Friday, Oct 19th

Last update05:25:07 AM GMT

Η συμπεριφορά της Τουρκίας και ακόμη περισσότερο η παραληρηματική συμπεριφορά του Ερντογάν, με αποκορύφωμα το ερώτημα αν οι ΗΠΑ έχουν «φάει οθωμανικό χαστούκι», προκαλεί προβληματισμό και αμηχανία, ενώ για πολλούς είναι και δυσεξήγητη. Οι περισσότερες «αναλύσεις» που βλέπουν το φως της δημοσιότητας σπεύδουν να δώσουν μία ερμηνεία που συνδέεται με την συγκυρία, δηλαδή την αποτυχία των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων (ΤΕΔ) στην Συρία.

Ωστόσο τα πράγματα είναι πιο σύνθετα, τα αίτια πολλαπλά και απαιτούν μία συνολική θεώρηση:


1. Η αύξηση του μεγέθους της Τουρκίας και ιδιαίτερα της στρατιωτικής της ισχύος, της επιτρέπουν να διεκδικεί θέση κύρους στο διεθνές σύστημα υψηλότερο από αυτό που μέχρι αυτήν τη στιγμή της αναγνωρίζουν. Γι' αυτό ο Ερντογάν προσπαθεί να εμφανίζεται ως ισότιμος συνομιλητής ηγετών των πλέον ισχυρών κρατών, όπως των ΗΠΑ και της Ρωσίας, και να μην διστάζει να στρέφεται ακόμη και κατά του ΝΑΤΟ ή των ΗΠΑ (απόκτηση S400, πόλεμος κατά του ISIS).


2. Η ικανότητα προβολής ισχύος τού επιτρέπει να επιχειρεί να αποκομίσει οφέλη στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο έναντι της Ελλάδας και των υπολοίπων κρατών, χωρίς ωστόσο να φθάνει στην πολεμική σύγκρουση. Τούτο δεν σημαίνει ότι η τουρκική ηγεσία δεν είναι έτοιμη να φθάσει ως εκεί, αφού η αίσθηση του κόστους για μία αυταρχική ηγεσία και για έναν λαό που τρέφεται εδώ και καιρό με τα όνειρα της οθωμανικής αυτοκρατορίας είναι διαφορετική από εκείνην σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα.


3. Τούτο οδηγεί και στο συγκυριακό αίτιο, δηλαδή την αποτυχία των επιχειρήσεων στην Συρία. Όμως, αντίθετα με αυτό που εκτιμούν πολλοί «αναλυτές» στον τόπο μας, δεν είναι τόσο οι απώλειες στρατιωτών στην Συρία, αλλά το κύρος των ΤΕΔ και της ίδιας της χώρας που επηρεάζουν την συμπεριφορά της ηγεσίας της. Η Τουρκία βρυχάται σαν το λιοντάρι, αλλά είναι ανίκανη να πετύχει τους στόχους της παράνομης εισβολής της στην Συρία, απέναντι στην μικρή στρατιωτική δύναμη των Κούρδων.


4. Ο Ερντογάν έχει εκλογές το αργότερο το 2019. Και ναι μεν έχει εξουδετερώσει μέσω διώξεων σχεδόν όλους τους αντιπάλους του, ωστόσο μία εκλογική αναμέτρηση δεν παύει να κρύβει εκπλήξεις. Με εργαλείο την αντιπαράθεσή του με την Ελλάδα, την Κύπρο, την ΕΕ και τις ΗΠΑ, επιχειρεί την συσπείρωση των πολιτών, η οποία μπορεί να του είναι χρήσιμη την οποιαδήποτε στιγμή, ακόμη και αν γίνουν εκλογές νωρίτερα.


5. Σε κάθε περίπτωση, η συσπείρωση του είναι χρήσιμη και για άλλους λόγους. Πρώτον διότι η Τουρκική οικονομία, που πάσχει από ρευστότητα, μπορεί να επιδεινωθεί. Δεύτερον, διότι οι σχέσεις με την ΕΕ θα επιδεινωθούν και αυτές. Και τρίτο, σημαντικότερο, ότι από την άνοιξη και μετά αναμένεται η δραστηριοποίηση του ΡΚΚ στο εσωτερικό της Τουρκίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.


6. Τέλος, ο Ερντογάν έχει μπει σε μία λογική τριβών με τη Δύση και φθοράς της Ελλάδας ειδικότερα, καθώς σε κάποια ζητήματα, όπως αυτό των πολιτικών προσφύγων, κανένα Δυτικό κράτος δεν ικανοποίησε τα αιτήματα για παράδοσή τους. Ειδικά για την Ελλάδα γνωρίζει ότι η φθορά λόγω αμυντικών δαπανών και η αστάθεια στο Αιγαίο, μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες στην συνολικότερη αντιμετώπιση των οικονομικών ζητημάτων της χώρας και στην έξοδό της από τα μνημόνια.

Τι κάνουμε λοιπόν απέναντι στην επιθετικότητα της Τουρκίας; Το σημαντικότερο είναι ότι δεν πρέπει να πέσουμε στις παγίδες που μας στήνουν οι γείτονες. Παραμένουμε αποφασισμένοι και αποφασιστικοί, εφόσον χρειασθεί, ταυτοχρόνως δε και υπομονετικοί, αφού οι εξελίξεις για την Τουρκία θα προκύψουν από τα Νοτιοανατολικά. Κυρίως όμως διατηρούμε την νηφαλιότητα και την ψυχραιμία μας.
Ωστόσο, νηφαλιότητα και ψυχραιμία δεν σημαίνουν ούτε συνεπάγονται αδράνεια. Σημαίνουν αφενός προετοιμασία για κάθε ενδεχόμενο, αφετέρου δραστηριοποίηση σε όλα τα μήκη και τα πλάτη, σε όλα τα πολιτικά, στρατιωτικά και οικονομικά fora, ώστε η γειτονική χώρα, στο βαθμό που συνεχίζει αυτήν την τακτική, να υφίσταται το κόστος της συμπεριφοράς της. Μέχρι να το καταλάβει...

Δημοσιεύτηκε στη Huffington Post

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Ελλάδα

Η πρώτη βεβαιότητα – μικρής σημασίας – είναι ότι οι δημοσκοπήσεις, παρά και την χρήση επιπλέον νέων τεχνολογιών, στην μεγάλη τους πλειονοψηφία έπεσαν έξω, τουλάχιστον στον αριθμό των εκλεκτόρων. Και αυτό γιατί οι ΗΠΑ είναι μία μεγάλη σε έκταση χώρα και η Αμερική των μέσων και μεσοδυτικών πολιτειών είναι αρκετά διαφορετική από εκείνη της ανατολικής ή της δυτικής ακτής, που συνήθως γνωρίζει ο μέσος Έλληνας ή Ευρωπαίος πολίτης.

Τούτο θα πρέπει να το λάβουν υπόψη τους και οι εγχώριοι σχολιαστές εκ των οποίων, οι περισσότεροι, χωρίς να έχουν πατήσει το πόδι τους στις ΗΠΑ, έσπευσαν και αναλύσεις να κάνουν και να προβλέψουν, αναπαράγοντας βασικά το αφήγημα των μεγάλων Μέσων Ενημέρωσης.

Ως προς την ουσία, το γιατί δηλαδή δεν κέρδισε η Κλίντον, μπορούμε να σκεφτούμε πως:

  • έχασε κάποιες πολιτείες του Βορρά, που είναι παραδοσιακά κάστρα των Δημοκρατικών, στις οποίες οι λευκοί ψηφοφόροι επλήγησαν από την αποβιομηχανοποίησή τους.
  • ενδεχομένως, σε κάποιες πολιτείες, όπως στη Φλώριδα, η λεγόμενη «ισπανική» ψήφος δεν ήταν τόσο συμπαγής, ίσως και λόγω αντίδρασης των Κουβανών εξόριστων στην πρόσφατη συμφωνία με την Κούβα.
  • οι ανακοινώσεις και οι έρευνες, ειδικά η τελευταία, του FBI την έβλαψαν ανεπανόρθωτα.

Η δεύτερη, η αβεβαιότητα, είναι ότι ξέρουμε πολύ λίγα για τον νέο Πρόεδρο, ο οποίος, ήδη, στον πρώτο του μετεκλογικό λόγο, τοποθετήθηκε με διαφορετικό ύφος και περιεχόμενο από ότι προεκλογικά. Στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής, πέραν του φράχτη με το Μεξικό και του περιορισμού της μετανάστευσης, είχε δηλώσει ότι θα έχει καλύτερες σχέσεις με τη Ρωσία, ότι οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ θα πρέπει να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους, ενώ έχει ταχθεί και κατά της συμφωνίας των Παρισίων (2015) για το περιβάλλον.

Σε ό,τι αφορά εμάς και την Κύπρο, δεν φαίνεται να υπάρχει κάποια αλλαγή. Ο Τραμπ είχε συναντηθεί με τους Νετανιάχου και Μόρσι πριν τις εκλογές, και φαίνεται πως με αυτούς θα μιλήσει για την πολιτική του στη ΝΑ Μεσόγειο. Αν κρίνουμε δε από την στάση των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο, φαίνεται πως (και λόγω Νετανιάχου) η συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν μπορεί να είναι βραχύβια.

Όσο για τους πανηγυρισμούς που ακούσθηκαν στην Άγκυρα, θεωρώ ότι βιάζονται..! Ξεχνώντας ότι ο Τραμπ αρνήθηκε να συναντήσει τον Ερντογάν στη Νέα Υόρκη, πιστεύουν ότι οι Ρεπουμπλικάνοι δεν θα υποστηρίζουν τους Κούρδους της Συρίας, ότι θα τους επιτραπεί να συμμετάσχουν στον διαμελισμό ή στην όποια συμφωνία για τη Συρία, και ότι θα τους παραδοθεί ο Γκιουλέν... Αν όμως τελικά η προσέγγιση ΗΠΑ-Ρωσίας πραγματοποιηθεί, τότε το ζήτημα της Συρίας θα λυθεί κατά το πώς θα κρίνει η «ισχυρή» Αμερική τα συμφέροντά της, σε συνδυασμό με εκείνα της Ρωσίας. Και σε κάθε περίπτωση, αν η νέα κυβέρνηση ακούσει κάποιους στην περιοχή θα είναι ο Νετανιάχου και ο Σίσι, που δεν είναι οι καλύτεροι φίλοι του Ερντογάν.

Τέλος, για όσους τυχόν ανησυχούν, υπάρχει μία ακόμη βεβαιότητα: ότι το αμερικανικό πολιτικό σύστημα είναι το κατ'εξοχήν σύστημα των θεσμικών αντίβαρων ("checks and balances"). Και με δεδομένες τις προεκλογικές συγκρούσεις επιφανών μελών του με τον Τραμπ, ίσως το ρεπουμπλικανικό Κονγκρέσο να μην είναι και τόσο πρόθυμο απέναντι στο νέο Πρόεδρο ή φιλικό στις πολιτικές του.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Κυριακή, 03 Απρίλιος 2016 08:00

Turkiye dividenda est! Παραμένει επίκαιρο

Screen Shot 2016-04-03 at 11.10.18 AM

Μετά το 1947 οι ΗΠΑ αποφάσισαν να αναλάβουν τα ηνία του διεθνούς συστήματος και, για να αντιμετωπίσουν την τότε ΕΣΣΔ, εκπόνησαν το δόγμα του περιορισμού ή της ανάσχεσής της (containment). Στο πλαίσιο υλοποίησης του εν λόγω δόγματος, οι ΗΠΑ πέτυχαν να δημιουργήσουν μέσω συμμαχιών ένα μεγάλο αριθμό στρατιωτικών βάσεων γύρω από την ΕΣΣΔ.

Οι συμμαχίες με κράτη νοτίως της ΕΣΣΔ, όπως η Τουρκία, η Συρία, το Ιράκ ή το Ιράν, απέφεραν ταυτοχρόνως την προστασία των πετρελαϊκών κοιτασμάτων και των αντίστοιχων συμφερόντων στην Μέση Ανατολή. Παραλλήλως, επήλθε η ενιαία, από πλευράς στρατηγικής, αντιμετώπιση του χώρου Ελλάδος – Τουρκίας (συμπεριλαμβανομένου και του μεταξύ αυτών Αιγαίου πελάγους, υπέρ τον έλεγχο της Ελλάδος) και η δημιουργία άποψης περί του αδιαιρέτου της Τουρκίας.
Οι καιροί όμως άλλαξαν. Το Ιράν, το Ιράκ, η Συρία απωλέσθησαν ως σύμμαχοι για τη Δύση και κυρίως, τις ΗΠΑ με σημαντικές πολιτικές, οικονομικές και στρατηγικές συνέπειες για αυτές. Απέμεινε μόνον η Τουρκία στην περιοχή, της οποίας η στρατηγική σημασία δεν έχει ακόμα μειωθεί, παρά το ότι η ΕΣΣΔ δεν υφίσταται πια. Και τούτο διότι η Τουρκία αποτελεί προγεφύρωμα προς τα ανεξάρτητα πλέον κράτη του νότου της πρώην ΕΣΣΔ, τα οποία παρουσιάζουν δύο πλεονεκτήματα: αφ'ενός συνορεύουν ή γειτνιάζουν με την ασιατική κυρίως Ρωσία, στην οποία καταγράφονται φυγόκεντρες δυνάμεις και ακόμα πιο πέρα με το Πακιστάν, την Ινδία και την Κίνα, αφ'ετέρου διαθέτουν τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου.

Το προγεφύρωμα όμως της Δύσης πάσχει από προχωρημένη και μη αναστρέψιμη διάβρωση, καθώς παρουσιάζει όλο και περισσότερα προβλήματα και από «παραγωγός ασφάλειας» («security producer») για τη Δύση έχει γίνει «καταναλωτής» («security consumer»). Το προγεφύρωμα έχει κατ'αρχήν εσωτερικά προβλήματα: πολιτικά (δημιουργία του πολιτεύματος, διαφθορά, σεβασμός ανθρωπίνων δικαιωμάτων), οικονομικά (πληθωρισμός, ελλείμματα), κοινωνικά (φτώχεια, άνιση κατανομή του εισοδήματος, θέση της γυναίκας) και θρησκευτικά (ισλαμιστές, αλαουϊτες). Σε όλα αυτά προστίθεται το κυρίαρχο και διεθνοποιούμενο πλέον πρόβλημα του πολέμου κατά των Κούρδων, που διαρκώς επιδεινώνει πολλαπλασιαστικά τα υπόλοιπα προβλήματα της Τουρκίας.
Πώς ο άλλοτε και νυν «μεγάλος ασθενής» αντιμετωπίζει τα προβλήματα διάβρωσης; Τα εξάγει, παρουσιάζοντας μία πρωτοφανή και ακατάσχετη επιθετικότητα εναντίον όλων σχεδόν των γειτόνων ανεξαιρέτως: με τη Βουλγαρία για θέματα πληθυσμών, με την Ελλάδα για το Αιγαίο (διακυβεύοντας την ενότητα του στρατηγικού χώρου), με την Κύπρο, όπου συνεχίζει να κατέχει παράνομα ένα μεγάλο ποσοστό του εδάφους της, με τη Συρία για τα ποτάμια ύδατα και τον αραβικό πληθυσμό της Αλεξανδρέτας, με το Ιράκ του οποίου ορέγεται τα πετρέλαια, με το Ιράν για λόγους θρησκευτικούς, με την Αρμενία, λόγω του Αζερμπαϊτζάν και της γενοκτονίας, με τη Ρωσία λόγω της ανάμειξής της στην Τσετσενία. Σε όλα αυτά τα προβλήματα η Τουρκία σύρει και χρησιμοποιεί τη Δύση.

Και η Δύση; Συνεχίζει να στηρίζει την Τουρκία όλο και περισσότερο. Η Δύση συνεχίζει να «βάζει όλα της τα αυγά σε ένα καλάθι» («too many eggs in one basket») και να κλείνει τα μάτια της μπροστά στην μη αναστρέψιμη διάβρωση. Διαπράτει το ίδιο λάθος όπως και με το Ιράν. Βλέπει αλλά δεν αποδέχεται ακόμα ότι η διάβρωση δεν αναστρέφεται, και ότι η κατάρρευση του προγεφυρώματος είναι πλέον ορατή στον χρόνο.

Πρέπει να σωθεί το προγεφύρωμα; Η απάντηση είναι καταφατική. Η Τουρκία δεν πρέπει να καταστραφεί. Συμφέρει και στη Δύση και στους γείτονες της Τουρκίας.
Υπάρχει λύση; Και πάλι η απάντηση είναι καταφατική. Στο πλαίσιο μιας ελεγχόμενης μετάβασης, η Τουρκία μπορεί να αποχωρήσει από την Κύπρο και, διαιρούμενη υπό έλεγχο από το Κουρδιστάν. Μία ελεγχόμενη διαίρεση θα την απαλλάξει από το Κουρδικό, επιτρέποντάς της να επικεντρώσει τις δυνάμεις της στο εσωτερικό, ώστε να γίνει μία σύγχρονη, δυτική ευημερούσα και με ευρωπαϊκό προσανατολισμό δημοκρατία. Μόνο μία τέτοια δημοκρατία θα κερδίσει την εμπιστοσύνη και τη συνεργασία των γειτόνων της και θα προσφέρει σταθερότητα στην περιοχή και ασφάλεια στα μεγάλα εμπορικά συμφέροντα. Μόνο μία τέτοια δημοκρατία θα συμβάλει θετικά στην ασφάλεια της Δύσης και θα εισέλθει επάξια στην οικογένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαφορετικά η Τουρκία κινδυνεύει να εκραγεί και να καταστραφεί, εξέλιξη από την οποία όλοι θα χάσουν: ο λαός της, η Δύση και οι γείτονές της.

Ας μη βιαστούν λοιπόν όσοι, διαβάζοντας τον τίτλο θεώρησαν ότι ή έγινε λάθος ή ότι η άποψη του Κάτωνα είναι στην περίπτωση της Τουρκίας κατ'αναλογίαν ορθή. Η Τουρκία πρέπει να διαρεθεί για να σωθεί. Turkiye non est delenda; dividenda est!

Δημοσιεύτηκε στη Μακεδονία, 04.10.1998, σ. 36

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Σάββατο, 05 Μάρτιος 2016 17:45

Το παιχνίδι της Τουρκίας

Γιατί όλοι αιφνιδιάζονται με τα προβλήματα που δημιουργεί η Τουρκία στην αντιμετώπιση του προσφυγικού και με τη συμπεριφορά της έναντι των συμμάχων της; Τι περίμεναν; Ότι επειδή έκαναν μία συμφωνία, η Τουρκία θα την τηρούσε χωρίς να προσπαθήσει να μεγιστοποιήσει σε επιμέρους ζητήματα και χωρίς να προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει το προσφυγικό για τον κεντρικό της στόχο; Ή ότι επειδή βρίσκονται οι σύμμαχοι στο Αιγαίο και υπάρχουν ελληνο-τουρκικές συναντήσεις σε υψηλό επίπεδο θα σταματούσαν οι παραβιάσεις του εθνικούς μας εναέριου χώρου;

Η Τουρκία εξαρχής παίζει ένα πολιτικό «παιχνίδι» με τους πρόσφυγες και με όλους τους συμμάχους της, τους οποίους, με πρώτες τις Η.Π.Α., και καταγγέλλει επειδή δεν της κάνουν την χάρη στη Συρία έναντι των Κούρδων. Έτσι, αφού δεν μπόρεσε να τους εγκαταστήσει στα νότια σύνορά της για να δημιουργήσει την περίφημη ουδέτερη ζώνη και να αποτρέψει τον έλεγχο της περιοχής από τους Κούρδους τής Συρίας, αποφάσισε να τους χρησιμοποιήσει για να πιέσει τους Ευρωπαίους, δημιουργώντας ταυτοχρόνως προβλήματα στην Ελλάδα.

Είναι απορίας άξιο γιατί δεν υπάρχουν πρόσφυγες οι οποίοι να προσπαθούν να περάσουν μέσω των χερσαίων συνόρων Ελλάδας ή Βουλγαρίας, στα σύνορα της οποίας, σημειωτέον, δεν υπάρχει φράχτης. Προφανώς, κάποιος τους σταματάει. Ποιος άλλος μπορεί να είναι αυτός εκτός από το τουρκικό κράτος;

Είναι επίσης απορίας άξιο το πώς ένα αστυνομοκρατούμενο κράτος, που συλλαμβάνει πολίτες κάθε ηλικίας επειδή ασκούν δημοσίως κριτική στον Ερντογάν, δεν μπορεί να συλλάβει τους διακινητές, να σταματήσει την πώληση λέμβων και ελαττωματικών σωσιβίων και οι άνθρωποι να πνίγονται κατά εκατοντάδες στο Αιγαίο. Ποιος δεν τους σταματάει; Προφανώς το τουρκικό κράτος!

Η Τουρκία πήρε από την ΕΕ μία συμφωνία την οποία δεν εφαρμόζει και σε μεγάλο βαθμό δεν θα το κάνει ούτε στο μέλλον, παρά την αισιοδοξία που φαίνεται να αναπτύσσεται στις Βρυξέλλες μετά την επίσκεψη Τουσκ στην Τουρκία. Και τούτο διότι ο τελικός της σκοπός είναι να χρησιμοποιεί και το προσφυγικό για την προώθηση των σκοπών της στη Συρία ή, ακριβέστερα, για να περισώσει ότι μπορεί από την τραγικά αποτυχημένη και αιματοβαμμένη ανάμειξή της στη Συρία.

Η Τουρκία έχει φθάσει στο σημείο να εμπαίζει ακόμη και το ΝΑΤΟ, πολύ δε περισσότερο την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το μόνο που απομένει – σε εμάς και σε εκείνους από τους εταίρους μας που τυχόν ενδιαφέρονται ειλικρινά – είναι να έρθει πλέον το προσφυγικό στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στο οποίο η Τουρκία όχι μόνο δεν έχει πια καλούς φίλους, αλλά έχει και αντιπάλους... Μόνο εκεί μπορεί να «σπάσει» η διασύνδεση που επιχειρεί μεταξύ προσφυγικού και διευθετήσεων στη Συρία.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 05.03.2016 στο OnAlert.gr

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Ο Φιλελεύθερος της Κυριακής 14.6.2015 φιλοξένησε σε άρθρο του αποσπάσματα από τη μελέτη μου για την «έξυπνη» ηγεσία στο μικρό κράτος και την περίπτωση της Κύπρου. Η μελέτη δημοσιεύτηκε στα αγγλικά ως Kouskouvelis Ilias, (2015) «'Smart' leadership in a small state: The case of Cyprus» στον συλλογικό τόμο Spyridon N. Litsas & Aristotle Tziampiris (eds.), The Eastern Mediterranean in Transition: Multipolarity, Power and Politics, London: Ashgate Publishing (ISBN: 978-1-4724-4039-6). Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε μερικά αποσπάσματα. Εδώ μπορείτε να βρείτε το άρθρο όπως δημοσιεύτηκε στον Φιλεύθερο. Σημειώνεται ότι πρόκειται για επιστημονικό κείμενο και η πλήρης εικόνα αναδεικνύεται μόνο από το σύνολο του κειμένου.

Από την εισαγωγή:

H θεωρία των Διεθνών Σχέσεων για τα μικρά κράτη υποστηρίζει ότι τα μικρά κράτη επιδεικνύουν σοφία, ανταπεξέρχονται στις αλλαγές ευφυώς και ότι, δεδομένης της ευελιξίας και της προσαρμοστικότητάς τους σε νέες προκλήσεις, «στη μεταψυχροπολεμική εποχή, το μικρό μπορεί να είναι συνώνυμο της έννοιας του έξυπνου». ... Πιο συγκεκριμένα, καθώς η «εξυπνάδα» συνήθως αποδίδεται σε πρόσωπα ή σε αποφάσεις, έτσι θα πρέπει να αποδώσουμε τη συγκεκριμένη ιδιότητα σε μία ικανή και αποφασιστική ηγεσία που επιτρέπει στο μικρό κράτος «να τα βάζει με μεγαλύτερά του» («to punch above its weight»), να επιδιώκει τους σκοπούς του και να μπορεί να ικανοποιεί τα συμφέροντά του απέναντι σε εκείνα ισχυρότερων δρώντων.

... Η μελέτη εστιάζει σε δύο διαφορετικές αλλά και αντίθετες περιπτώσεις ηγεσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η πρώτη είναι οι προσπάθειες ανακάλυψης και εκμετάλλευσης των ενεργειακών πόρων της Μεσογείου· πρόκειται για μία ιστορία επιτυχίας, η οποία αποδεικνύει ότι ένα μικρό κράτος έχει τη δυνατότητα να φέρει σε πέρας δράσεις που ξεπερνούν κατά πολύ το επίπεδο της ισχύος του. Η δεύτερη περίπτωση, όμως, είναι εκείνη της λανθασμένης διαχείρισης της οικονομικής κρίσης του 2013. ...

Το να φθάσει η Κυπριακή Δημοκρατία ακόμη και στην ανακάλυψη των ενεργειακών πόρων ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να επιτευχθεί, με δεδομένα την εχθρότητα της Τουρκίας, το ανταγωνιστικό περιφερειακό περιβάλλον, το μέγεθός της αλλά και την κατάσταση στην οποία βρίσκεται από το 1974. Τούτο ήταν αποτέλεσμα διαδοχικών και επιτυχημένων δράσεων τριών παλαιών και έμπειρων πολιτικών, οι οποίες ξεκίνησαν από τον Πρόεδρο Γλαύκο Κληρίδη, αναπτύχθηκαν και εφαρμόστηκαν από τον Πρόεδρο Τάσσο Παπαδόπουλο και ολοκληρώθηκαν από τον Πρόεδρο Δημήτρη Χριστόφια. ....

Στο σώμα του κειμένου παρουσιάζεται ο ρόλος της ηγεσίας στα μικρά κράτη, όπως αυτός εμφανίζεται από τη βιβλιογραφία των Διεθνών Σχέσεων. Στη συνέχεια παρουσιάζεται το πώς η ηγεσία της Δημοκρατίας εφήρμοσε επιτυχώς την ενεργειακή της πολιτική, προετοίμασε δηλαδή το κράτος θεσμικά, βρήκε ισχυρούς συμμάχους εκτός περιοχής, αντιμετώπισε τις απειλές της γείτονος, αλλά και δημιούργησε περιφερειακές συμμαχίες. Τέλος, σε αντιδιαστολή με την προαναφερθείσα επιτυχή προσπάθεια, παρουσιάζεται η αδυναμία της ηγεσίας να εμποδίσει αφενός το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης αλλά και να την διαχειριστεί.

Από τα συμπεράσματα:

Ήταν το 2003 όταν η ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας άρχισε να διαμορφώνει στρατηγική για την ανακάλυψη και εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων τής τότε μη οριοθετημένης ΑΟΖ. Και ήταν το 2006 όταν, υπό τον Πρόεδρο Παπαδόπουλο, αυτή η στρατηγική και οι τακτικές της Δημοκρατίας εφαρμόστηκαν σε όλη τους την έκταση. Η Δημοκρατία, αν και μικρό κράτος, αποτελεί το πρώτο κράτος της Ανατολικής Μεσογείου που επιδίωξε την ανακάλυψη και εκμετάλλευση των θαλασσίων ενεργειακών της πόρων, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο σε παρόμοιες πολιτικές άλλων παραθαλάσσιων και ισχυρότερων στην περιοχή κρατών, όπως η Αίγυπτος και το Ισραήλ.

.....................

Οι διαδοχικοί ηγέτες της Κυπριακής Δημοκρατίας, σε λιγότερο από δέκα χρόνια, οδήγησαν τη χώρα πολύ κοντά στην εκμετάλλευση των ενεργειακών της πόρων. Επιπλέον, κατάφεραν: να αναβαθμίσουν το κύρος της διεθνώς με το να προσελκύσουν ισχυρές δυνάμεις· να ενισχύσουν τη σχετική θέση της εντός της ΕΕ ως ενός από τους πιθανούς παραγωγούς φυσικού αερίου· να αυξήσουν την ασφάλειά της λόγω του ενδιαφέροντος ξένων παραγόντων για επενδύσεις· να ενισχύσουν την άμυνά της, ειδικά μετά την εμπλοκή του Ισραήλ και τη μεταξύ τους συμφωνία· τούτο είχε ως αποτέλεσμα να βρει πολύτιμους συμμάχους στις ΗΠΑ και να καλυτερεύσει τις σχέσεις της με την υπερδύναμη· και να αντιμετωπίσει τις απειλές και την επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας.

... Η μελέτη αναζήτησε τις αιτίες της επιτυχούς στρατηγικής... Κατέληξε στο ότι η επιτυχία αυτή οφείλεται στον παράγοντα ηγεσία του (μικρού) κράτους. Τρεις διαδοχικά πρόεδροι, προερχόμενοι από τρία διαφορετικά κόμματα, διαχειρίστηκαν το ζήτημα και, σε διαφορετικό βαθμό, και οι τρεις κράτησαν την ίδια στάση αναφορικά με την ολοκλήρωση της στρατηγικής του κράτους. Στον Κληρίδη πιστώνεται η απαρχή των συμφωνιών οριοθέτησης, ακριβώς στη τέλος της θητείας του. Στον Παπαδόπουλο αποδίδεται η μερίδα του λέοντος ως προς τα επιτευχθέντα της ενεργειακής στρατηγικής. Κατά την πενταετή θητεία του διαμορφώθηκε λεπτομερώς η στρατηγική, υπογράφηκε μία συμφωνία οριοθέτησης και ξεκίνησαν άλλες δύο, υιοθετήθηκαν τα απαραίτητα νομοθετήματα, ολοκληρώθηκε η γεωλογική έρευνα και ο πρώτος γύρος αδειοδοτήσεων, ενώ κλήθηκαν να συμμετάσχουν ισχυροί παγκοσμίως παίκτες. Ο Χριστόφιας, ένας πρόεδρος με κομμουνιστική ιδεολογία, επέδειξε πραγματισμό, πιστώνεται με τη συνέχιση της πολιτικής τού προκατόχου του, οριοθέτησε την ΑΟΖ με το Ισραήλ και σύναψε αμυντικές συμφωνίες, διαχειρίστηκε την επιθετικότητα της Τουρκίας, καθώς και την ολοκλήρωση του δεύτερου γύρου των αδειοδοτήσεων.

Το «έξυπνο» της ηγεσίας ήταν να δράσει αποφασιστικά στη βάση μίας στρατηγικής, να είναι αποφασισμένη να μην επηρεαστεί από όποια εξωτερική αντίδραση, να δρα διακριτικά και ευέλικτα, όπου δει, αλλά και χωρίς προκατάληψη εξαιτίας αντιλήψεων ή διαφορών του παρελθόντος με τους μεσογειακούς γείτονες. Οι κυριότερες δράσεις της ηγεσίας ήταν τέσσερις: να ανταποκριθεί γρήγορα και αποτελεσματικά απέναντι σε οποιοδήποτε εσωτερική ή διεθνή θεσμική αναγκαιότητα από την οποία εξαρτιόνταν το κυβερνητικό έργο· να προσελκύσει και τελικά να βάλει στο παιχνίδι ισχυρούς παράγοντες του ενεργειακού τομέα και της διεθνούς πολιτικής· να χρησιμοποιήσει τη διπλωματία και τη θέση της ως μέλους διεθνών θεσμών, με σκοπό να κερδίσει υποστήριξη απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα· να δημιουργήσει πολιτικές, οικονομικές και στρατιωτικές συμμαχίες (εξωτερική ενδυνάμωση) με εκείνους τους γείτονες που ήταν ενεργοί στην αναζήτηση ενεργειακών πόρων, με κυριότερο το Ισραήλ.

Τα αποτελέσματα αυτών των δράσεων και, κυρίως, η συνεργασία με εταιρεία αμερικανικών συμφερόντων, η υποστήριξη των ΗΠΑ, του ΗΒ και της ΕΕ στο ζήτημα αυτό, αλλά και η πολύπλευρη συνεργασία με το Ισραήλ στην αναζήτηση των ενεργειακών πόρων της Μεσογείου, σηματοδοτούν μία στροφή της εξωτερικής πολιτικής της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία, από την ανεξαρτητοποίησή της, διέκειτο φιλικά προς τα αραβικά κράτη της περιοχής και απέφευγε μία φιλοδυτική πολιτική. Σαφέστατα, αυτή η στροφή διαμορφώνει τη βάση για περαιτέρω αναδιατάξεις στην περιοχή, με τη συμμαχία Ελλάδος-Ισραήλ να αποτελεί απλά μία από αυτές.

... Το τελευταίο ζητούμενο της μελέτης ήταν να καταδείξει a contrario τη σημασία της έλλειψης δράσης εκ μέρους της ηγεσίας ενός μικρού κράτους... Τούτο επετεύχθη με την παρουσίαση των αιτιών που προοδευτικά οδήγησαν στην οικονομική κρίση και στο πρόγραμμα διάσωσης της κυπριακής οικονομίας και, κυρίως, στην αποτυχία διαχείρισης των ανωτέρω καταστάσεων. Σε αυτήν την περίπτωση, η δυνατότητα ελιγμού που είχε η κυπριακή ηγεσία καθοριζόταν από τις ανάγκες του ίδιου του κράτους και του τραπεζικού τομέα... Όμως, αυτές οι ανάγκες ήταν γνωστές και ήταν μικρότερες το καλοκαίρι του 2012, ενώ προηγουμένως ήταν σχεδόν ανύπαρκτες. Ωστόσο, η κυπριακή ηγεσία, αντίθετα με τον τρόπο που διαχειρίστηκε την ενεργειακή της πολιτική, δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα αμέσως και ως όφειλε, δεν αναζήτησε συμμάχους όταν και όπου έπρεπε και δεν διέθετε διαπραγματευτική στρατηγική ή εναλλακτικό σχέδιο σε περίπτωση που τα πράγματα δεν πήγαιναν όπως τα ανέμενε.

Συμπερασματικά, υπάρχουν δύο όψεις στο ίδιο μικρό κράτος, μία επιτυχούς και μία ανεπιτυχούς διαχείρισης. Ωστόσο, το ίδιο το μικρό κράτος δεν άλλαξε. Αυτό που άλλαξε είναι ο τρόπος που διαδοχικοί ηγέτες διαχειρίστηκαν τα δύο θέματα. ...

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

 

Η κατάσταση γίνεται όλο και πιο περίπλοκη στη Μέση Ανατολή καθώς διαμορφώνονται τρία μέτωπα για τη Σαουδική Αραβία: Ιράν, Σιίτες του Ιράκ, Σιίτες της Υεμένης  και, μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ στην Υεμένη υπέρ των Σιιτών. Σίγουρα οι εξελίξεις που ακολουθήσουν απαιτούν γερούς παίκτες σε αυτό το παζλ. Με αφορμή τα τελευταία γεγονότα παρακάτω παραθέτω μια σύντομη ανάλυση που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι λανθασμένο να βλέπουμε όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή υπό το πρίσμα της σύγκρουσης των πολιτισμών, καθώς όλα δείχνουν ότι πρόκειται για έναν ενδο-μουσουλμανική σύγκρουση. 

Η Υεμένη, στο «μαλακό υπογάστριο» της Σαουδικής Αραβίας, δεσπόζει στα στενά του Άντεν. Άλλοτε ήταν χωρισμένη σε δύο κράτη, βόρεια και νότια Υεμένη (που ήταν «λαϊκή δημοκρατία»). Από τη δεκαετία του 1990 είναι ενωμένη και πολύ πρόσφατα, μετά από εξέγερση, ένα μεγάλο μέρος της χώρας, συμπεριλαμβανομένης και της πρωτεύουσας, υπό σιϊτικό έλεγχο.

 Αυτό άλλαξε τα πράγματα, καθώς σημαίνει πως ένας ακόμη σύμμαχος προστίθεται για το Ιράν και ένας αντίπαλος για τη Σαουδική Αραβία. Άλλαξε τα πράγματα γιατί από κοιτίδα τζιχαντιστών (με σουνιτική προέλευση), τώρα εξελίσσεται σε αντίπαλό τους. Έτσι τουλάχιστον βλέπουν τα πράγματα οι ΗΠΑ και η Δύση, γενικότερα.

 Ωστόσο η δυναμική αυξήθηκε μετά τη βομβιστική επίθεση Σουνιτών κατά τεμένους Σιϊτών και, κυρίως, προχθές, με το αεροπορικό χτύπημα της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη. Η κατάσταση είναι περίπλοκη, καθώς η Σαουδική Αραβία έχει να αντιμετωπίσει τρία μέτωπα: το Ιράν, ακριβώς απέναντι από τα στενά του Ορμούζ, τους Σιίτες του Ιράκ, που βρίσκονται στην εξουσία και πολεμούν κατά του Ισλαμικού Κράτους, και, πλέον, τους Σιΐτες της Υεμένης. Έτσι η Σαουδική Αραβία, εκεί που υποστήριζε Σουνίτες στο Ιράκ ενάντια στα συμφέροντα του Ιράν, τώρα πρέπει να σκεφθεί τα μετόπισθέν της. Η δε Τουρκία, σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας κατά του Άσαντ, κατηγορεί το Ιράν για επεκτατισμό, όταν αυτή ήταν που, σπάζοντας το εμπάργκο, συναλλασσόταν μαζί του και για τα πυρηνικά και για τη Συρία.

 Για να γίνει ακόμη πιο πολύπλοκη, μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ, μακροχρόνιος σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας, στην υπόθεση της Υεμένης τάσσονται μεν κατά των επαναστατών Σιιτών, αλλά υπογραμμίζουν ότι οι Σουνίτες επέτρεπαν την εγκατάσταση και εκπαίδευση της Αλ Κάιντα στη χώρα. Είναι αυτή η πολιτική με τις διαπραγματεύσεις της Ελβετίας σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που όλο και πιο πιθανή φαίνεται και που θα έχει ως αποτέλεσμα να διακοπεί η απομόνωση του Ιράν;

 Τέλος, από τη δική της πλευρά η Σαουδική Αραβία αντιδρά και προχωρά σε συμμαχία σουνιτικών μουσουλμανικών κρατών. Βλέπουμε δηλαδή να αναπτύσσεται όλο και περισσότερο μία σύγκρουση ανάμεσα σε Σουνίτες και Σιΐτες, η οποία απέχει από τη «σύγκρουση των πολιτισμών» που τόσο πολύ προσπάθησαν να προκαλέσουν οι Τζιχαντιστές, και να εξελίσσεται σε μία ενδο-μουσουλμανική σύγκρουση, αντίστοιχη των θρησκευτικών πολέμων του 17ου αιώνα στην Ευρώπη.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Tην Τρίτη 3 Δεκεμβρίου έχω την χαρά και την τιμή να συμμετέχω και να συντονίζω τη συζήτηση μέ θέμα: Η Κύπρος μποστά σε ένα "νέο σχέδιο"; που διοργανώνει το Εργαστήριο Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης με προσκεκλημένους τους αγαπητούς συναδέλφους Ευάγγελο Κουφουδάκη και Παναγιώτη Ήφαιστο και τον Κώστα Βενιζέλο, αρχισυντάκτη του Φιλελεύθερου

Σχεδόν δέκα χρόνια μετά το Σχέδιο Αννάν, η Κύπρος βρίσκεται μπροστά σε ακόμη μια προσπάθεια για την επίτευξη λύσης. Ωστόσο, τα δεδομένα έχουν αλλάξει. Το ερώτημα είναι αν εξελίξεις όπως: η ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην περιοχή της ΝΑ Μεσογείου, η νέα ενεργειακή πολιτική της Κυπριακής Δημοκρατίας, η εδραίωση μίας ισχυρής συνεργασίας, σε πολλαπλά επίπεδα, μεταξύ Κύπρου-Ισραήλ και η αντίστοιχη η καμπή στις σχέσεις Τουρκίας- Ισραήλ, η δραστηριοποίηση ισχυρών ιδιωτικών πρωτοβουλιών στα ενεργειακά κοιτάσματα της περιοχής, το ενδιαφέρον των ΗΠΑ και της ΕΕ για την Κύπρο, αλλά και η οικονομική κρίση σε συνδυασμό με τη ρευστή κατάσταση στη Μέση Ανατολή, ως αποτέλεσμα του φαινομένου της Αραβικής Άνοιξης θέτουν νέες διαστάσεις, διλήμματα και προοπτικές για όλες τις πλευρές. Ο ΟΗΕ, ως ο κατεξοχήν Οργανισμός για τη διαχείριση του Κυπριακού, αλλά και οι ΗΠΑ, έχουν εκφράσει την επιθυμία για την επίτευξη λύσης. Ποια θα είναι όμως αυτή; Πόσο νέο είναι τελικά το "νέο σχέδιο" λύσης και ποιος ο ρόλος όλων των εμπλεκόμενων πλευρών στη διαμόρφωση του;

Σε αυτά και άλλα ερωτήματα καλούνται να απαντήσουν οι διακεκριμένοι καθηγητές και γνώστες του θέματος Ευάγγελος Κουφουδάκης και Παναγιώτης Ήφαιστος και ο αρχισυντάκτης της εφημερίδας Φιλελεύθερος Κώστας Βενιζέλος, 

Ο Ευάγγελος Κουφουδάκης είναι ομότιμος πρύτανης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, στο οποίο διετέλεσε πρύτανης το 2002-2006, και ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και κοσμήτορας (dean emeritus) του College of Arts and Sciences, Indiana University-Perdue University, στο Fort Wayne των ΗΠΑ. Ως πολιτικός επιστήμονας, έχει αφιερώσει ένα μεγάλο μέρος της ακαδημαϊκής του δραστηριότητας στη μελέτη ζητημάτων του Ελληνισμού, με έμφαση στην πολιτική και εξωτερική πολιτική της Ελλάδας, της Κύπρου, αλλά και της Τουρκίας. Το ερευνητικό του έργο περιλαμβάνει τη συγγραφή και επιμέλεια βιβλίων, ενώ πληθώρα άρθρων έχουν δημοσιευτεί σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Βέλγιο, Καναδά, Ιταλία, Ελλάδα και Κύπρο.

Ο Παναγιώτης Ήφαιστος, είναι Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Είναι συγγραφέας 16 μονογραφιών, ενώ έχει συγγράψει εκατοντάδες άρθρα και δοκίμια σε συλλογικά έργα, επιστημονικές εκδόσεις και έντυπα γενικής πληροφόρησης, ενώ έχει υπηρετήσει σε διπλωματική αποστολή στις Βρυξέλλες από το 1978 έως το 1998.

Ο Κώστας Βενιζέλος είναι αρχισυντάκτης στην εφημερίδα Φιλελεύθερος, την εφημερίδα με την μεγαλύτερη κυκλοφορία στην Κύπρο. Ως συγγραφέας εστιάζει στην περίπτωση της Κύπρου, με έργα όπως: «Αμερικανική Πολιτική στο Κυπριακό την περίοδο του πραξικοπήματος και της τούρκικης εισβολής», (σε συνεργασία με Μ. Ιγνατίου), «Τα μυστικά αρχεία του Κίσιγκερ, η απόφαση για τη διχοτόμηση», (σε συνεργασία με Μ. Ιγνατίου, Ν. Μελέτη ) «Το Μυστικό Παζάρι-Οι 129 Ημέρες που Συγκλόνισαν τον Ελληνισμό». Ως άριστος γνώστης ζητημάτων της εξωτερικής πολιτικής και δη του Κυπριακού, ο Κώστας Βενιζέλος καλείται για διαλέξεις σε πανεπιστήμια, σε στρατιωτικούς και πολιτικούς φορείς, προκειμένου να καταθέσει, ως αναλυτής, τις απόψεις του.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στις 12.00μμ στο αμφιθέατρο τελετών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ενδιαφέροντα

Ένα ενδιαφέρον άρθρο για τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας και τις εξελίξεις στη Συρία από τον Halil Karaveli στο Foreign Affairs. Σύμφωνα με τον Karaveli παίζεται ένα τουρκικό παιχνίδι στη Συρία και ο ο θρησκευτικός σεχταρισμός της Άγκυρας εμποδίζει την ειρήνευση στην περιοχή:

"Πέρα από την κοινή τους επιθυμία για την εκδίωξη του Άσαντ, όμως, η Ουάσιγκτον και η Άγκυρα έχουν δύο σαφώς διαφορετικά οράματα για τη μετεπαναστατική Συρία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν ότι οποιαδήποτε λύση στην κρίση της Συρίας θα πρέπει να εγγυάται τον θρησκευτικό και εθνοτικό πλουραλισμό. Αλλά η Τουρκία, που κυβερνάται από μια κυβέρνηση σουνιτών βλέπει τη σύγκρουση από θρησκευτική σεχταριστική άποψη, δημιουργώντας στενούς δεσμούς με τη σουνιτική αντιπολίτευση που κυριαρχείται από την συριακή Μουσουλμανική Αδελφότητα, επιδιώκοντας να καταστείλει τα δικαιώματα των Κούρδων της Συρίας και να τιμωρήσει την αλαουίτικη μειοψηφία – την σέχτα του Άσαντ - ως εχθρική. Αυτό θα πρέπει να είναι ανησυχητικό για την κυβέρνηση Ομπάμα, καθώς σημαίνει ότι η Τουρκία δεν θα βοηθήσει στην προώθηση μιας πολυεθνικής, δημοκρατικής κυβέρνησης στη Δαμασκό. Στην πραγματικότητα, η τουρκική στάση έχει ήδη συμβάλει στην επιδείνωση των θρησκευτικών διαιρέσεων της Συρίας."

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο μεταφρασμένο στην ιστοσελίδα της ελληνικής έκδοσης του Foreign Affairs.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ενδιαφέροντα

Παρακάτω μπορείτε να δείτε μερικά ακόμη vιdeos από τη συνέντευξη τύπου που παραχώρησε ο Kenneth Waltz στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Ο καθηγητής σχολιάζει τον θάνατο του Οsama Bin Laden και την πολιτική των ΗΠΑ εναντίον της τρομοκρατίας. Αναφέρεται στην επιρροή του Ισραήλ προς τις ΗΠΑ, αλλά και στις τελευταίες εξελίξεις στον Αραβικό κόσμο.

Dim lights Embed Embed this video on your site

Dim lights Embed Embed this video on your site

Dim lights Embed Embed this video on your site

Dim lights Embed Embed this video on your site

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Dim lights Embed Embed this video on your site

Καθώς συνεχίζουμε να επεξεργαζόμαστε τα videos από τη συνέντευξη τύπου του Kenneth Waltz με σκοπό να δώσουμε την ευκαιρία σε όσο περισσότερους μπορούμε να τα παρακολουθήσουν και να ακούσουν τις απόψεις του αμερικανού καθηγητή, αναρτώ σήμερα ακόμη δύο videos. Στο πρώτο πολύ ενδιαφέρον video ο καθηγητής, μετά τα εισαγωγικά του σχόλια για την επίσκεψη του στην Ελλάδα και την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, αναφέρεται στη θέση των ΗΠΑ στο διεθνές σύστημα λέγοντας χαρακτηριστικά ότι η δύναμη των ΗΠΑ βρίσκεται σε πτώση.

Στο δεύτερο video ο καθηγητής Waltz απαντά σε ερώτηση σχετική με την Ελλάδα και την οικονομική κρίση.

Dim lights Embed Embed this video on your site

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
You are here Προβολή άρθρων ανα tag: ΗΠΑ