Sunday, Jan 19th

Last update12:36:22 PM GMT

 

Η κατάσταση γίνεται όλο και πιο περίπλοκη στη Μέση Ανατολή καθώς διαμορφώνονται τρία μέτωπα για τη Σαουδική Αραβία: Ιράν, Σιίτες του Ιράκ, Σιίτες της Υεμένης  και, μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ στην Υεμένη υπέρ των Σιιτών. Σίγουρα οι εξελίξεις που ακολουθήσουν απαιτούν γερούς παίκτες σε αυτό το παζλ. Με αφορμή τα τελευταία γεγονότα παρακάτω παραθέτω μια σύντομη ανάλυση που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι λανθασμένο να βλέπουμε όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή υπό το πρίσμα της σύγκρουσης των πολιτισμών, καθώς όλα δείχνουν ότι πρόκειται για έναν ενδο-μουσουλμανική σύγκρουση. 

Η Υεμένη, στο «μαλακό υπογάστριο» της Σαουδικής Αραβίας, δεσπόζει στα στενά του Άντεν. Άλλοτε ήταν χωρισμένη σε δύο κράτη, βόρεια και νότια Υεμένη (που ήταν «λαϊκή δημοκρατία»). Από τη δεκαετία του 1990 είναι ενωμένη και πολύ πρόσφατα, μετά από εξέγερση, ένα μεγάλο μέρος της χώρας, συμπεριλαμβανομένης και της πρωτεύουσας, υπό σιϊτικό έλεγχο.

 Αυτό άλλαξε τα πράγματα, καθώς σημαίνει πως ένας ακόμη σύμμαχος προστίθεται για το Ιράν και ένας αντίπαλος για τη Σαουδική Αραβία. Άλλαξε τα πράγματα γιατί από κοιτίδα τζιχαντιστών (με σουνιτική προέλευση), τώρα εξελίσσεται σε αντίπαλό τους. Έτσι τουλάχιστον βλέπουν τα πράγματα οι ΗΠΑ και η Δύση, γενικότερα.

 Ωστόσο η δυναμική αυξήθηκε μετά τη βομβιστική επίθεση Σουνιτών κατά τεμένους Σιϊτών και, κυρίως, προχθές, με το αεροπορικό χτύπημα της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη. Η κατάσταση είναι περίπλοκη, καθώς η Σαουδική Αραβία έχει να αντιμετωπίσει τρία μέτωπα: το Ιράν, ακριβώς απέναντι από τα στενά του Ορμούζ, τους Σιίτες του Ιράκ, που βρίσκονται στην εξουσία και πολεμούν κατά του Ισλαμικού Κράτους, και, πλέον, τους Σιΐτες της Υεμένης. Έτσι η Σαουδική Αραβία, εκεί που υποστήριζε Σουνίτες στο Ιράκ ενάντια στα συμφέροντα του Ιράν, τώρα πρέπει να σκεφθεί τα μετόπισθέν της. Η δε Τουρκία, σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας κατά του Άσαντ, κατηγορεί το Ιράν για επεκτατισμό, όταν αυτή ήταν που, σπάζοντας το εμπάργκο, συναλλασσόταν μαζί του και για τα πυρηνικά και για τη Συρία.

 Για να γίνει ακόμη πιο πολύπλοκη, μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ, μακροχρόνιος σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας, στην υπόθεση της Υεμένης τάσσονται μεν κατά των επαναστατών Σιιτών, αλλά υπογραμμίζουν ότι οι Σουνίτες επέτρεπαν την εγκατάσταση και εκπαίδευση της Αλ Κάιντα στη χώρα. Είναι αυτή η πολιτική με τις διαπραγματεύσεις της Ελβετίας σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που όλο και πιο πιθανή φαίνεται και που θα έχει ως αποτέλεσμα να διακοπεί η απομόνωση του Ιράν;

 Τέλος, από τη δική της πλευρά η Σαουδική Αραβία αντιδρά και προχωρά σε συμμαχία σουνιτικών μουσουλμανικών κρατών. Βλέπουμε δηλαδή να αναπτύσσεται όλο και περισσότερο μία σύγκρουση ανάμεσα σε Σουνίτες και Σιΐτες, η οποία απέχει από τη «σύγκρουση των πολιτισμών» που τόσο πολύ προσπάθησαν να προκαλέσουν οι Τζιχαντιστές, και να εξελίσσεται σε μία ενδο-μουσουλμανική σύγκρουση, αντίστοιχη των θρησκευτικών πολέμων του 17ου αιώνα στην Ευρώπη.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Είναι εξαιρετικά νωρίς για να αντιληφθούμε ουσιαστικά και σε βάθος τι ακριβώς συμβαίνει στην Τουρκία. Ωστόσο, o Ερντογάν έχει τρεις σταθερές πολιτικές. Αν τις παρακολουθήσουμε, ίσως και να αντιληφθούμε τι συμβαίνει.

Η πρώτη πολιτική, οθωμανικής έμπνευσης, είχε και έχει ως στόχο να μετατρέψει την Τουρκία σε δύναμη παγκόσμιας εμβέλειας. Αρκεί ο οιοσδήποτε να μελετήσει το βιβλίο του Νταβούτογλου και να θυμηθεί τις κινήσεις της Τουρκίας στις σχέσεις της με τους γείτονες. Η Τουρκία προσέγγισε το Ιράν, παραβιάζει το εμπάργκο εναντίον του, εμφανίστηκε ως προστάτης των Παλαιστινίων αλλά και κάθε μουσουλμανικού πληθυσμού στην Ευρώπη. Ξεκινώντας με μία στάση «επιτήδειου ουδετέρου», υποστήριξε την κατάλληλη χρονική στιγμή τα κινήματα διαμαρτυρίας στον Αραβικό κόσμο, προσπαθώντας να προωθήσει το δικό της κοινωνικοπολιτικό μοντέλο. Ο Ερντογάν, για να στηρίξει το φιλοαραβικό του πρόσωπο – που θα αύξανε την επιρροή τής Τουρκίας σε περιοχές που είχε απωλέσει η Οθωμανική Αυτοκρατορία – αντιπαρατέθηκε με το Ισραήλ. Επιπλέον, και ενώ είχε πάρα πολύ στενές σχέσεις με τον Άσαντ, θέλοντας να επεκτείνει την επιρροή της Τουρκίας, ήρθε όχι απλώς σε πολιτική σύγκρουση, αλλά προκάλεσε, μαζί με άλλα σουνιτικά κράτη του Κόλπου, τον εμφύλιο της Συρίας.

Η δεύτερη πολιτική του Ερντογάν έχει σχέση με το Κεμαλικό στρατιωτικό κατεστημένο. Ο Ερντογάν έχει καταφέρει σοβαρότατα πλήγματα σε αυτό, οδηγώντας στρατηγούς και έναν πρώην αρχηγό κράτους στη δικαιοσύνη. Τούτο δεν σημαίνει βεβαίως ότι ο Ερντογάν εγκατέλειψε τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα. Επιδιώκει την ανάπτυξη βαλιστικών πυραύλων, την ανάπτυξη μεγάλων ναυτικών μονάδων επιφανείας και, ασφαλώς δύσκολα κρύβει τις πυρηνικές επιδιώξεις της Τουρκίας. Όσο για την πολιτική έκφανση του Κεμαλισμού, αυτή έχει ηττηθεί εκλογικά και πολιτικά επανειλημμένως και κατά κράτος, αφού κανένας από τους ηγέτες της δεν έχει το πολιτικό χάρισμα, ούτε μπορεί να αντιτάξει μία διαφορετική, αντίπαλη πολιτική ατζέντα σε εκείνη του Ερντογάν. Όσο για τα γεγονότα της πλατείας Ταξίμ, και από αυτά ο Κεμαλισμός φαίνεται να είναι απών, ασχέτως αν επιχειρεί να δρέψει κάποια οφέλη.

Η τρίτη πολιτική του Ερντογάν είναι η μετατροπή του Τουρκικού κράτους σε ισλαμικό. Πέρα από την υπόθεση της μαντήλας, πέρα από τις στενές (και εσχάτως δοκιμαζόμενες) σχέσεις του με τον Φετουλά Γκιουλέν, ο Ερντογάν ξεκίνησε να εφαρμόζει την κοινωνική ισλαμική μηχανική του με απαγορεύσεις που αφορούν τους δημόσιους ασπασμούς των νέων, τα αντισυλληπτικά, την κατανάλωση οινοπνεύματος, και με την απαξίωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ταυτοχρόνως, αφιέρωσε τη νέα γέφυρα του Βοσπόρου στο Σουλτάνο Σελήμ, δυσαρεστώντας τους Αλεβίτες που ο Σελήμ είχε βάναυσα καταδιώξει (και οι οποίοι δεν είναι και τόσο εχθρικοί προς τον Αλεβίτη Άσαντ). Και απεκάλεσε μεθύστακες δύο εξαιρετικά σημαντικές προσωπικότητες για το υπόλοιπο, εκτός των υποστηρικτών του, 50% του Τουρκικού πληθυσμού, τον Κεμάλ και τον Ινονού. Όσο για τα δικαιώματα προς τους Κούρδους και την εκεχειρία, τα πρώτα παραμένουν στα χαρτιά και η δεύτερη πιο εύθραυστη από ποτέ.

Όλα αυτά συμβαίνουν τη στιγμή που ο Ερντογάν κυριαρχεί στην Τουρκική πολιτική σκηνή και ετοιμάζεται για τον στόχο του 2014: την Προεδρία της χώρας του, με ταυτόχρονη ενίσχυση των εξουσιών του Προέδρου. Όλα αυτά όμως δεν περνούν απαρατήρητα από τον νεανικό σε μεγάλο ποσοστό (και αστικό) πληθυσμό της χώρας του, ούτε από εκείνο το κατεστημένο που αναζητά μία ρεβάνς, ούτε βέβαια και από τους συνεργάτες του, οι οποίοι αφενός άρχισαν να ανταγωνίζονται για την επόμενη μέρα, αφετέρου διαφωνούν με την ενίσχυση των εξουσιών του Προέδρου.

Η αίσθηση ότι ο χρόνος φεύγει και το 2014 πλησιάζει, αλλά και η αίσθηση της πανθομολογούμενης τωρινής ισχύος του, οδηγούν τον Ερντογάν να κυβερνά όλο και πιο αλαζονικά και, ταυτοχρόνως, να αποκαλύπτει όλο και πιο απρόσεκτα την πραγματική, την ισλαμική του ατζέντα. Ίσως αυτό να γίνεται πολύ πιο αισθητό στην Τουρκία από εκείνους που είτε ανησυχούν για τις συνέπειες της ισλαμικής ατζέντας στη δική τους επόμενη μέρα είτε αναζητούν τη δική τους θέση σε ένα επόμενο σκηνικό εξουσίας.

 

Δημοσιεύτηκε στο Real.gr

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
You are here Προβολή άρθρων ανα tag: Ισλάμ