Thursday, Mar 21st

Last update12:36:22 PM GMT

Η  Η συνέντευξη μου στον αρχισυντάκτη του Φιλελεύθερου Κώστα Βενιζέλο.  Η εξωτερική πολιτική σε περιόδους κρίσης, οι εξελίξεις στο Κυπριακό, τα ελληνοτουρκικά βρέθηκαν στο επίκεντρο άλλης μιας συζήτησής μας που δημοσιεύτηκε στις 25.12.2013 στην Κυπριακή εφημερίδα.

  • Είναι πολλοί που θεωρούν πως σε περιόδους οικονομικής κρίσης, όπως αυτή που βιώνουν Ελλάδα και Κύπρος, οι κινήσεις στα μεγάλα πολιτικά ζητήματα, τα εθνικά θέματα, θα πρέπει να αποφεύγονται.  Θεωρείται τούτο λογικό ή είναι αποτέλεσμα μιας φοβικής αντιμετώπισης των προβλημάτων;

Καταρχάς δεν υπάρχει ακινησία ούτε στη ζωή, ούτε στην πολιτική.  Τα πάντα ρει και οι ηγέτες τής κάθε χώρας θα πρέπει να καθορίσουν τους ρυθμούς κινητικότητας της εξωτερικής της πολιτικής.  Αντίθετα, κάποιοι εκτός αυτής, «φίλοι» και αντίπαλοι, είτε θα θέλουν να επιβραδύνουν ή να αδρανοποιήσουν την εξωτερική της πολιτική, είτε θα θέλουν να την κατευθύνουν.  Και στις δύο περιπτώσεις, διότι αυτό είναι που τους συμφέρει και διότι πιστεύουν πως η οικονομική κρίση που μαστίζει μία χώρα, προσφέρει την ευκαιρία για να την πιέσουν και να την οδηγήσουν προς την κατεύθυνση που επιθυμούν.

Το πώς κινείται μία χώρα στην εξωτερική της πολιτικής εξαρτάται από τη διεθνή κατάσταση, από τους συντελεστές ισχύος της χώρας και, κυρίως, από την επιθυμία και την ικανότητα της ηγεσίας της να χειρισθεί την εξωτερική της πολιτική όπως αυτή το επιθυμεί.  Προσωπικά θεωρώ ότι η εξωτερική πολιτική μίας χώρας σε κατάσταση κρίσης έχει ένα εξαιρετικά βαρύ φορτίο, πέραν των παραδοσιακών της θεμάτων: πρέπει να βελτιστοποιηθεί στον τομέα της οικονομικής διπλωματίας, να κάνει τα πάντα ώστε να αποκαταστήσει το κύρος τής χώρας και να κρίνει σε ποιες περιπτώσεις τη συμφέρει να προχωρήσει προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση.  Δυστυχώς, όπως έχει δείξει το πολύ πρόσφατο παρελθόν, υπάρχουν ηγεσίες στην Ελλάδα και την Κύπρο που απέδειξαν την πλήρη ανικανότητά τους να χειρισθούν καταστάσεις κρίσης.  Επίσης, η ιστορία έχει δείξει πως στις δύο χώρες υπάρχουν ηγεσίες που δεν κατανοούν τη φύση της εξωτερικής πολιτικής και της στρατηγικής, που κατέχονται από φοβικά σύνδρομα και που θεωρούν πως η καλύτερη αντιμετώπιση των ζητημάτων είναι η υποχωρητικότητα και ικανοποίηση των τρίτων.  Τέλος, σε ό,τι αφορά το Κυπριακό, θεωρώ και εγώ, όπως πολλοί άλλοι μελετητές των διεθνών σχέσεων που δεν διακατεχόμαστε από φοβικά σύνδρομα, ότι η στιγμή δεν είναι κατάλληλη για την ανάληψη πρωτοβουλιών, πολύ λιγότερο για την επιδίωξη μίας βιώσιμης και λειτουργικής λύσης.

  •   Το Κυπριακό συζητείται για δεκαετίες και τείνει να καταστεί «ένα άλυτο διεθνές πρόβλημα». Πώς μπορεί η Τουρκία να εισέλθει σε μια πορεία συνεννόησης με την Κυπριακή Δημοκρατία και την Ελλάδα για επίλυση του Κυπριακού;

Καταρχάς, επιτρέψτε μου μέσα και από την εφημερίδα σας να υπενθυμίσω και να στείλω το μήνυμα πως το Κυπριακό είναι «πρόβλημα» μόνο σε εισαγωγικάΠρόκειται για παράνομη εισβολή και κατοχή, για ένα διαρκές διεθνές έγκλημα, για μία διαρκή διεθνή παρανομία.  Δυστυχώς είναι μία κατάσταση που χρονίζει.  Χρονίζει όμως με βάση ποιο κριτήριο, αυτό της ζωής των ανθρώπων ή αυτό της διεθνούς πολιτικής;  Για να μην είμαστε ανυπόμονοι, θα πρέπει όλοι να συνειδητοποιήσουμε πως η ζωή των εθνών μετριέται με τους αιώνες.  Ωστόσο τούτο δεν σημαίνει πως πρέπει να εφησυχάζουμε ή να μην γρηγορούμε.  Θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι, ώστε στην κατάλληλη χρονική στιγμή να δώσουμε τις λύσεις που πρέπει, αποκαθιστώντας τη διεθνή νομιμότητα.  Ασφαλώς η Τουρκία δεν έχει καμία πραγματική διάθεση να εισέλθει σε πορεία συνεννόησης για το Κυπριακό ή για οποιοδήποτε άλλο θέμα (γενοκτονίες, Σχολή της Χάλκης, ανθρώπινα δικαιώματα, Κουρδικό). Συνεπώς, θα πρέπει να πιεσθεί και γι αυτό θα πρέπει να αναμείνουμε την κατάλληλη στιγμή, συμβάλλοντας με τις δυνάμεις μας ώστε αυτή η στιγμή να προκύψει.

  • Υπάρχουν αναλυτές και πολιτικοί που υποστηρίζουν πως η επίλυση προβλημάτων είτε θα εξυπηρετούν πρωτίστως την Τουρκία ή δεν θα λυθούν. Πώς το σχολιάζετε τούτο; 

Συντάσσομαι και εγώ με τη συγκεκριμένη άποψη.  Αυτήν τη στιγμή η Τουρκική ηγεσία, έχοντας αποτύχει σε πολλά μέτωπα, αναζητεί να δείξει κάτι – έστω, στη χειρότερη περίπτωση γι αυτήν, κάποια κινητικότητα καλών προθέσεων στο Κυπριακό.  Η Τουρκία δεν μπαίνει στις συζητήσεις για να επιλύσει τα θέματα, ούτε για να αποσύρει τα στρατεύματά της.  Αυτήν τη στιγμή θέλει να παγιώσει και να νομιμοποιήσει τα αποτελέσματα της παράνομης συμπεριφοράς της, από θέση ισχύος (όπως αισθάνεται).  Όμως τα ερωτήματα σε μία διαπραγμάτευση είναι πάντα όχι το πώς θα μπεις, αλλά το πώς θα βγεις στην περίπτωση που δεν πηγαίνει για σένα καλά, και το αν διαθέτεις συντελεστές ισχύος ώστε να αποτρέψεις τυχόν επιβολή μη επιθυμητών λύσεων.  Η θεωρία διαπραγματεύσεων που χρόνια διδάσκω λέει πως αν δεν απαντηθούν καταφατικά τα δύο αυτά ερωτήματα, δεν μπαίνεις σε διαπραγμάτευση.  Δυστυχώς φαίνεται πως οι διαπραγματεύσεις έχουν αρχίσει.  Ίσως βέβαια δεν είναι και τόσο αργά για να υπάρξει μία εύσχημη απεμπλοκή.

  • Στα ελλαδοτουρκικά, δίνεται η εντύπωση πως η Αθήνα τα αντιμετωπίζει φοβικά και γι αυτό και βρίσκεται συνεχώς σε άμυνα και επιχειρεί να καλοπιάσει την Τουρκία…

Πράγματι, πολλές φορές κατά το παρελθόν η Αθήνα έχει αντιμετωπίσει φοβικά και κατευναστικά την Τουρκία.  Ο κατευνασμός είναι μία πολιτική που μόνο βραχυχρόνια μπορεί να ασκηθεί, ενώ εμπεριέχει τον κίνδυνο να αποθρασύνει την άλλη πλευρά.  Αυτήν την εποχή τα μηνύματα που εκπέμπονται είναι ανάμικτα και ασφαλώς σχετίζονται με το μούδιασμα που επικρατεί λόγω της οικονομικής κρίσης, καθώς ίσως και με μία σχετική πολυφωνία στην έκφανση του κυβερνητικού έργου.  Ας ελπίσουμε πως αυτή η κατάσταση δεν θα συνεχισθεί.  Αν χρειάζεται, υπάρχουν και άλλοι τρόποι να κερδηθεί χρόνος αν τούτο απαιτείται.  Εν τω μεταξύ όμως, ο Ερντογάν αναμένεται να επανέλθει με δριμύτερες δηλώσεις από αυτές που έκανε τον τελευταίο μήνα για τη Θράκη και ο Νταβούτογλου θα συνεχίσει να συγκρίνει τα ασύγκριτα…

  •    Παλαιότερα το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας είχε συνεργασία με την κυπριακή κυβέρνηση. Συνεχίζεται αυτή η συνεργασία σήμερα;

Όντως το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας είχε υπογράψει μνημόνιο συνεργασίας με το Υπουργείο Εξωτερικών.  Αυτή η συμφωνία έχει ατονήσει, παρά το ότι υπάρχει η αίσθηση πως οι συμβουλευτικές και κυρίως συμβουλευτικές υπηρεσίες που είχαν προσφερθεί είχαν αξιολογηθεί πολύ θετικά από την Κυπριακή πλευρά.  Σε κάθε περίπτωση, το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και το «Εργαστήριο Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης» είναι πάντα ανοικτά και έτοιμα να συνδράμουν.  Σε κάθε περίπτωση, ανεξαρτήτως συνεργασίας ή μη, το Κυπριακό είναι πολύ ψηλά και στα ερευνητικά ενδιαφέροντα και στις ευαισθησίες του Εργαστηρίου.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Dim lights Embed Embed this video on your site

Στις 27 Ιουνίου είχα τη χαρά να διατυπώσω τις απόψεις μου για τον TAP, τις ξένες επενδύσεις και την οικονομική διπλωματία στην εκπομπή LIFE στον ΣΚΑΪ με την Εύα Αντωνοπούλου και τον Νίκο Υποφάντη. Δείτε το σχετικό απόσπασμα.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Ο Ελληνισμός διανύει μια πολύ δύσκολη περίοδο. Κινείται σε επικίνδυνα μονοπάτια..  Θεωρείτε πως έχουμε φθάσει στο σημείο αυτό μόνο μέσα από τα δικά μας λάθη;

 

Η προσέγγιση απάντησης στην ερώτηση εξαρτάται καταρχάς από την προσωπική φιλοσοφία τού καθενός.  Σχεδόν πάντα αναζητώ τις δικές μου ευθύνες – εν προκειμένω, τις ευθύνες τριών περίπου γενεών.  Θεωρώ πως ναι, έχουμε ευθύνη για όσα συνέβησαν στην Ελληνική και στην Κυπριακή Δημοκρατία, καθώς και για την τύχη του Ελληνισμού ευρύτερα.  Ποιος δεν πήρε μέτρα έγκαιρα μέτρα σε Ελλάδα και Κύπρο για να προλάβει την οικονομική κατάρρευση;  Ή, και αντίστροφα, ποιοί στην Ελλάδα και στην Κύπρο είχαν εσωτερική πληροφόρηση και έλαβαν τα μέτρα τους ώστε είτε να αποφύγουν να έχουν απώλειες είτε να κερδοσκοπήσουν;  Και τέλος, για να συγκεκριμενοποιήσω, ποιος ευθύνεται για τον τραγικό τρόπο με τον οποίο έγινε η διαχείριση των χρηματοπιστωτικών κρίσεων σε Ελλάδα και Κύπρο;  Σας παραπέμπω στο σχετικό άρθρο μου στo πρόσφατο τεύχος της ελληνικής έκδοσης του περιοδικού Foreign Affairs.

 

Για τους κινδύνους είχα προειδοποιήσει.  Ο Φιλελεύθερος είχε φιλοξενήσει το κείμενό μου «Η τύχη, ο διχασμός και η ιστορική ευθύνη» στις 16 Οκτωβρίου 2011, στο οποίο προειδοποιούσα ως εξής: «Γι αυτό και η ευθύνη τού πολιτικού προσωπικού τής Κύπρου είναι τεράστια… Ιδιαίτερα όταν γι αυτά που μπορεί να συμβούν ο υπέρτατος και έσχατος δικαστής θα είναι η Ιστορία.

 

Βεβαίως, η κατάσταση, όπως τελικά διαμορφώθηκε, οφείλεται και σε κινήσεις άλλων παραγόντων του διεθνούς συστήματος και ιδιαιτέρως της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Όμως αυτό ήταν, είναι και θα είναι αναμενόμενο, αφού η πολιτική, και μάλιστα η διεθνής, είναι ένας ανταγωνισμός ισχύος, μία κατάσταση στην οποία τα κράτη μάχονται όχι για απόλυτα, αλλά για σχετικά οφέλη.  Κι αυτό θα έπρεπε να το θυμόμαστε. 

 

Είναι έντονο, πάντως, το αίσθημα πως κάποιες χώρες εξυπηρετούνται από τη σημερινή κατάσταση σε Ελλάδα και Κύπρο. Συμφωνείτε με αυτή την προσέγγιση;  Μπορεί να τεκμηριωθεί;

 

Ασφαλώς και συμφωνώ.  Δρυός πεσούσης πας ανήρ ξυλεύεται!  Όταν ο ανταγωνισμός λαμβάνει χώρα για σχετικά οφέλη, είναι προφανές ότι η δυστυχία τού ενός παρέχει ευκαιρίες στον άλλο, στον ανταγωνιστή.  Δεν πρόλαβε να ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση για το «κούρεμα» στην Κύπρο και η Τουρκία έσπευσε να θέσει το ζήτημα δημιουργίας δύο κρατών.  Επιπλέον, η εξάρτηση της Κυπριακής Δημοκρατίας από τα μεγαλύτερα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει αυξηθεί, με αποτέλεσμα αφενός να αυξάνεται η επιρροή τους στο χώρο τής Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, αφετέρου να μειώνεται η ελευθερία κινήσεων της Κύπρου και να αυξάνεται, αντιστοίχως, η ευαισθησία και η τρωτότητά της σε πιέσεις των συγκεκριμένων κρατών.  Για παράδειγμα, αν για τον οποιοδήποτε λόγο τα μεγάλα κράτη θελήσουν να προωθήσουν την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, ποια θα είναι τα περιθώρια αντίδρασης της Κύπρου ή της Ελλάδας;  Βεβαίως, πάντα υπάρχουν περιθώρια, αλλά υπό προϋποθέσεις.

 

Πολλοί είναι εκείνοι που θεωρούν πως η αξιοποίηση του φυσικού αερίου είναι ένας λόγος που οδήγησε κάποιες χώρες να σπρώξουν Ελλάδα και Κύπρο στην οικονομική καταβαράθρωση.

 

Δεν έχω αυτήν την άποψη, τουλάχιστον με τη λογική που προσεγγίζεται το θέμα από κάποιους σε Ελλάδα και Κύπρο.  Τούτο θα μπορούσε να ισχύει αν η Κύπρος προσπαθούσε να αξιοποιήσει μόνη της τις ενεργειακές πηγές πλούτου.  Όμως τούτο δεν έγινε, καθώς η Noble Energy, η Total και η ΕΝΙ είναι μέσα στο παιχνίδι και υπάρχουν αρκετά αλίπεδα και για άλλους.  Βεβαίως, μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο ότι οι πιέσεις για το ποια εταιρία θα πάρει το χ ή το ψ αλίπεδο ή για το με ποια τιμή θα αγοράσουν το φυσικό αέριο θα αυξηθούν, ενώ οι δανειστές αισθάνονται μεγαλύτερη βεβαιότητα ότι θα πάρουν τα χρήματά τους.  Τέλος, και εκ του αντιθέτου, εκείνο που θα πρέπει να σκεφτούμε είναι μήπως υπερεκτιμήθηκε η αξία της προοπτικής εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων και εξ αυτού οδηγηθήκαμε σε λανθασμένες κινήσεις διαχείρισης της κρίσης.  Δηλαδή, μήπως τελικά η Ρωσία αλλά και η Γερμανία είχαν/έχουν άλλες ενεργειακές προτεραιότητες από αυτές της νοτιοανατολικής λεκάνης της Μεσογείου.

 

Η οικονομική κρίση καθιστά πιο ευάλωτο τον Ελληνισμό στα εθνικά θέματα.  Διαβλέπετε προσπάθεια από την Τουρκία να αξιοποιήσει την οικονομική κρίση;

 

Όπως ανέφερα πιο πάνω, το έκανε ήδη. Το θέμα είναι αν αυτή τη στιγμή μπορεί να απειλήσει διαφορετικά ή να μετουσιώσει την ευκαιρία σε αποτέλεσμα.  Η απάντηση είναι όχι για λίγο καιρό, μέχρι να λήξουν το Κουρδικό και το θέμα της Συρίας – αν λήξουν - και με ποιο τρόπο.  Επιπλέον, η οποιαδήποτε ελληνοτουρκική κρίση θα δυσχεράνει την όποια προοπτική ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας, με όποιες διεθνείς επιπλοκές τούτο μπορεί να συνεπάγεται.

 

Η συνεργασία με το Ισραήλ, μπορεί να προφέρει οικονομικές και στρατηγικές διεξόδους;

 

Ασφαλώς και μπορεί να προσφέρει.  Το Ισραήλ μπορεί να είναι μία ακόμη γέφυρα προς την υπερδύναμη της οποίας ο ρόλος θα είναι ιδιαιτέρως κρίσιμος στην όποια προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού ή οποιουδήποτε άλλου τύπου απειλής.  Οι εξελίξεις στη Συρία, τα συμφέροντα της Κύπρου στη θάλασσα, η επιθετικότητα της Τουρκίας, η αδυναμία της Ελλάδας να την ενισχύσει, η απομυθοποίηση της Ρωσίας, καθώς και η εντός της ΕΕ ηγεμονική συσπείρωση των κρατών τού βορρά, δημιουργούν για την Κύπρο την ανάγκη να επιζητήσει εγγυήσεις για την ασφάλειά της και τα συμφέροντά της από ισχυρούς παράγοντες του διεθνούς συστήματος εντός της ΕΕ αλλά εκτός ευρωζώνης, όπως και εκτός της ΕΕ.  Η συνεργασία με το Ισραήλ και τη Noble Energy νομίζω ότι δείχνει το δρόμο.

 

Η στάση της Ρωσίας σας προβληματίζει;

 

Εκείνο που πάντα με προβλημάτιζε δεν ήταν η Ρωσία, αλλά οι αναλυτές, οι πολιτικοί, οι πολίτες και κάποιοι ισχυροί παράγοντες της κοινωνίας μας που επένδυαν ελπίδες και έκαναν σχεδιασμό πολιτικής, υπολογίζοντας χωρίς κανέναν ιδιαίτερο λόγο στη Ρωσία.  Η φενάκη αυτή κρατάει από το 1770, όταν περίμεναν, σύμφωνα με το δημώδες άσμα, τον «Μόσκοβο να φέρει το χαμπέρι».  Έκτοτε μπορώ απλώς να θυμίσω το ρόλο της Ρωσίας στη δημιουργία του Πανσλαβισμού και της μεγάλης Βουλγαρίας του Αγίου Στεφάνου, στον επανεξοπλισμό του Κεμάλ το 1922, στην δημιουργία της Νοτιοσλαβίας το 1941, στην αναμονή τής βοήθειας το 1974, στην αναγνώριση, μεταξύ των πρώτων μαζί με την Τουρκία, των Σκοπίων ως «Μακεδονία».  Και βεβαίως στα γεγονότα του Μαρτίου, όταν απέτυχαν οι συζητήσεις στη Μόσχα, τι είπε ο Πρωθυπουργός της;  Ότι το νομικό καθεστώς των κοιτασμάτων τής Κυπριακής Δημοκρατίας δεν είναι και τόσο ξεκάθαρο…  

 

Η αλήθεια είναι ότι η Ρωσία είναι ένα μεγάλο κράτος που έχει τις δικές της προτεραιότητες και τις δικές της ικανότητες, στρατιωτικές, οικονομικές και πολιτικές.  Όσοι αποφάσισαν το περίφημο ταξίδι στη Μόσχα, πέρα από το «δεν είν’εύκολες οι θύρες, εάν η χρεία τες κουρταλή», θα έπρεπε να είχαν σκεφτεί το ποιος έχει μεγαλύτερο βάρος για τη Μόσχα, η Γερμανία ή η Κύπρος, και το τι ήθελε πραγματικά η Μόσχα, φυσικό αέριο ή κάτι άλλο…  Με άλλα λόγια δεν θα πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι στη διεθνή πολιτική δεν υπάρχουν φιλίες ή το «ομόδοξο», μόνο συμφέροντα και ανάλογα να προετοιμαζόμαστε και να πράττουμε.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Από τον Βαγγέλη Πλάκα. Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Μακεδονία και ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα Πολιτικά Νέα.

Απαντήσεις στο πώς συνδέονται ο ευρωσκεπτικισμός, η οικονομική κρίση, η διεύρυνση των αποστάσεων πολιτών-πολιτικής και η άνοδος των άκρων δόθηκαν κατά τη διάρκεια της ημερίδας “Ευρωπαϊκές αξίες, κοινωνίες και κοινωνική Ευρώπη. Επαναπροσδιορισμός του κοινωνικού και πολιτικού τοπίου της Ένωσης”, που διοργάνωσε το Εργαστήριο Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας στο πλαίσιο του προγράμματος Jean Monnet.
Oμιλητές στο τρίτο μέρος της εκδήλωσης, με τίτλο “Κρίση, κοινωνικές αλλαγές και η προσφυγή στα άκρα” ήταν η αναπληρώτρια καθηγήτρια Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μαρία Μενδρινού, ο αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Βαλκανικών και Σλαβικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης και ο επίκουρος καθηγητής του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Γιάννης Κωνσταντινίδης. Συντόνισε ο καθηγητής του ίδιου τμήματος, πρώην πρύτανης του ιδρύματος και διευθυντής του εργαστηρίου, Ηλίας Κουσκουβέλης.
Για αναίρεση της εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα της ΕΕ έκανε λόγο η κ. Μενδρινού και επικαλέστηκε στοιχεία από το Ευρωβαρόμετρο, σύμφωνα με τα οποία την τελευταία τριετία αυξήθηκαν δραματικά τα ποσοστά όσων απαντούν πως η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ήταν κάτι καλό και πως η Ελλάδα εντέλει δεν ωφελήθηκε. “Υπάρχουν φαινόμενα δυσαρέσκειας απέναντι στον θεσμό”, είπε. Σύμφωνα μάλιστα με τα στοιχεία που παρουσίασε την τριετία της κρίσης σε σχέση με την περίοδο 2006-2007, υπάρχει διαρκής αύξηση του ευρωσκεπτικισμού ακόμη και σε πολίτες κρατών-μελών που μέχρι πρόσφατα έδειχναν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα απ’ ό,τι στο εθνικό τους.
“Έχει καταγραφεί κλονισμός εμπιστοσύνης που διευκολύνει την αλλαγή. Αποκλίνει η ΕΕ στην κάλυψη αναγκών και προσδοκιών”, σημείωσε η κ. Μενδρινού και πρόσθεσε ότι αποτελεί κίνδυνο “η άρση και αλλαγή της εμπιστοσύνης απέναντι στο εθνικό και ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα”.
Το ποιοι μπορεί να είναι κάποιοι από αυτούς τους κινδύνους ανέλυσε στην εισήγησή του ο κ. Κωνσταντινίδης. “Τα άκρα ήταν πάντα αντιευρωπαϊκά ή ευρωσκεπτικιστικά. Η ενίσχυση των άκρων ενισχύει τον ευρωσκεπτικισμό. Ο ευρωσκεπτικισμός, που μεγαλώνει λόγω των άκρων, κλονίζει και την εμπιστοσύνη στην Ευρώπη των κεντρώων πολιτών. Η Ευρώπη καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του δημοσίου λόγου αλλά και τις αρνητικές αναφορές των ακραίων κομμάτων, διότι η ύφεση συνδέεται με την κακή διαχείριση από την Ευρώπη. Ενισχύεται επομένως ο ευρωσκεπτικισμός και παρασύρει και τα υπόλοιπα κόμματα, τα οποία προχωρούν σε μια πιο προσεκτική κουβέντα για την Ευρώπη, όπως μεταξύ των εκλογών Μαΐου-Ιουνίου 2012 στην Ελλάδα. Ήταν μια άμεση επίδραση της ανόδου των άκρων και του ευρωσκεπτικισμού στον τρόπο που μιλούν τα κόμματα για την ΕΕ”, είπε χαρακτηριστικά.

Τα «γιατί» της ανόδου των άκρων
Τα τελευταία 45 χρόνια, σύμφωνα με τον κ. Μαραντζίδη, έχουμε τέσσερα κύματα ανόδου των λαϊκιστικών άκρων και τώρα βρίσκεται σε εξέλιξη το τέταρτο, που αφορά τη Νότια Ευρώπη. “Στην Ιταλία και την Ελλάδα καταρρέει ένα κομματικό σύστημα – στην Ελλάδα είχαμε από το 1981 το πιο σταθερό δικομματικό σύστημα στην Ευρώπη” σημείωσε, ενώ εξηγώντας το περιεχόμενο της ρητορικής των ακραίων κομμάτων, όπως στην Ελλάδα της Χρυσής Αυγής, επισήμανε πως συγκλίνουν σε τέσσερα σημεία:
- Την αντιπάθεια προς το κοινοβούλιο, με καταγγελία της λειτουργίας του αλλά όχι πρόταση για κατάργηση. Όπως εξήγησε ο καθηγητής, κάνουν λόγο για διεφθαρμένη και κλειστή τάξη πολιτικών από τη μία και από την άλλη των πολιτών-θυμάτων.
- Στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη εκφράζεται μια αντίθεση στη γραφειοκρατία όπως αποτυπώνεται στη λεγόμενη γραφειοκρατία των Βρυξελλών. “Ευημερούσα γραφειοκρατία εναντίων φορολογούμενων πολιτών που την πληρώνει”, είπε ο κ. Μαραντζίδης εξηγώντας το σκεπτικό τους.
- Στην οικονομική ανασφάλεια, όπως ανεργία, ύφεση και αντιμεταναστευτικός λόγος.
- Στην ευταξία, με έμφαση στην εγκληματικότητα και τους μετανάστες.
Ο κ. Μαραντζίδης αναφέρθηκε και στις ερμηνείες εμφάνισης του φαινομένου, αποδίδοντάς το:
1. στην κρίση και την ύφεση, που συνδέονται με το τέταρτο κύμα ανόδου των άκρων,
2. σε φαινόμενα που σχετίζονται με απογοήτευση ή διάψευση προσδοκιών,
3. στο ότι υπάρχει σταθερό κομματικό σύστημα με αποτέλεσμα την εξουσία να τη διαχειρίζονται και να κυβερνούν, τοπικά και κεντρικά, οι ίδιοι. Επίσης, στις αποστάσεις που αισθάνεται ο πολίτης απέναντι στο πολιτικό σύστημα και τα κέντρα λήψης των αποφάσεων,
4. σε προβλήματα καθημερινότητας, όπως η ανεργία και η εγκληματικότητα.

ΠΕΔΡΟ ΟΛΑΓΙΑ

Η δημοκρατία την περίοδο της κρίσης
Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει από τις ακρότητες των λίγων αλλά από τη χλιαρότητα των πολλών, τόνισε ο ελληνιστής καθηγητής και συγγραφέας Πέδρο Ολάγια μιλώντας σε εκδήλωση του Εργαστηρίου Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. “Πολλά κληροδοτήματα του ελληνικού πνεύματος διακυβεύονται σήμερα στον τόπο μας, διότι εξακολουθούν να είναι επαναστατικά: η πολιτική, η ισονομία, η παρρησία, η σεισάχθεια, η παιδεία, η ίδια η δημοκρατία. Παρόλο που μας τις παρουσιάζουν συνέχεια ως απειλή, η δημοκρατία στον κόσμο δεν κινδυνεύει από τις ακρότητες των ολίγων, κινδυνεύει κυρίως από τη χλιαρότητα των πολλών, από την αδιαφορία των πολλών, την αποξένωση και αποστασιοποίηση των πολλών”, τόνισε στην ομιλία του. Ο Πέδρο Ολάγια, “Έλληνας κατ’ επιλογήν” όπως δηλώνει ο ίδιος, πρόσθεσε πως “στις μέρες μας η πολιτική έχει απαξιωθεί”, εξηγώντας πως “έχει γίνει ιδιωτική υπόθεση όπου κάποια πλέγματα συμφερόντων εξαθλιώνουν λαούς με τη συνέργεια των κυβερνήσεών τους και στόχο το κέρδος”. Ο κ. Ολάγια πρόσθεσε ότι οι πραγματικά αξιόλογοι δεν ασχολούνται: “Αυτό είναι ένα είδος καρκίνου για τη δημοκρατία. Διότι ας μην το ξεχνάμε, η δημοκρατία είναι εξ ορισμού ένα πολίτευμα που βασίζεται στην πολιτική αρετή των πολιτών και χωρίς αυτήν στερείται βάσεως. Η δημοκρατία χρειάζεται δήμο, έναν λαό ελεύθερο, ενεργό, υπεύθυνο, με συνείδηση της αξιοπρέπειάς του και αποφασισμένο να την ασκήσει. Πού βρίσκεται σήμερα αυτός ο δήμος; Αν κάτι μας έμαθε η κρίση, είναι πως οι πολίτες καλούμεθα να επανακτήσουμε την πολιτική. Διότι οι ελαττωματικές μας δημοκρατίες χρειάζονται επειγόντως βαθιές δομικές αλλαγές. Διότι τα προβλήματα που μας πλήττουν χρήζουν πολιτικές λύσεις και διότι τέτοιες λύσεις και τέτοιες αλλαγές δεν πρόκειται να έρθουν από τις κορυφές, καθαρά και ξάστερα επειδή είναι ενάντια στα συμφέροντά τους. Για να πετύχουμε επομένως μια καλύτερη κατανομή εξουσίας και πλούτου χρειάζονται επειγόντως δύο πράγματα: να οικοδομήσουμε την κοινωνία των πολιτών και να επανακτήσουμε την πολιτική”.

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ενδιαφέροντα
Δευτέρα, 11 Μάρτιος 2013 11:18

The Problem with Turkey’s “Zero Problems”

My most recent research work: The Problem with Turkey’s “Zero Problems”, is now published in the current issue of the Middle East Quarterly. 

The article discusses the status of Turkey's international relations under the ruling Justice and Development Party (AKP) from the perspective that the AKP's decisions show the political party's insincerity in carrying out its "zero-problems with neighbors" foreign policy. The AKP's policy is stated to be one in which the government eliminates or minimizes as much as possible its relations with neighboring countries. Turkey's current and historical relations with Greece, Cyprus, Azerbaijan, Syria, Iraq, Iran, and Israel are discussed.

You can find the full article here.

 


 

Η πιο πρόσφατη ακαδημαϊκή δημοσίευση μου, ένα άρθρο με τίτλο Το πρόβλημα με τα μηδενικά προβλήματα της Τουρκίας κυκλοφόρησε στο τρέχον τεύχος του Middle East Quarterly.

Το άρθρο πραγματεύεται τις διεθνείς σχέσεις της Τουρκίας υπό το κόμμα της Δικαιοσύνης και της Αναπτυξης (AKP), υποστηρίζοντας ότι οι αποφάσεις του AKP αποδεικνύουν την ανειλικρίνεια του πολιτικού αυτού κόμματος στο να ακολουθήσει μια πραγματική εξωτερική πολιτική μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες. Η πολιτική του AKP έχει καθοριστεί ως πολιτική που περιορίζει ή μειώνει κατά το δυνατό τις σχέσεις με τις γειτονικές χώρες. Εξετάζονται οι τρέχουσες αλλά και οι ιστορικές σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα, την Κύπρο, το Αζερμπαϊτζάν, τη Συρία, το Ιράκ, το Ιράν και το Ισραήλ.

Tο άρθρο είναι διαθέσιμο εδώ.

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Συνέντευξη στον Φιλελεύθερο, 10.09.2012

 

ΕΡ: Σε πολιτικό και διπλωματικό επίπεδο διαπιστώνεται μια κινητικότητα σε σχέση με τις προσπάθειες για αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα. Υπάρχουν δυνατότητες ανατροπών; Δυνατότητες για βελτίωση της κατάστασης;

 

ΑΠ: Προσωπικά δεν πιστεύω ότι ζούμε στον αιώνα των ανατροπών.  Προφανώς, όμως, ζούμε σε μία περίοδο αλλαγής αυτών που είχαμε συνηθίσει.  Εξ αυτού και λόγω της κινητικότητας που έχει αναπτυχθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), εκτιμώ πως αλλαγές θα υπάρξουν ως προς την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης από την ΕΕ που θα ωφελήσουν και την Ελλάδα.  Ήδη καταγράφεται μία σημαντική αλλαγή στην πολιτική τής Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ήδη περισσότερες χώρες αντιμετωπίζουν την ύφεση, ήδη οι πολιτικοί συσχετισμοί στο εσωτερικό των κρατών και εξ αυτού στο επίπεδο της ΕΕ μεταβάλλονται, με αποτέλεσμα όλο και περισσότεροι να ομιλούν για την ανάγκη τής ανάπτυξης. Στα θετικά είναι και η αλλαγή τού τρόπου αντιμετώπισης της χώρας μας από τους εταίρους και η αυξανόμενη πεποίθηση περί της ανάγκης για επιμήκυνση του απαιτούμενου χρόνου εκπλήρωσης των δημοσιονομικών υποχρεώσεων της Ελλάδας.  Σε κάθε περίπτωση, η όποια βελτίωση θα προέλθει από εμάς.  Εμείς θα πρέπει να αντέξουμε στα δύσκολα μέτρα και να είμαστε αλληλέγγυοι προς τους συμπολίτες μας που δοκιμάζονται, εμείς θα πρέπει να συμβάλλουμε στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, εμείς θα πρέπει να κινηθούμε, στη σκέψη και στα έργα μας, αναπτυξιακά.

 

 

ΕΡ: Πολλές φορές έχει ειπωθεί πως η οικονομική κρίση καθιστά πιο ευάλωτη τη χώρα στα εθνικά θέματα.  Διαβλέπετε προσπάθεια από την Τουρκία να αξιοποιήσει την οικονομική κρίση στην Ελλάδα;

 

ΑΠ: Ασφαλώς κάθε χώρα γίνεται πιο ευάλωτη σε περίοδο οικονομικής κρίσης, σε όλους τους τομείς.  Δεν θα έλεγα ότι η χώρα είναι πιο ευάλωτη, καθώς η δημιουργία προβλημάτων εναντίον της Ελλάδας, θα σήμανε σημαντικότερα ζητήματα, π.χ., για την Ευρωζώνη ή ακόμη και για τις ΗΠΑ, και, συνεπώς, για πολύ ισχυρότερα από την Ελλάδα κράτη.  Θα έλεγα, ασφαλώς, πως η χώρα μας έχει απολέσει τη διαπραγματευτική της ισχύ ή έχει μειωθεί η επιρροή της στην αντιμετώπιση ζητημάτων, τα οποία θα βρει ενδεχομένως μπροστά της υπό διαφορετικές συνθήκες.  Ως προς την Τουρκία, αυτή προσπαθεί να επωφεληθεί από την οικονομική κρίση στη χώρα μας, διεισδύοντας οικονομικά και προωθώντας ακόμη και την υποκουλτούρα των τηλεοπτικών σειρών της.  Είναι γνωστό ότι το «στρατηγικό βάθος», στη σύλληψή του, εμπεριείχε και τη βελτίωση της εικόνας τής Τουρκίας στο εξωτερικό, κάτι που συστηματικά επιχειρείται.

Πέραν αυτού, η Τουρκία έχει πλέον και τα δικά της προβλήματα.  Ο Φιλελεύθερος είχε δημοσιεύσει συνέντευξή μου με τίτλο «Η Τουρκία σύντομα θα καταγράψει αποτυχίες».  Θεωρώ ότι μετά και τις τελευταίες εξελίξεις η πολιτική μηδενικών προβλημάτων έχει εξαϋλωθεί, το εμπόριο έχει υποστεί πλήγμα, η υπόθεση της Συρίας θα πάρει χρόνια για να τελειώσει και το Κουρδικό ξανάνοιξε.

 

 

ΕΡ: Μπορούμε, Ελλάδα και Κύπρος, να αξιοποιήσουμε το φυσικό μας πλούτο; Διανοίγεται και μια προοπτική συνεργασίας με Ισραήλ.

 

ΑΠ: Βεβαίως και μπορούμε να αξιοποιήσουμε το φυσικό μας πλούτο.  Εκτιμώ όμως πως η Κύπρος μπορεί και πρέπει να προχωρήσει, ανεξαρτήτως του τι θα κάνει η Ελλάδα.  Όπως έχω επανειλημμένως πει και γράψει, η Ελλάδα έχει πλέον να μάθει στο θέμα αυτό από την Κύπρο.  Η προοπτική συνεργασίας με το Ισραήλ είναι ορατή και οι διεθνείς σχέσεις τού Ισραήλ μπορούν να συμβάλουν στην ταχύτερη και αποτελεσματικότερη εκμετάλλευση των πόρων.  Σε κάθε περίπτωση και μεθοδικά, θα πρέπει να γίνουν και όλα τα βήματα προς την κατεύθυνση των υπόλοιπων παράκτιων χωρών τής νότιας και της ανατολικής λεκάνης τής Μεσογείου.

 

 

ΕΡ: Θα πρέπει η Ελλάδα να προχωρήσει στον καθορισμό της ΑΟΖ της με Κυπριακή Δημοκρατία;

 

ΑΠ: Εγώ θεωρώ πως πρέπει να γίνει.  Πρέπει να προηγηθεί η κατάλληλη προετοιμασία, σταθερά, με μεγάλη σοβαρότητα και διακριτικά – τακτική που ακολούθησε στο παρελθόν ο Πρόεδρος Παπαδόπουλος – και την κατάλληλη στιγμή, σύντομα, να προχωρήσει με αποφασιστικότητα.  Ο καθορισμός τής ΑΟΖ Ελλάδας και Κύπρου θα διευκολύνει και θα διασφαλίσει τη μεταφορά των πόρων από την Ανατολική Μεσόγειο προς τη Δύση.

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Πέμπτη, 06 Σεπτέμβριος 2012 07:10

Ελλάδα και Διεθνείς Σχέσεις

Συνέντευξη για τις Διεθνείς Σχέσεις
21/08/2012

Κύριε Καθηγητά, πιστεύετε ότι στη Συρία μπορεί να αναγεννηθεί ο ψυχρός πόλεμος μεταξύ Δύσης και Ανατολής (Ρωσίας-Κίνας) ή η ανατροπή Ασάντ είναι θέμα διαδικαστικό και μεμονωμένο;

Ο ψυχρός πόλεμος ήταν κάτι το διαφορετικό.  Χαρακτηριζόταν από ιδεολογική πόλωση και ανταγωνισμό, στον οποίο οι δύο υπερδυνάμεις διέθεταν και κυριολεκτικά επένδυαν τα πάντα.  Αυτή τη στιγμή ούτε η Ρωσία, ούτε η Κίνα έχουν τη δυνατότητα να ανταγωνισθούν τις ΗΠΑ, και αυτές δεν έχουν τη διάθεση.  Η χρονική συγκυρία δεν προσφέρεται για κανέναν και οι συσχετισμοί δεν το επιτρέπουν σε Ρωσία και Κίνα.

Η προσπάθεια ανατροπής Ασάντ ασφαλώς εμπεριέχει στοιχεία συγκdoυρίας.  Με τη διαφορά ότι οι ΗΠΑ και οι άλλες δυτικές δυνάμεις, ιδιαίτερα η Γαλλία, δεσμεύονται από δηλώσεις και πράξεις, όπως στην περίπτωση της Λιβύης.  Επιπλέον, οι ΗΠΑ αφενός βρίσκονται σε προεκλογική περίοδο, αφετέρου το σημαντικότερο ζήτημά τους δεν είναι η Συρία, αλλά το Ιράν.  Παράλληλα, για τη Ρωσία η Συρία είναι ο μοναδικός και τελευταίος σύμμαχος στην περιοχή, ο οποίος μάλιστα της προσφέρει και τη μοναδική ναυτική «βάση» στη Μεσόγειο.  Όλες αυτές οι δυνάμεις ανταγωνίζονται παρασκηνιακά και μέσω τρίτων περί και κυρίως στο εσωτερικό της Συρίας.


 

Οι ανατροπές που φέρνει η Αραβική Άνοιξη απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια της Ελλάδας ή συνεισφέρουν στην εμπέδωση σταθερότητας. Πώς η Ελλάδα επηρεάστηκε μέχρι τώρα και πώς πρέπει να αντιδράσει σε αυτές τις εξελίξεις;

Το περιφερειακό περιβάλλον της Ελλάδας έχει διαφοροποιηθεί, ενώ το ζήτημα της σταθερότητας είναι μάλλον νωρίς για να το εκτιμήσει κανείς.  Το βέβαιο είναι όμως ότι η σταθερότητα της περιοχής μπορεί να επηρεαστεί από μία ριζική αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής της Αιγύπτου και από ανακατατάξεις στη Συρία.

Σε κάθε περίπτωση, θεωρώ πως είναι η ίδια η Ελλάδα που έχει επηρεάσει την ασφάλειά της, αφού κατά την τελευταία τριετία οι έχοντες την ευθύνη της χώρας κατόρθωσαν να καταρρακώσουν το κύρος της διεθνώς.  Η Ελλάδα έλαμψε διά της απουσίας της στις εξελίξεις στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, σε μία περιοχή που υποτίθεται διαθέτει προνομιακές προσβάσεις.  Ευτυχώς για την Ελλάδα, ένα ζωντανό κομμάτι του Ελληνισμού, η Κυπριακή Δημοκρατία, συμμετείχε στις ενεργειακές και διεθνοπολιτικές εξελίξεις, δίνοντας στην Ελλάδα τη δυνατότητα να μη χάσει όλες τις ευκαιρίες.

Η Ελλάδα λοιπόν το πρώτο που έχει να κάνει είναι να ανορθώσει το διεθνές κύρος της.  Και το δεύτερο να αφεθούν οι μηχανισμοί της εξωτερικής μας πολιτικής να κάνουν τη δουλειά τους. Ιδέεςυπάρχουν πολλές.  Δουλειά και εγρήγορση χρειάζεται.


 Οι ανακατατάξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας και της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια πιστεύετε ότι θα επηρεάσουν ευμενώς ή δυσμενώς τις ελληνο-τουρκικές σχέσεις; 

Η Τουρκία επί του παρόντος βλέπει αφ’ υψηλού την Ελλάδα, θεωρώντας, όπως γράφει ο Νταβούτογλου στο βιβλίο του Το στρατηγικό βάθος, ότι ένας πυγμάχος βαρέων βαρών (βλ. Τουρκία) δεν μπορεί να ανταγωνίζεται με κάποιον των ελαφρών κατηγοριών (βλ. Ελλάδα).  Επί του παρόντος η μεγαλεπήβολη εξωτερική πολιτική Ερντογάν/Νταβούτογλου θέλει την Τουρκία να ασχολείται με τα σημαντικότερα θέματα της Μέσης Ανατολής: Ιράν, Συρία, Παλαιστινιακό, κλπ., και να είναι ευχαριστημένη με τη διείσδυση της υποκουλτούρας της σε όλη την περιοχή μέσω των δεκάδων τηλεοπτικών σειρών σαπουνόπερας που προβάλλονται σε πολλά κράτη περιφερειακά των συνόρων της.  Το ζήτημα είναι πόσο χρόνο θα αντέξει η παρούσα ηγεσία, πόσο χρόνο θα συνεχίσει να αναπτύσσεται η Τουρκική οικονομία, πόσο θα κρατήσει η κοινωνική ειρήνη, τι κόστος θα πληρώσει η Τουρκία για την εμπλοκή της στη Συρία, και πώς θα αντιμετωπίσει το Κουρδικό.  Συνεπώς οι σχέσεις ούτε θα βελτιωθούν, ούτε θα χειροτερέψουν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Τουρκία θα σταματήσει τις παραβιάσεις του εθνικού εναερίου χώρου ή θα σταματήσει τα όποια παιχνίδια με τη μειονότητα ή την προώθηση λαθρομεταναστών προς την ΕΕ.


Μπορεί η Τουρκία να κινηθεί μονομερώς απέναντι στην τριπλή συμμαχία Ελλάδα – Κύπρο – Ισραήλ;

Η Τουρκία δεν μπορεί να κινηθεί μόνη της εναντίον του Ισραήλ και της είναι δύσκολο να κινηθεί μόνη της εναντίον της Ελλάδας.  Συνεπώς,δεν μπορεί να κινηθεί και απέναντι στην τριάδα.


Τι προσδοκά η Τουρκία από την αποσταθεροποίηση της Συρίας;

Η Τουρκία δεν προσδοκά την αποσταθεροποίηση της Συρίας ή τουλάχιστον αυτήν που φαίνεται να προκύπτει.  Προσδοκά ένα σενάριο το οποίο δεν φαίνεται να πραγματοποιείται: μία κυβέρνηση Σουνιτών, φιλοδυτική και, ει δυνατόν, φιλοτουρκική, η οποία θα της διασφαλίζει διακρατικό εμπόριο, ανοιχτές χερσαίες προσβάσεις προς το Ιράκ και την Αραβική χερσόνησο, αποκλεισμό της επιρροής του Ιράν και ένα εργαλείο πίεσης προς την Κύπρο, το Λίβανο και το Ισραήλ.  Αντιθέτως, και ενώ ο Άσαντ είναι ακόμη στην εξουσία, φαίνεται να εισπράττει μία εκ νέου δραστηριοποίηση του PKK στο εσωτερικό της και να αντιμετωπίζει την προοπτική δημιουργίας ενός επιπλέον αυτόνομου Κουρδικού μορφώματος, αντίστοιχο με αυτό στο Βόρειο Ιράκ.


Πόσο πιθανή είναι μετά τις αμερικανικές εκλογές μία επέμβαση στο Ιράν και τι αποτελέσματα μπορεί να έχει στο διεθνές περιβάλλον;

Δεν μπορώ να μιλήσω για το μέλλον με πιθανότητες.  Το βέβαιο είναι πως το κόστος εμπλοκής είναι μεγάλο. Αλλά και το κόστος της απραξίας είναι επίσης μεγάλο.  Συνεπώς οι ΗΠΑ ή θα πρέπει να υποβαθμίσουν διεθνώς και στο εσωτερικό τους το ζήτημα του Ιράν ή θα πρέπει να βρουν μία πιο έξυπνη λύση από το αδιέξοδο δίλλημα επιτίθεμαι ή δεν κάνω τίποτε.  Όπως λένε οι Αγγλοσάξονες: wherethere is a will, there is a way.


Πώς θα επηρεαστούν οι οικονομικές εξελίξεις στην περιοχή της Μεσογείου από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις και που πρέπει να στοχεύσει η Ελλάδα από πλευράς οικονομικής εκμετάλλευσης;

Οι διεθνοπολιτικές εξελίξεις ασφαλώς μπορεί να επηρεάσουν τις οικονομικές προοπτικές, ιδιαίτερα σε σχέση με την εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της Μεσογείου.  Η Κύπρος παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις. Το ίδιο θα πρέπει να κάνουμε και εμείς.  Πρέπει να είμαστε σε επαφή συστηματικά με παλαιούς και νέους φίλους, εξηγώντας τις επιλογές μας και μιλώντας τη γλώσσα του κοινού συμφέροντος.  Όλες οι χώρες παραγωγοί έχουν ανάγκη για μία ασφαλή και φθηνή δίοδο του ενεργειακού τους πλούτου προς την αγορά της Ευρώπης.  Το ίδιο έχουν και οι χώρες καταναλωτές.  Και αυτήν την ασφαλή δίοδο μπορεί να την προσφέρει μόνο η Ελλάδα. Όμως είναι δουλειά της Ελλάδας να το προβάλλει και να μιλήσει τη γλώσσα του κοινού συμφέροντος.

 

 


 

 

Professor, do you believe that a new era of Cold War can be revived in Syria between West and East (Russia and China) or Assad’s regime overthrow is just a procedural issue that can be treated as an individual incident?

The Cold War was something different. It was characterized by ideological polarization and competition, in which the two superpowers had literally invested everything. Neither Russia nor China currently has the capability as well as the mood to compete with U.S.A. Timing is not suitable for anyone and the present distribution of power does not allow Russia and China pursuing such a competition.

Efforts to overthrow Assad certainly contain elements of time coincidence. The main difference is that the U.S.A. and other Western powers, especially France, are bound by official statements and actions, like in the case of Libya. Moreover theU.S.A. is in an election period, while indeed the key issue is notSyria, but Iran.  In the same time, Syria is the only and last ally in the region for Russia, providing to it the unique naval "base" in the Mediterranean. All these forces compete fiercely in the backstage through third parties, both outside and mainly inside Syria.

 

Do changes that Arab Spring brings in the area threaten Greek regional security or contribute to a consolidation of stability? What were the consequences for Greece until now and how do you think it should react to these changes?

The regional environment of Greece has definitely changed, but the matter of stability is rather early to assess it.  What is certain, however, is that stability in the area may be affected by a radical change in Egypt’s foreign policy and any significant rearrangements in Syria.

In any case, I think Greece itself has affected its own safety, since those who had the responsibility of the country for the last three years succeeded in devastating its prestige internationally. Greece was absent while developments were taking place in the Southeast Mediterranean, an area to which supposedly has privileged access. Fortunately for Greece, a living piece of Hellenism, Cyprus, participated in energy and international political developments, giving Greece the chance not to miss all opportunities.

Therefore, the first thing Greece has to do is to rebuild its own international prestige.  Secondly, Greece should let its own foreign policy mechanisms to do their job unhindered.  There are many ideas that can be exploited. Work and alertness is what is needed.

 

Do you believe that rearrangements within Turkey and Greece in recent years will impact favorably or unfavorably on Greek-Turkish relations?

Turkey currently is looking down on Greece, considering, as Davutoglu writes in his book The strategic depth, that a heavyweight boxer (see Turkey) should not compete with a lightweight one (see Greece). Currently the grandiose foreign policy of Erdogan / Davutoglu wants Turkey to deal with the major issues of the Middle East, i.e., Iran, Syria, Palestine, etc., and remain happy with its sub-cultural penetration across the region through dozens of TV soap opera series, televised in many countries around its borders. The question is how long its present leadership will last, how long the Turkish economy will continue with the same rate of growth, how long will the social peace last, what cost Turkey will pay for its involvement in Syria and how Turkey will address the Kurdish issue. Therefore, Greek-Turkish relations neither will improve nor will worsen.  This does not mean that Turkey will stop violating the Greek national airspace, will stop trying to manipulate the Greek Muslim minority or channel illegal immigrants to the EU through Greece.

 

Can Turkey unilaterally react against the triple alliance ofGreece - Cyprus - Israel?

Turkey cannot react alone against Israel and is also difficult to reactalone against Greece. Therefore, it cannot react as well against this triad.

 

What does Turkey expect from Syria’s destabilization?

Turkey does not expect or wish the destabilization of Syria or at least the one that seems to emerge. It expects a scenario that does not seem to emerge: A Sunni government, pro-Western and, if possible, pro-Turkish, which it will ensure Turkey an interstate commerce, open land accesses to Iraq and the Arabian peninsula, exclusion of Iran’s influence and a pressure tool against Cyprus, Lebanon and Israel.  In contrast, while Assad is still in power, it seems to receive a re-activation of the PKK inside its borders and faces the prospect of a further autonomous Kurdish entity within Syria, similar to that in Northern Iraq.

 

How possible is a military operation in Iran after the U.S. elections and what consequences can this have oninternational environment?

I cannot talk about future in possibilities. What is certain is that thecost of an engagement is great. But the cost of inaction is great too.Therefore, the U.S.A. either should downgrade internationally and domestically the Iran issue or they should find a smarter solution than the deadlock dilemma to attack or do nothing. And as they say: where there is a will, there is a way.

 

How will economic data in Mediterranean region be affectedby geopolitical upheavals and where Greece should target, in terms of economic exploitation?

International political developments can certainly affect the economic outlook in the Mediterranean, particularly in relation to theexploitation of energy resources. Cyprus is closely monitoringchanges.  We should do the same.  We must be in touch on aregular basis with old and new friends in the region, explaining our foreign policy options and talking the language of common interest.All producer countries need for their energy riches a safe and inexpensive channel towards the European market. The same applies for consumer countries.  Only Greece may offer this safepassage from the Middle East to the West.  It is Greece’s job tostress this and speak the language of common interest.

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Παρασκευή, 24 Αύγουστος 2012 08:34

"The High Cost of Austerity"

Δείτε ένα σύντομο αλλά πολύ ενδιαφέρον video στο οποίο ο Peter Gourevitch υποστηρίζει ότι την περίοδο της κρίσης η δημοσιονομική αυστηρότητα σκοτώνει την ανάπτυξη που έχει ανάγκη η οικονομία. 

Dim lights Embed Embed this video on your site

"The High Cost of Austerity" with Peter Gourevitch, political scientist and founding dean of the School of International Relations and Pacific Studies at UC San Diego. Gourevitch argues that government spending should increase in troubled economic times to boost employment, raise tax revenue and eventually reduce the national debt.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ενδιαφέροντα
Παρασκευή, 24 Αύγουστος 2012 08:19

Super turbo state Turkey

Διαβάστε ένα πολύ ενδιαφέρον δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας Hürriyet για τα στατιστικά της Τουρκίας.

 A year ago the German magazine Stern described Turkey as “Turbo-Staat Türkei” (Turbo State Turkey), a reflection of the country’s vibrant economy, the Bosporus glittering with wealth, a rising regional power and every other euphemism for the “Turkish miracle.”


In response, and with all due respect for the world-renowned German expertise in the motor industry, I’m inclined to remind readers of a few things:

1. According to the UNDP’s Human Development Report, Turkey stood at a not-so-turbo rank of 92 out of 187 countries.

2. UNDP’s gender inequality index put Turkey 77 out of 146 countries.

3. The World Economic Forum’s 2011 Report put Turkey 122 out of 134 countries in women’s access to education, economic participation and political empowerment.

4. Turkey ranked 138th in the World Press Freedom Index.

5. According to the U.N.’s Economic Freedom Index, Turkey was the world’s 67th freest economy.

6. According to Transparency International, Turkey’s corruption ranking was 56 among 91 countries, a rank worse than Namibia, Oman, Brunei, Botswana, Bhutan and China.

7. The Freedom House put Turkey 116th out of 153 countries, labeling the turbo-democracy as “partly free.” 

8. The Economist Intelligence Unit’s Democracy Index ranked Turkey 89 (behind Honduras, Ecuador, Albania, Bangladesh, Mali, Ghana, Lesotho and China), presenting Turkey’s democratic credentials under the tag “hybrid regime.” (Turbo state Turkey, Aug. 11, 2011)

These rankings are more or less the same today while Turkey’s impressive economic growth also remains more or less unchanged. 

True, Turkey’s neo-Ottoman dreams have mostly shattered after they hit a wall of reality on which big bold letters said: ‘Welcome to the Middle East.’ But never mind, even the dream of a graceful return to our glorious past was nice. There is no harm if the dreamers keep on dreaming. 

But they look funny when a country with ambitions to “show the others the way” cannot find the way itself. It would have been much nicer if Turkey first controlled its own territory and made peace at home before shaping the future of its neighbors and attempting to bring peace abroad. It is always a difficult task to give someone else what you don’t possess. 

These days, Turkish lawmakers come in three flavors: those who sit in the Parliament, those who are jailed and those who are kidnapped by terrorists and released at their mercy. Glory days! 

Mind you, in the two decades between 1990 and 2010 terrorists kidnapped 154 people. In 2012 alone they have been able to kidnap 146 people, including a local governor, soldiers, policemen, politicians and civilians. And that’s turbo-state Turkey! 

To make it a super turbo state we have new engine additives and modifications this year, like a world-renowned pianist being prosecuted because he had tweeted that he is an atheist, or new additions to the growing list of journalists who have lost their jobs because the prime minister did not like the way they wrote. 

It is quite puzzling to guess which one will happen first; will the Baathist Arab states embrace democracy or will Turkey embrace Baathism. A more realistic option could be that Turkey and the Arab states will embrace each other, daggers hidden behind backs, or perhaps a result somewhere in between. But what other “commodity” can neo-Ottoman Turkey export to the “awoken” Arab nations? Justice. As in the name of the ruling party. Not only justice, but also economic justice.

The government’s statistics agency has just released the results of its household consumption survey for 2011 according to which: 

1. Turkey’s top 20 percent income bracket accounts for 36.7 percent of total consumption while the bottom 20 percent for a mere 9.1 percent,

2. The top 20 percent bracket accounts for 39.7 percent of total health spending vs. 10 percent for the bottom 20 percent, and

3. The top 20 percent accounts for 62.3 percent of total education spending vs. 5.2 percent for the bottom 20 percent.

But is it not great to be a net exporter of democracy, security, peace and justice?

August/17/2012

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ενδιαφέροντα
Δευτέρα, 06 Φεβρουάριος 2012 21:33

Κρίση και εξωτερική πολιτική

Από τα τέλη περίπου του 2009 η Ελλάδα μαστίζεται από τη μεγαλύτερη οικονομική κρίση τής ιστορίας της. Η κρίση ξεκίνησε με εσωτερικό υπόβαθρο, ως δημοσιονομικό έλλειμμα, και, προοδευτικά, εξαιτίας του διεθνούς περιβάλλοντος και λαθών που έγιναν τόσο στο ανώτατο επίπεδο διεθνούς εκπροσώπησης της χώρας όσο και στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, εξελίχθηκε σε κρίση δανεισμού και, τελικώς, σε κρίση χρέους.

Πέραν των οικονομικών αιτίων τής κρίσης και των σχετικών με την αντιμετώπισή της χειρισμών, η κρίση έχει μία σημαντική και αγνοημένη από τη συντριπτική πλειοψηφία των αναλυτών διεθνοπολιτική διάσταση. Η εν λόγω διάσταση συνίσταται αφενός στις δυσκολίες που προσθέτει η οικονομική κρίση στην εφαρμογή τής «παραδοσιακής» εξωτερικής πολιτικής τής Ελλάδας, αφετέρου στη συμβολή τής τελευταίας στην κατεύθυνση αντιμετώπισης της κρίσης [1].

Η εξωτερική πολιτική και ο σχεδιασμός της – ιδιαίτερα μίας χώρας σε έναν ευαίσθητο χώρο, αλλά και σε κατάσταση οικονομικής επιτήρησης – απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, ψυχραιμία, νηφαλιότητα, εξαιρετική σοβαρότητα, αλλά και αποφασιστικότητα. Η εξωτερική πολιτική ενός κράτους αφορά την ασφάλειά του, την προστασία και την ικανοποίηση των συμφερόντων του. Αναμφίβολα δε, επηρεάζεται κατά την εκπόνηση και την εφαρμογή της από το διεθνές σύστημα, αφορά τη θέση του κράτους σε αυτό, ενίοτε δε, επηρεάζοντάς το, αφορά και το ίδιο το διεθνές σύστημα.

Ασφαλώς, ένα κράτος σε κατάσταση οικονομικής κρίσης αντιμετωπίζει προβλήματα στην εξωτερική του πολιτική, τα οποία ξεκινούν από την έλλειψη πόρων, το μειωμένο του κύρος, τις προτεραιότητες για έξοδο από την κρίση, την αδράνεια των υπευθύνων και τις τυχόν εσωτερικές διχογνωμίες. Σε κάθε όμως περίπτωση, ακόμη και σε περίοδο οικονομικής κρίσης, ένα κράτος μπορεί να διαθέτει ικανή και αποτελεσματική εξωτερική πολιτική.

Αυτό είναι το αξίωμα, η λογική βάση πάνω στην οποία στηρίζεται η συγγραφή του παρόντος κειμένου. Και τούτο διότι, υπό προϋποθέσεις, η εξωτερική πολιτική, ως πεμπτουσία τής πολιτικής, συνίσταται στον καθορισμό προτεραιοτήτων, στρατηγικής, εκδήλωσης αποφασιστικότητας και χειρισμών. Η στάση, δηλαδή, κάθε κράτους στα διεθνή, καθώς και η προστασία των συμφερόντων του είναι κυρίαρχα θέμα πολιτικών επιλογών, καθώς και βέλτιστης και αποτελεσματικής χρήσης των όποιων συντελεστών ισχύος, υλικών, λειτουργικών και άϋλων, διαθέτει. Η εξωτερική πολιτική είναι μία πολιτική με μικρό σχετικά οικονομικό κόστος, αλλά μπορεί να προσφέρει μεγάλο όφελος.

Στη συνέχεια θα εξετάσω, πρώτον, το διεθνές περιβάλλον της Ελλάδας και, ιδιαιτέρως, τα προβλήματα, τις απειλές και τις ευκαιρίες που παρουσιάζει το διεθνές υποσύστημα στο οποίο εντάσσεται η χώρα. Τούτο καλύπτει μία ευρύτερη περιοχή η οποία ξεκινά από τις παρυφές της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης και φθάνει ως τη Βόρειο Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Δεύτερον, θα παρουσιάσω τις συνέπειες της κρίσης στην ελληνική εξωτερική πολιτική.

Με βάση τα παραπάνω, διατυπώνω στο τέλος ορισμένες προτάσεις πολιτικής. Επειδή όμως στο παρόν κείμενο η έμφαση θα δοθεί στα προβλήματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, οφείλω προκαταβολικά να προειδοποιήσω πως οι δυσκολίες που δημιουργεί η οικονομική κρίση είναι μικρότερες από ό,τι μπορεί κάποιος αρχικά και επιφανειακά να εκτιμήσει. Και τούτο διότι, πρώτον, πέραν του χρέους, η Ελλάδα παραμένει μεταξύ των 30 πλουσιότερων κρατών παγκοσμίως. Δεύτερον, το χρέος φαίνεται ότι, μετά την απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 27ης Οκτωβρίου 2011, προοδευτικά θα αντιμετωπισθεί πρώτα από τους Έλληνες και στη συνέχεια σε διεθνές επίπεδο (ΕΕ και ΔΝΤ). Τρίτον και σημαντικότερον, ότι η επιτυχής αντιμετώπιση της κρίσης του χρέους συνιστά πλέον υπόθεση όχι μόνον της Ελλάδας, αλλά και πολλών άλλων ισχυρών κρατικών και μη κέντρων.


Α. Το διεθνές περιβάλλον

Μετά από μία εικοσαετία αλλαγών, το διεθνές σύστημα, σε παγκόσμιο επίπεδο, προοδευτικά ηρεμεί. Η μοναδική εναπομείνασα υπερδύναμη διαχειρίστηκε τις ανακατατάξεις στη Νότια, Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, είναι παρούσα και πραγματώνει αλλαγές στη Μέση Ανατολή, ενώ η κατάσταση στην Κεντρική Ασία τείνει να σταθεροποιηθεί.

Οι ΗΠΑ ασφαλώς αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα. Τούτο όμως δεν φαίνεται να υποσκάπτει την πολιτική και στρατιωτική τους επιρροή στον κόσμο. Από την άλλη πλευρά, η μοναδική ετέρα πυρηνική υπερδύναμη, η Ρωσία, δυσκολεύεται επί του παρόντος – πέραν του εγγύς εξωτερικού της – να προσδιορίσει εξελίξεις στις διεθνείς υποθέσεις, ενώ ο ρόλος της Κίνας, παρά τις προσπάθειές της, παραμένει δευτερεύων. Τέλος, η Ευρωπαϊκή Ένωση, αν και ταλανίζεται από τις γνωστές δημοσιονομικές της δυσκολίες,... 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο πρώτο τεύχος της Ελληνικής έκδοσης του Foreign Affairs. Μπορείτε να διαβάσετε τη συνέχεια του άρθρου στην ιστοσελίδα του Foreign Affairs.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Σελίδα 2 από 4
You are here Προβολή άρθρων ανα tag: Ελλάδα