεταξύ άλλων, ελευθερία μετακίνησης και εγκατάστασης αλλά και πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των κανόνων της Δημοκρατίας. Δεύτερον, διότι όποια και να είναι η τελική συμφωνία, αυτή, κατά δήλωση του Γ.Γ., θα ενσωματωθεί στις συνθήκες της ΕΕ, ακόμη και αν συνιστά εξαίρεση στο κοινοτικό κεκτημένο. Το γεγονός αυτό επιτείνει τους λόγους αδιαλλαξίας της Τουρκοκυπριακής πλευράς. Τρίτον, διότι η ΕΕ, αυτή στην οποία θα ενταχθεί στις 1.5.2004 η Κυπριακή Δημοκρατία, δεν θα είναι πολιτικά παρούσα στις διαπραγματεύσεις. Απλώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το γραφειοκρατικό όργανο της ΕΕ, μπορεί να χρησιμεύσει ως σύμβουλος του Γ.Γ., σε ζητήματα τεχνικής φύσεως. Τέταρτον, σε περίπτωση που τα μέρη δεν θα συμφωνήσουν, ο Γ.Γ. θα συμπληρώσει μόνος του τα κενά της συμφωνίας.

Συνεπώς, αν δεν αποχωρήσουν οι Τουρκοκύπριοι για τους δικούς τους λόγους και τελικώς βρεθεί μία «λύση», αυτή η λύση δεν θα είναι λειτουργική και θα δημιουργήσει μία νέα σειρά προβλημάτων τόσο στην Ελλάδα όσο και στην ΕΕ. Το γνωστό δυσλειτουργικό σχέδιο Ανάν, αντί να δημιουργήσει ένα ομοσπονδιακό και λειτουργικό κράτος θα δημιουργήσει ένα παγκοσμίως πρωτότυπο μόρφωμα που θα εντείνει τις αντιπαραθέσεις και θα αυξήσει τις παρεμβάσεις της Τουρκίας αλλά και του Ηνωμένου Βασιλείου στο εσωτερικό του. Ταυτοχρόνως, η Τουρκία θα απαλλαγεί από τη συγκεκριμένη υποχρέωση επίλυσης του Κυπριακού, διευκολύνοντας την πορεία της προς την ΕΕ και αυξάνοντας φυσικά τις φυγόκεντρες δυνάμεις μέσα σε αυτήν. Όσο για την Ελλάδα, αναρωτιέμαι σε ποιο βαθμό θα μπορέσει να παραμείνει αμέτοχη όταν θα αρχίσουν να εμφανίζονται οι δυσλειτουργίες της «λύσης».

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Εν όψει της αναγόρευσης του Kenneth Waltz ως Επίτιμου Διδάκτορα του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, στις 6 Μαΐου 2011, κρίνω σκόπιμο στις επόμενες αναρτήσεις μου να επικεντρωθώ στο έργο τού, κατά τη γνώμη μου, μεγαλύτερου σύγχρονου επιστήμονα των Διεθνών Σχέσεων. Στόχος μου είναι να συστήσω το έργο του στο ευρύ κοινό, ώστε να αξιοποιηθεί καλύτερα η μοναδική ευκαιρία τής επίσκεψής του στην Ελλάδα και στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Ξεκινώ με τις σκέψειςμου για το μνημειώδες για την επιστήμη των Διεθνών Σχέσεων έργο του Ο Άνθρωπος, το Κράτος και ο Πόλεμος, που κυκλοφόρησε στα Ελληνικά από τις εκδόσεις Ποιότητα (2011). Προηγούμενη εκδοχή αυτού του κειμένου χρησιμοποιήθηκε ως εισαγωγικό σημείωμα για την Ελληνική έκδοση του βιβλίου.

 

kennethwaltz

Μέρος Α'

Όταν το 1986, στις ΗΠΑ, στο μεταπτυχιακό μου των Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Denver μελετούσα, σύμφωνα με το πρόγραμμα και αμέσως μετά τον Θουκυδίδη, το έργο του Kenneth Waltz Man, the State, and War, ήταν δύσκολο να φανταστώ ότι το εν λόγω βιβλίο θα εκδίδονταν στα Ελληνικά και ότι θα είχα την τιμή να το προλογίσω στη γλώσσα μας.

Το Man, the State, and War ήταν, το 1954, η διδακτορική διατριβή τού μεγαλύτερου, κατά την άποψή μου και κατά την άποψη πολλών, σύγχρονου επιστήμονα των Διεθνών Σχέσεων. Δημοσιεύτηκε το 1959 από τις Εκδόσεις του Πανεπιστημίου Columbia (University Press) και, αφού ήδη μεταφράστηκε σε πάνω από 60 γλώσσες, παρουσιάζεται πλέον από τις εκδόσεις Ποιότητα στα Ελληνικά.

Αλήθεια τι είναι αυτό που κάνει ένα βιβλίο τόσο σημαντικό που να μεταφραστεί σε τόσες γλώσσες, που οι μηχανές αναζήτησης του διαδικτύου να δίνουν εκατοντάδες εκατομμύρια αποτελέσματα, που να έχει λάβει χιλιάδες επιστημονικές ετεροαναφορές και που κάνει εμάς, τους σύγχρονους μελετητές των Διεθνών Σχέσεων, να έχουμε γράψει, να έχουμε προφέρει τόσες φορές τον τίτλο του και να θεωρούμε τον Kenneth Waltz ως το σημαντικότερο σύγχρονο συγγραφέα της Επιστήμης μας;

Είναι ότι ο Kenneth Waltz, πρώτος στον εικοστό αιώνα, εισήγαγε μία σειρά καινοτομιών στην προσέγγιση και τη μεθοδολογία μελέτης των Διεθνών Σχέσεων. Μέσω αυτών των καινοτομιών κατόρθωσε να ενώσει τα ρυάκια τής περί τα διεθνή πολιτικής σκέψης, να αναδιατάξει τον ρου της θεωρίας των Διεθνών Σχέσεων και να την επανενώσει με τη μόνη, καθαρή και αποκλειστική για πολλούς αιώνες θεωρητική πηγή των Διεθνών Σχέσεων, το Ιστορίαι (Πελοποννησιακός πόλεμος) του Θουκυδίδη.

Η σκέψη για τις Διεθνείς Σχέσεις, τις σχέσεις μεταξύ των φορέων ανθρώπινης οργάνωσης και τις μεταξύ τους συγκρούσεις, τον πόλεμο, δεν είχε χαθεί ανά τους αιώνες. Δεν θα μπορούσε άλλωστε. Τα ρυάκια της διέτρεχαν την Πολιτική Επιστήμη, την Πολιτική Φιλοσοφία και τη διπλωματική πρακτική.

Ο Waltz τα εντοπίζει στην πολιτική θεωρία των προηγούμενων αιώνων και, μεθοδολογικά, εστιάζει την μελέτη του αποκλειστικά στο διεθνές φαινόμενο και στην πιο καταστροφική – και εκ τούτου πιο ανησυχητικά ενδιαφέρουσα – έκφανσή του, τον πόλεμο.

Ο Waltz δεν ευαγγελίζεται μεγαλόσχημους σκοπούς. Δεν είναι ένας ακόμη αυτόκλητος κήρυκας της ειρήνης. Στόχος του είναι να αντιληφθεί επιστημονικά το γιατί γίνεται πόλεμος, να φωτίσει τις αιτίες της θανατηφόρας ασθένειας που πλήττει τους φορείς της ανθρώπινης οργάνωσης. Με την επιστημονική του οπτική ανοίγει το δρόμο για τους πολιτικούς επιστήμονες των Διεθνών Σχέσεων να γίνουν οι «γιατροί» του πολέμου και όχι οι «γητευτές» του. Συστηματικά επιδιώκει να ακολουθήσει την επιστημονική (τη μόνη) μέθοδο γνώσης και να οργανώσει κατηγορίες εντός της θεωρίας των Διεθνών Σχέσεων. Ουσιαστικά, κυρίαρχος σκοπός της μελέτης του είναι η γνώση· ο όποιος άλλος σκοπός προϋποθέτει και, σε κάθε περίπτωση, τοποθετείται πέρα από την ασφαλή γνώση.

Στην μέχρι τις μέρες του ανθρώπινη πολιτική σκέψη και βιβλιογραφία, ο Waltz θα εντοπίσει δύο μεγάλες κατηγορίες αιτίων του πολέμου: τον άνθρωπο και το κράτος. Στις δύο αυτές κατηγορίες, θα προσθέσει, καινοτομώντας, και μία τρίτη: αυτήν του άναρχου διεθνούς συστήματος, δηλαδή του περιβάλλοντος των κρατών, των μεταξύ τους σχέσεων, ανταγωνισμών και ισορροπιών.

Η λογική προσδιορισμού της συμπεριφοράς των κρατών από και έναντι του «κοινωνικού» τους περιβάλλοντος, δεν ήταν άγνωστη στην πολιτική θεωρία, είτε στη μορφή της ισορροπίας της ισχύος είτε στη μορφή της ομοσπονδίας. Ο Waltz αποδέχεται ότι η ιδέα αυτή δεν είναι νέα και αναφέρεται στον Θουκυδίδη, τον Hamilton, τον Machiavelli, τον Hobbes και τον Rousseau. Δεν ήταν, όμως, αναπτυγμένη. Ίσως χρειαζόταν ένα διεθνές σύστημα διπολικό και πολωμένο, ιδεολογικά φορτισμένο, για να ενταθεί η μελέτη των διεθνών ζητημάτων και να απαιτηθεί η προσφυγή σ' ένα άλλο νέο επίπεδο, στη μελέτη του περιβάλλοντος των κρατών.

Θα ακολουθήσει το δεύτερο μέρος.   

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Βρίσκομαι στην ευχάριστη θέση να ανακοινώσω και από την ιστοσελίδα μου ότι την Παρασκευή 6 Μαϊου θα έχουμε την χαρά και την τιμή να αναγορεύσουμε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας τον καθηγητή Kenneth Waltz. Ο Kenneth Waltz δεν είναι απλώς ενός διεθνούς φήμης επιστήμονας που αναγορεύεται επίτιμος διδάκτορας, αλλά είναι ο κορυφαίος επιστήμονας των Διεθνών Σχέσεων στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα και πατέρας του δομικού ρεαλισμού.

Εισήγαγε μια σειρά καινοτομιών και στην προσέγγιση και στη μεθοδολογία μελέτης των διεθνών σχέσεων που άλλαξαν την ιστορία του επιστημονικού μας πεδίου, θέτοντας πάντα στο επίκεντρο το βασικό ζήτημα των πολιτικών επιστημόνων των Διεθνών Σχέσεων ή όπως συνηθίζω να λέω στους πρωτοετείς φοιτητές στο τμήμα μας των "γιατρών του πολέμου", που δεν είναι άλλο από το "Πώς να σκεφτούμε σχετικά με τον πόλεμο και την ειρήνη", όπως αναφέρει ο ίδιος ο Waltz στο έργο του Ο Άνθρωπος, το Κράτος και ο Πόλεμός.

Τις επόμενες μέρες θα επανέλθω με περισσότερες πληροφορίες και κριτικές σχετικά με το έργο του Waltz, καθώς πιστεύω ότι η επίσκεψη στην Ελλάδα και η αναγόρευσή του ως επίτιμο διδάκτορα του του Πανεπιστημίου Μακεδονίας αποτελεί μια εξαιρετική ευκαιρία για έναν ευρύ διάλογο εντός και εκτός της ακαδημαϊκής μας κοινότητας, τόσο για ζητήματα θεωρίας, όσο και για ζητήματα πολιτικής.

Κλείνοντας αυτή τη σύντομη ανάρτηση που σκοπό είχε να σας πληροφορήσω για την αναγόρευση του Kenneth Waltz και να σας προσκαλέσω σ' αυτήν την Παρασκευή 6 Μαϊου στις 11.00 πμ, στην αίθουσα τελετών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, θα ήθελα να σημειώσω ότι αισθάνομαι μεγάλη τιμή και συγκίνηση για αυτό το ευτυχές ακαδημαϊκά και προσωπικά γεγονός. Όταν το 1986 μελετούσα για το μεταπτυχιακό μου στις ΗΠΑ το έργο του, που πάντοτε θαύμαζα, δεν είχα φανταστεί ότι θα έρθει η ώρα να τον τιμήσουμε στο Πανεπιστήμιο που υπηρετώ. Είμαι σίγουρος ότι αυτή την χαρά, την τιμή και τη συγκίνηση την μοιράζονται μαζί μου οι συνάδελφοι σε όλη την Ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα των Πολιτικών Επιστημών ευρύτερα και των Διεθνών Σχέσεων ειδικότερα, καθώς και οι φοιτητές μας που αναμένεται να κατακλύσουν την αίθουσα για αυτήν την μοναδική ευκαιρία να συναντήσουμε και να ακούσουμε τον Kenneth Waltz.   

Περισσότερες πληροφορίες για τον Kenneth Waltz μπορείτε να βρείτε εδώ

 

http://24wro.blogspot.com/2011/04/kenneth-waltz.html

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Σελίδα 2 από 8