Sunday, May 19th

Last update12:36:22 PM GMT

Κυριακή, 03 Απρίλιος 2016 08:00

Turkiye dividenda est! Παραμένει επίκαιρο

Screen Shot 2016-04-03 at 11.10.18 AM

Μετά το 1947 οι ΗΠΑ αποφάσισαν να αναλάβουν τα ηνία του διεθνούς συστήματος και, για να αντιμετωπίσουν την τότε ΕΣΣΔ, εκπόνησαν το δόγμα του περιορισμού ή της ανάσχεσής της (containment). Στο πλαίσιο υλοποίησης του εν λόγω δόγματος, οι ΗΠΑ πέτυχαν να δημιουργήσουν μέσω συμμαχιών ένα μεγάλο αριθμό στρατιωτικών βάσεων γύρω από την ΕΣΣΔ.

Οι συμμαχίες με κράτη νοτίως της ΕΣΣΔ, όπως η Τουρκία, η Συρία, το Ιράκ ή το Ιράν, απέφεραν ταυτοχρόνως την προστασία των πετρελαϊκών κοιτασμάτων και των αντίστοιχων συμφερόντων στην Μέση Ανατολή. Παραλλήλως, επήλθε η ενιαία, από πλευράς στρατηγικής, αντιμετώπιση του χώρου Ελλάδος – Τουρκίας (συμπεριλαμβανομένου και του μεταξύ αυτών Αιγαίου πελάγους, υπέρ τον έλεγχο της Ελλάδος) και η δημιουργία άποψης περί του αδιαιρέτου της Τουρκίας.
Οι καιροί όμως άλλαξαν. Το Ιράν, το Ιράκ, η Συρία απωλέσθησαν ως σύμμαχοι για τη Δύση και κυρίως, τις ΗΠΑ με σημαντικές πολιτικές, οικονομικές και στρατηγικές συνέπειες για αυτές. Απέμεινε μόνον η Τουρκία στην περιοχή, της οποίας η στρατηγική σημασία δεν έχει ακόμα μειωθεί, παρά το ότι η ΕΣΣΔ δεν υφίσταται πια. Και τούτο διότι η Τουρκία αποτελεί προγεφύρωμα προς τα ανεξάρτητα πλέον κράτη του νότου της πρώην ΕΣΣΔ, τα οποία παρουσιάζουν δύο πλεονεκτήματα: αφ'ενός συνορεύουν ή γειτνιάζουν με την ασιατική κυρίως Ρωσία, στην οποία καταγράφονται φυγόκεντρες δυνάμεις και ακόμα πιο πέρα με το Πακιστάν, την Ινδία και την Κίνα, αφ'ετέρου διαθέτουν τεράστια κοιτάσματα πετρελαίου.

Το προγεφύρωμα όμως της Δύσης πάσχει από προχωρημένη και μη αναστρέψιμη διάβρωση, καθώς παρουσιάζει όλο και περισσότερα προβλήματα και από «παραγωγός ασφάλειας» («security producer») για τη Δύση έχει γίνει «καταναλωτής» («security consumer»). Το προγεφύρωμα έχει κατ'αρχήν εσωτερικά προβλήματα: πολιτικά (δημιουργία του πολιτεύματος, διαφθορά, σεβασμός ανθρωπίνων δικαιωμάτων), οικονομικά (πληθωρισμός, ελλείμματα), κοινωνικά (φτώχεια, άνιση κατανομή του εισοδήματος, θέση της γυναίκας) και θρησκευτικά (ισλαμιστές, αλαουϊτες). Σε όλα αυτά προστίθεται το κυρίαρχο και διεθνοποιούμενο πλέον πρόβλημα του πολέμου κατά των Κούρδων, που διαρκώς επιδεινώνει πολλαπλασιαστικά τα υπόλοιπα προβλήματα της Τουρκίας.
Πώς ο άλλοτε και νυν «μεγάλος ασθενής» αντιμετωπίζει τα προβλήματα διάβρωσης; Τα εξάγει, παρουσιάζοντας μία πρωτοφανή και ακατάσχετη επιθετικότητα εναντίον όλων σχεδόν των γειτόνων ανεξαιρέτως: με τη Βουλγαρία για θέματα πληθυσμών, με την Ελλάδα για το Αιγαίο (διακυβεύοντας την ενότητα του στρατηγικού χώρου), με την Κύπρο, όπου συνεχίζει να κατέχει παράνομα ένα μεγάλο ποσοστό του εδάφους της, με τη Συρία για τα ποτάμια ύδατα και τον αραβικό πληθυσμό της Αλεξανδρέτας, με το Ιράκ του οποίου ορέγεται τα πετρέλαια, με το Ιράν για λόγους θρησκευτικούς, με την Αρμενία, λόγω του Αζερμπαϊτζάν και της γενοκτονίας, με τη Ρωσία λόγω της ανάμειξής της στην Τσετσενία. Σε όλα αυτά τα προβλήματα η Τουρκία σύρει και χρησιμοποιεί τη Δύση.

Και η Δύση; Συνεχίζει να στηρίζει την Τουρκία όλο και περισσότερο. Η Δύση συνεχίζει να «βάζει όλα της τα αυγά σε ένα καλάθι» («too many eggs in one basket») και να κλείνει τα μάτια της μπροστά στην μη αναστρέψιμη διάβρωση. Διαπράτει το ίδιο λάθος όπως και με το Ιράν. Βλέπει αλλά δεν αποδέχεται ακόμα ότι η διάβρωση δεν αναστρέφεται, και ότι η κατάρρευση του προγεφυρώματος είναι πλέον ορατή στον χρόνο.

Πρέπει να σωθεί το προγεφύρωμα; Η απάντηση είναι καταφατική. Η Τουρκία δεν πρέπει να καταστραφεί. Συμφέρει και στη Δύση και στους γείτονες της Τουρκίας.
Υπάρχει λύση; Και πάλι η απάντηση είναι καταφατική. Στο πλαίσιο μιας ελεγχόμενης μετάβασης, η Τουρκία μπορεί να αποχωρήσει από την Κύπρο και, διαιρούμενη υπό έλεγχο από το Κουρδιστάν. Μία ελεγχόμενη διαίρεση θα την απαλλάξει από το Κουρδικό, επιτρέποντάς της να επικεντρώσει τις δυνάμεις της στο εσωτερικό, ώστε να γίνει μία σύγχρονη, δυτική ευημερούσα και με ευρωπαϊκό προσανατολισμό δημοκρατία. Μόνο μία τέτοια δημοκρατία θα κερδίσει την εμπιστοσύνη και τη συνεργασία των γειτόνων της και θα προσφέρει σταθερότητα στην περιοχή και ασφάλεια στα μεγάλα εμπορικά συμφέροντα. Μόνο μία τέτοια δημοκρατία θα συμβάλει θετικά στην ασφάλεια της Δύσης και θα εισέλθει επάξια στην οικογένεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Διαφορετικά η Τουρκία κινδυνεύει να εκραγεί και να καταστραφεί, εξέλιξη από την οποία όλοι θα χάσουν: ο λαός της, η Δύση και οι γείτονές της.

Ας μη βιαστούν λοιπόν όσοι, διαβάζοντας τον τίτλο θεώρησαν ότι ή έγινε λάθος ή ότι η άποψη του Κάτωνα είναι στην περίπτωση της Τουρκίας κατ'αναλογίαν ορθή. Η Τουρκία πρέπει να διαρεθεί για να σωθεί. Turkiye non est delenda; dividenda est!

Δημοσιεύτηκε στη Μακεδονία, 04.10.1998, σ. 36

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Σάββατο, 05 Μάρτιος 2016 17:45

Το παιχνίδι της Τουρκίας

Γιατί όλοι αιφνιδιάζονται με τα προβλήματα που δημιουργεί η Τουρκία στην αντιμετώπιση του προσφυγικού και με τη συμπεριφορά της έναντι των συμμάχων της; Τι περίμεναν; Ότι επειδή έκαναν μία συμφωνία, η Τουρκία θα την τηρούσε χωρίς να προσπαθήσει να μεγιστοποιήσει σε επιμέρους ζητήματα και χωρίς να προσπαθήσει να χρησιμοποιήσει το προσφυγικό για τον κεντρικό της στόχο; Ή ότι επειδή βρίσκονται οι σύμμαχοι στο Αιγαίο και υπάρχουν ελληνο-τουρκικές συναντήσεις σε υψηλό επίπεδο θα σταματούσαν οι παραβιάσεις του εθνικούς μας εναέριου χώρου;

Η Τουρκία εξαρχής παίζει ένα πολιτικό «παιχνίδι» με τους πρόσφυγες και με όλους τους συμμάχους της, τους οποίους, με πρώτες τις Η.Π.Α., και καταγγέλλει επειδή δεν της κάνουν την χάρη στη Συρία έναντι των Κούρδων. Έτσι, αφού δεν μπόρεσε να τους εγκαταστήσει στα νότια σύνορά της για να δημιουργήσει την περίφημη ουδέτερη ζώνη και να αποτρέψει τον έλεγχο της περιοχής από τους Κούρδους τής Συρίας, αποφάσισε να τους χρησιμοποιήσει για να πιέσει τους Ευρωπαίους, δημιουργώντας ταυτοχρόνως προβλήματα στην Ελλάδα.

Είναι απορίας άξιο γιατί δεν υπάρχουν πρόσφυγες οι οποίοι να προσπαθούν να περάσουν μέσω των χερσαίων συνόρων Ελλάδας ή Βουλγαρίας, στα σύνορα της οποίας, σημειωτέον, δεν υπάρχει φράχτης. Προφανώς, κάποιος τους σταματάει. Ποιος άλλος μπορεί να είναι αυτός εκτός από το τουρκικό κράτος;

Είναι επίσης απορίας άξιο το πώς ένα αστυνομοκρατούμενο κράτος, που συλλαμβάνει πολίτες κάθε ηλικίας επειδή ασκούν δημοσίως κριτική στον Ερντογάν, δεν μπορεί να συλλάβει τους διακινητές, να σταματήσει την πώληση λέμβων και ελαττωματικών σωσιβίων και οι άνθρωποι να πνίγονται κατά εκατοντάδες στο Αιγαίο. Ποιος δεν τους σταματάει; Προφανώς το τουρκικό κράτος!

Η Τουρκία πήρε από την ΕΕ μία συμφωνία την οποία δεν εφαρμόζει και σε μεγάλο βαθμό δεν θα το κάνει ούτε στο μέλλον, παρά την αισιοδοξία που φαίνεται να αναπτύσσεται στις Βρυξέλλες μετά την επίσκεψη Τουσκ στην Τουρκία. Και τούτο διότι ο τελικός της σκοπός είναι να χρησιμοποιεί και το προσφυγικό για την προώθηση των σκοπών της στη Συρία ή, ακριβέστερα, για να περισώσει ότι μπορεί από την τραγικά αποτυχημένη και αιματοβαμμένη ανάμειξή της στη Συρία.

Η Τουρκία έχει φθάσει στο σημείο να εμπαίζει ακόμη και το ΝΑΤΟ, πολύ δε περισσότερο την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το μόνο που απομένει – σε εμάς και σε εκείνους από τους εταίρους μας που τυχόν ενδιαφέρονται ειλικρινά – είναι να έρθει πλέον το προσφυγικό στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, στο οποίο η Τουρκία όχι μόνο δεν έχει πια καλούς φίλους, αλλά έχει και αντιπάλους... Μόνο εκεί μπορεί να «σπάσει» η διασύνδεση που επιχειρεί μεταξύ προσφυγικού και διευθετήσεων στη Συρία.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στις 05.03.2016 στο OnAlert.gr

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

 

Ο Ερντογάν είναι ο ξεκάθαρος νικητής στις σημερινές τουρκικές εκλογές, επιτυγχάνοντας το 49% και θα σχηματισθεί κυβέρνηση του AKP. Ωστόσο, δεν πέτυχε τον αριθμό των 330 (τα 3/5 των 550) βουλευτών που απαιτούνται για την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Τα άλλα κόμματα έχουν συρρικνωθεί. Οι ψηφοφόροι μετακινήθηκαν από το κεμαλικό CHP και το εθνικιστικό ΜΗΡ προς το AKP. Το HDP (φιλοκουρδικό κόμμα) έχασε ψηφοφόρους, αλλά αντιστάθηκε στην τεράστια πίεση που δέχτηκε και πέρασε το όριο του 10%. Είναι το τέταρτο σε ψήφους, αλλά καθώς είναι πρώτο σε αρκετές εκλογικές περιφέρειες, έχει κερδίσει περισσότερους εκπροσώπους από το ΜΗΡ. Έτσι, καθίσταται το τρίτο κόμμα στο Κοινοβούλιο.

Είναι προφανές ότι οι τρομοκρατικές επιθέσεις λειτούργησαν υπέρ του Ερντογάν και του κόμματός του. Ίσως, επίσης, η πρόσφατη επίσκεψη της Γερμανίδας Καγκελάριου στην Τουρκία έπαιξε ρόλο στην ενίσχυση του διεθνούς προφίλ του Ερντογάν. Αναμφίβολα, η φίμωση των διαφόρων μέσων ενημέρωσης της αντιπολίτευσης συνέβαλε στη νίκη του.

Το ΑΚΡ θα σχηματίσει μονοκομματική κυβέρνηση και θα παράσχει στην Τουρκία έναν ορισμένο βαθμό σταθερότητας. Όμως η αντιπολίτευση φοβάται ότι αυτό θα αυξήσει τον αυταρχισμό του Ερντογάν, με την ελευθερία του Τύπου να είναι το πρώτο θύμα του. Επιπλέον, εφεξής, ο Ερντογάν θα αυξήσει την πίεση και τις απαιτήσεις του έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών, ζητώντας όλο και περισσότερα σε αντάλλαγμα για την βοήθεια της Τουρκίας προς τους πρόσφυγες και την υποστήριξή του στον αγώνα κατά του ISIS. Ακόμη, η θέση του στις διαπραγματεύσεις για τη Συρία και την Κύπρο θα σκληρύνει.

Τελευταίο αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, για την εφαρμογή τού μεγάλου του σχεδίου, να γίνει ένας πανίσχυρος Πρόεδρος, ο Ερντογάν θα χρειαστεί περίπου 15 ακόμη βουλευτές. Δεν είναι αδύνατο, αλλά είναι δύσκολο να τους πάρει από άλλα κόμματα Πριν από τις εκλογές, υπήρχε η εντύπωση ότι θα μπορούσαν να βρεθούν από το εθνικιστικό ΜΗΡ. Ωστόσο, δεδομένου του μικρού πλέον αριθμού των βουλευτών του MHP, αυτό φαίνεται μάλλον δύσκολο να συμβεί.

Photo Source: WikiMedia Commons

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

 

Κατά την πρόσφατη επίσκεψη της Καγκελαρίου Μέρκελ στην Τουρκία προτάθηκε, εκτός των άλλων παροχών και de facto υποχωρήσεων σε θέματα βασικών ελευθεριών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η χρηματοδότηση της Τουρκίας από την ΕΕ, ώστε να αντιμετωπίσει το ανθρωπιστικό ζήτημα των προσφύγων.

Το ζήτημα βέβαια που τίθεται δεν είναι αν θα πληρώσει η ΕΕ ή η Ελλάδα που, αν και σε οικονομική ύφεση, έχει συνεισφέρει υπερ- πολλαπλάσια της μηδενικής της ευθύνης για τον πόλεμο.

Το ζήτημα είναι αν, με βάση την αρχή του δικαίου κατά την οποία πληρώνει όποιος ευθύνεται, θα αναλάβουν μέρος τουλάχιστον του κόστους και τα κράτη που συνέβαλαν τα μέγιστα στον συριακό εμφύλιο και στη δημιουργία του ISIS.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Μέχρι τις αρχές του 2011, οι σχέσεις Τουρκίας και Συρίας ήταν άψογες. Ο Ερντογάν είχε φιλοξενήσει τον Άσαντ στο εξοχικό του και έκαναν μαζί διακοπές. Η Τουρκία είχε αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές της προς τη Συρία, ενώ τα φορτηγά της περνούσαν ανενόχλητα προς την αραβική χερσόνησο. Την ίδια όμως εποχή, παράλληλα, ένας μεγάλος αριθμός τζιχαντιστών διακινούνταν, μέσω Τουρκίας, προς τη Συρία και το Ιράκ.

Με αφορμή τα γεγονότα της Αραβικής Άνοιξης στη Βόρειο Αφρική, ξέσπασαν, στα τέλη Ιανουαρίου 2011, διαδηλώσεις και στη Συρία, τις οποίες το καθεστώς Άσαντ αντιμετώπισε βιαίως.

Με αυτό ως αφορμή, ο Ερντογάν στράφηκε προοδευτικά κατά του Άσαντ, στην αρχή ρητορικά και, στη συνέχεια, εμπράκτως, με την ξεκάθαρη υλική υποστήριξή του προς τους Σουνίτες διαφωνούντες. Έτσι, και ενώ μέχρι τότε κρατούσε τα προσχήματα και ήταν η διακριτική δίοδος για την τροφοδοσία των «αντικαθεστωτικών» δυνάμεων, η Τουρκία κατέστη η λεωφόρος και ο οδηγός της εξοπλιστικής προσπάθειας των Σουνιτών στη Συρία και στη Μέση Ανατολή. Ποιοι όμως ήταν οι χρηματοδότες;

Όπως έγινε γνωστό από μεγάλες και έγκυρες ειδησεογραφικές πηγές, χρηματοδότες των ενόπλων Σουνιτών στη Συρία και στο Ιράκ ήταν η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και, φυσικά, η ίδια η Τουρκία. Η τελευταία, μάλιστα, ήταν η πρώτη που ανέλαβε να οργανώσει και να εκπαιδεύσει, τον Ιούλιο 2011, τον «Ελεύθερο Συριακό Στρατό» και, ταυτόχρονα, να φιλοξενεί τις οικογένειες των στρατιωτικών και πολιτικών εκείνων που εγκατέλειπαν τον Άσαντ.

Έτσι, αντίθετα με τη συνήθη πρακτική τους, στην περίπτωση της Συρίας, οι μεγάλες Δυτικές Δυνάμεις δεν είχαν ούτε την πρωτοβουλία, ούτε ήταν οι πρώτες που εξόπλισαν τους αντάρτες. Τούτο βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν το ανέχτηκαν ή δεν το έκαναν και αυτές στη συνέχεια, όπως το ίδιο έπραξαν η Ρωσία και το Ιράν, που εξόπλιζαν και εξοπλίζουν τον Άσαντ.

Συνεπώς, μεταξύ των πρώτων που ευθύνονται για τη σύγκρουση και τα εκατομμύρια των προσφύγων που ακολούθησαν είναι η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ. Μάλιστα, η Τουρκία χρησιμοποίησε τους πρόσφυγες ως «εργαλείο» ή «όπλο», πρώτα εναντίον του Άσαντ, μετά για να πιέσει τη Δύση ώστε να δημιουργήσει προς όφελός της και εντός της Συρίας μία «ουδέτερη» ζώνη και μετά, για να πάρει οικονομικά και πολιτικά ανταλλάγματα από την ΕΕ.

Τέλος, για να διεκδικήσει κοινές περιπολίες, δήθεν για αστυνόμευση, στο Αιγαίο, θαρρείς και δεν γνωρίζουν οι τουρκικές αρχές ασφαλείας ποιοι είναι οι διακινητές ή εμείς δεν γνωρίζουμε ότι η αξιοπιστία του Ερντογάν είναι μηδενική, αφού οι δήθεν βομβαρδισμοί κατά του Άσαντ στράφηκαν τελικά εναντίον των Κούρδων.

Από τα παραπάνω, προκύπτουν κάποιες κρίσιμες ερωτήσεις προς κάθε διεθνή παράγοντα. Ως προς τα Αραβικά κράτη: Ποια είναι η συμμετοχή τους στις τεράστιες δαπάνες της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες της Συρίας; Απάντηση: Μηδενική! Πόσους πρόσφυγες έχουν φιλοξενήσει ή πρόκειται να φιλοξενήσουν; Η απάντηση: Κανέναν!

Και ως προς την Τουρκία: Δεν θα έπρεπε να υποστεί τις συνέπειες της νέο- οθωμανικής της πολιτικής; Γιατί να πληρώνει η ΕΕ για τα τραγικά λάθη των ηγεμονικών της φιλοδοξιών στη Μέση Ανατολή; Γιατί η Τουρκία δεν εφαρμόζει το νόμο και δεν σταματά τους διακινητές; Δεν ισχυρίζεται πως είναι κράτος δικαίου που θέλει να ενταχθεί στην ΕΕ;

Και σε ό,τι μας αφορά, ερωτώνται οι εταίροι μας: Αν πρόκειται η Τουρκία, που και για τον πόλεμο ευθύνεται και δεν εφαρμόζει τους νόμους της, να λάβει την τεράστια βοήθεια των 3 δισεκ. ευρώ, γιατί να μην χαλαρώσει η σκληρή δημοσιονομική πολιτική στην Ελλάδα;

Όλα τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι η ΕΕ δεν έχει ευθύνες ή ότι δεν πρέπει να βοηθήσει όσο μπορεί τους πρόσφυγες. Ωστόσο, δεν επιτρέπεται οι υπεύθυνοι, εκμεταλλευόμενοι τη συγκυρία και τα λάθη πολιτικής κρατών της ΕΕ, να έχουν απαιτήσεις ώστε αφενός να απαλλαγούν των τεράστιων ευθυνών τους και να αποκομίσουν εκλογικά οφέλη, αφετέρου να κερδίσουν πολιτικά και οικονομικά πλεονεκτήματα σε βάρος του δικαίου και των λαών της Ευρώπης.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ
Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Κυριακή, 11 Οκτώβριος 2015 11:43

Βόμβες... και στο βάθος αναβολή εκλογών;

 

Τα σχέδια του Ερντογάν να μετατρέψει το πολιτικό σύστημα της Τουρκίας σε προεδρικό και, ενισχύοντας τις εξουσίες του, να μετεξελιχθεί σε «σουλτάνο» σταμάτησαν στις 7 Ιουνίου 2015, όταν το κόμμα του, το ΑΚΡ, κατέγραψε μία από τις χαμηλότερες εκλογικές του επιδόσεις με 40.7, εννέα ολόκληρες μονάδες κάτω από τις εκλογές της 12ης Ιουνίου 2011. Ως κύρια αιτία και εμπόδιο της εκλογικής αποτυχίας θεωρήθηκε από τον Ερντογάν και το κόμμα του η άνοδος και είσοδος στη Βουλή του φιλοκουρδικού κόμματος HDP, που ξεπέρασε άνετα το όριο του 10% και πέτυχε 13%.

Έκτοτε σχηματίσθηκε υπηρεσιακή κυβέρνηση και ορίσθηκαν επαναληπτικές εκλογές στις 1 Νοεμβρίου 2015. Ωστόσο, οι επερχόμενες εκλογές, όπως και οι προηγούμενες, γίνονται σε ένα κλίμα αστάθειας, αβεβαιότητας, οξυμένου ανταγωνισμού, καθώς και πολεμικών συγκρούσεων στο εσωτερικό και στο εξωτερικό (Συρία). Στο εσωτερικό και πριν την 7η Ιουνίου, μετά από επιθέσεις παρακρατικών οργανώσεων εναντίον Κούρδων, το PKK εγκατέλειψε τη δίχρονη εκεχειρία και ξεκίνησε νέο γύρο επιθέσεων, με αποτέλεσμα η βία να γίνει καθημερινό φαινόμενο.

Η τρομοκρατική επίθεση της 10ης Οκτωβρίου, που προκάλεσε τόσα θύματα, έρχεται ως συνέχεια αυτού του κλίματος βίας. Η επίθεση έγινε εναντίον προσυγκέντρωσης οπαδών του φιλοκουρδικού HDP, οι οποίοι θα συμμετείχαν σε πορεία ειρήνης που διοργάνωναν εργατικά σωματεία και μεγάλοι συνδικαλιστικοί φορείς της χώρας. Και έγινε μία μέρα μετά την διάδοση της πληροφορίας ότι οι κουρδικές οργανώσεις θα ανακοίνωναν ανακωχή...

Το πρώτο ερώτημα είναι τι προκάλεσε αυτήν την επίθεση. Είναι φανερό ότι το γεγονός σχετίζεται με τις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου, με την αμετροεπή φιλοδοξία του Ερντογάν για αυτοδυναμία και αλλαγή του πολιτικού συστήματος, με τον διαρκώς αυξανόμενο αυταρχισμό του (διώξεις δημοσιογράφων, δικαστικών, κλπ.), με την αποτυχία της πολιτικής του στο Κουρδικό, αλλά και της αντίστοιχης στη Συρία.

Το δεύτερο ερώτημα είναι τι συνεπάγεται το χτύπημα και ποιες θα είναι οι συνέπειες. Είναι βέβαιο ότι τέτοιου είδους χτυπήματα λειτουργούν περίεργα σε προεκλογικές περιόδους και έχει μεγάλη σημασία να παρακολουθήσουμε πώς κάθε πλευρά θα επιχειρήσει να το διαχειρισθεί. Αν αποδοθεί σε κουρδική οργάνωση, τότε εκείνος που θα χάσει θα είναι το HDP και, αντίστροφα, εκείνος που θα ωφεληθεί θα είναι ο Ερντογάν. Ίσως για αυτόν τον λόγο το συντονιστικό των κουρδικών οργανώσεων κάλεσε τα μέλη του να προβούν σε κατάπαυση πυρός (ανακωχή), ώστε να μην κατηγορηθούν ως οι αυτουργοί και συνεχιστές των τρομοκρατικών επιθέσεων. Αν, από την άλλη, αποδοθεί σε παρακρατική ή εθνικιστική οργάνωση, τότε το κόστος για το κόμμα του Ερντογάν, τον ίδιο, αλλά και τη χώρα θα είναι πολύ μεγάλο.

Όμως, όπως έχουν τα πράγματα και όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, το AKP δύσκολα θα πετύχει την πολυπόθητη για τον Ερντογάν αυτοδυναμία, οι αλλαγές στο Σύνταγμα δεν θα γίνουν και θα υπάρξει κυβερνητική αστάθεια. Εκτός αν, όπως φοβόνταν ορισμένοι πολιτικοί κύκλοι και κατεγράφη αρκετά νωρίς στον Τύπο (βλ. Today's Zaman), ο Ερντογάν και η κυβέρνηση, υλοποιώντας μία από τις προειδοποιήσεις του, αναβάλουν τις εκλογές βάσει του άρθρου 78 του Συντάγματος, επικαλούμενοι «πόλεμο», είτε δηλαδή τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο εσωτερικό, είτε τις συγκρούσεις στη Συρία.

Σε αυτήν την περίπτωση, ο Ερντογάν θα κερδίσει χρόνο, αναζητώντας την πρόσφορη στιγμή για να προκηρύξει εκ νέου εκλογές. Ίσως αυτή να είναι η μόνη διέξοδος που βλέπει τούτη την ώρα ένας πολιτικός που αυτοπαγιδεύτηκε εξαιτίας της αλαζονείας και των φιλοδοξιών του. Ωστόσο, ο φαύλος κύκλος στον οποίο βρέθηκε δεν θα σπάσει: η αβεβαιότητα θα αυξηθεί, η δράση αστυνομίας και κατασταλτικών μηχανισμών θα ενταθεί και οι εσωτερικές συγκρούσεις θα περάσουν σε νέα φάση. Και όλα αυτά ενώ ο πόλεμος στη Συρία θα συνεχίζεται, οι κουρδικοί φορείς εκτός συνόρων θα ενισχύονται και η τουρκική οικονομία θα αρχίσει να υφίσταται όλο και περισσότερο τις συνέπειες της πολιτικής αστάθειας...

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

 

Η κατάσταση γίνεται όλο και πιο περίπλοκη στη Μέση Ανατολή καθώς διαμορφώνονται τρία μέτωπα για τη Σαουδική Αραβία: Ιράν, Σιίτες του Ιράκ, Σιίτες της Υεμένης  και, μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ στην Υεμένη υπέρ των Σιιτών. Σίγουρα οι εξελίξεις που ακολουθήσουν απαιτούν γερούς παίκτες σε αυτό το παζλ. Με αφορμή τα τελευταία γεγονότα παρακάτω παραθέτω μια σύντομη ανάλυση που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι είναι λανθασμένο να βλέπουμε όσα συμβαίνουν στη Μέση Ανατολή υπό το πρίσμα της σύγκρουσης των πολιτισμών, καθώς όλα δείχνουν ότι πρόκειται για έναν ενδο-μουσουλμανική σύγκρουση. 

Η Υεμένη, στο «μαλακό υπογάστριο» της Σαουδικής Αραβίας, δεσπόζει στα στενά του Άντεν. Άλλοτε ήταν χωρισμένη σε δύο κράτη, βόρεια και νότια Υεμένη (που ήταν «λαϊκή δημοκρατία»). Από τη δεκαετία του 1990 είναι ενωμένη και πολύ πρόσφατα, μετά από εξέγερση, ένα μεγάλο μέρος της χώρας, συμπεριλαμβανομένης και της πρωτεύουσας, υπό σιϊτικό έλεγχο.

 Αυτό άλλαξε τα πράγματα, καθώς σημαίνει πως ένας ακόμη σύμμαχος προστίθεται για το Ιράν και ένας αντίπαλος για τη Σαουδική Αραβία. Άλλαξε τα πράγματα γιατί από κοιτίδα τζιχαντιστών (με σουνιτική προέλευση), τώρα εξελίσσεται σε αντίπαλό τους. Έτσι τουλάχιστον βλέπουν τα πράγματα οι ΗΠΑ και η Δύση, γενικότερα.

 Ωστόσο η δυναμική αυξήθηκε μετά τη βομβιστική επίθεση Σουνιτών κατά τεμένους Σιϊτών και, κυρίως, προχθές, με το αεροπορικό χτύπημα της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη. Η κατάσταση είναι περίπλοκη, καθώς η Σαουδική Αραβία έχει να αντιμετωπίσει τρία μέτωπα: το Ιράν, ακριβώς απέναντι από τα στενά του Ορμούζ, τους Σιίτες του Ιράκ, που βρίσκονται στην εξουσία και πολεμούν κατά του Ισλαμικού Κράτους, και, πλέον, τους Σιΐτες της Υεμένης. Έτσι η Σαουδική Αραβία, εκεί που υποστήριζε Σουνίτες στο Ιράκ ενάντια στα συμφέροντα του Ιράν, τώρα πρέπει να σκεφθεί τα μετόπισθέν της. Η δε Τουρκία, σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας κατά του Άσαντ, κατηγορεί το Ιράν για επεκτατισμό, όταν αυτή ήταν που, σπάζοντας το εμπάργκο, συναλλασσόταν μαζί του και για τα πυρηνικά και για τη Συρία.

 Για να γίνει ακόμη πιο πολύπλοκη, μέχρι στιγμής, οι ΗΠΑ, μακροχρόνιος σύμμαχος της Σαουδικής Αραβίας, στην υπόθεση της Υεμένης τάσσονται μεν κατά των επαναστατών Σιιτών, αλλά υπογραμμίζουν ότι οι Σουνίτες επέτρεπαν την εγκατάσταση και εκπαίδευση της Αλ Κάιντα στη χώρα. Είναι αυτή η πολιτική με τις διαπραγματεύσεις της Ελβετίας σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, που όλο και πιο πιθανή φαίνεται και που θα έχει ως αποτέλεσμα να διακοπεί η απομόνωση του Ιράν;

 Τέλος, από τη δική της πλευρά η Σαουδική Αραβία αντιδρά και προχωρά σε συμμαχία σουνιτικών μουσουλμανικών κρατών. Βλέπουμε δηλαδή να αναπτύσσεται όλο και περισσότερο μία σύγκρουση ανάμεσα σε Σουνίτες και Σιΐτες, η οποία απέχει από τη «σύγκρουση των πολιτισμών» που τόσο πολύ προσπάθησαν να προκαλέσουν οι Τζιχαντιστές, και να εξελίσσεται σε μία ενδο-μουσουλμανική σύγκρουση, αντίστοιχη των θρησκευτικών πολέμων του 17ου αιώνα στην Ευρώπη.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Διαβάστε την πρόσφατη συνέντευξή μου για τις εξελίξεις στην περιοχή στον δημοσιογράφο Κώστα Βενιζέλο για τον Φιλελεύθερο.

  • Οι εξελίξεις…επιστρέφουν στην Μέση Ανατολή, πρώτα στην Αίγυπτο…

Στην Αίγυπτο οι εξελίξεις ήταν μάλλον αναμενόμενες.  Κανένας σοβαρός αναλυτής δεν πίστεψε ότι ο στρατός έφυγε ή θα έφευγε εύκολα από την εξουσία.  Όπως είχα αναλύσει στο βιβλίο που επιμελήθηκα με τίτλο 'Η Αραβική Άνοιξη' υπήρχε και ένα ζήτημα διαδοχής στην κατάσταση Μουμπάρακ.  Τώρα που τα εσωτερικά θέματα της στρατιωτικής ελίτ διευθετήθηκαν και οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι αποδείχθηκαν ανίκανοι αφενός να αντιληφθούν τη εσωτερική κατανομή ισχύος και, κυρίως, να αντιμετωπίσουν τα τεράστια οικονομικά ζητήματα της χώρας, ο στρατός επέστρεψε.  Η ωμή και ενίοτε σκληρή γλώσσα της διεθνούς πολιτικής λέει πως τώρα οι πιθανότητες για ταχύτερη συνεργασία στον ενεργειακό τομέα μεταξύ Αιγύπτου και Κύπρου, αλλά και οριοθέτησης της ΑΟΖ μεταξύ Αιγύπτου, Ελλάδας και Κύπρου είναι αυξημένες.

 

  • Αλλά και στη Συρία… 

Η κατάσταση στη Συρία είναι εξαιρετικά περίπλοκη και συνέπεια των αλλαγών που επέφερε ο πόλεμος στο Ιράκ το 2003.  Η Συρία περιβάλλεται από χώρες οι οποίες φέρονται ή είναι φιλικές προς τη Δύση και βρίσκεται κυριολεκτικά αποκλεισμένη.  Την κατάσταση αυτή, όπως και το κλίμα της λεγόμενης «Αραβικής Άνοιξης» εκμεταλλεύτηκαν χώρες που δηλώνουν σύμμαχοι των ΗΠΑ, όπως η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, και πυροδότησαν – εκμεταλλευόμενες το Σουνιτικό πληθυσμό – τον εμφύλιο.  Υπενθυμίζω πως ο Ερντογάν, κατήγορος του Άσαντ και υπερασπιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη Συρία, μόλις λίγα χρόνια πριν φιλοξενούσε τον Άσαντ οικογενειακά σε θέρετρο της Νότιας Τουρκίας...  Ειρωνεία της συγκυρίας είναι ότι φέτος σκόπευε να φιλοξενήσει τον Μόρσι… 

 

  •  Και οι υπερδυνάμεις; Τι διαδραματίζεται πίσω από την επιθετικότητα των Αμερικανών και τις ρωσικές παρεμβάσεις;

Η Συρία, ως γνωστόν, αποτελεί τον τελευταίο σύμμαχο της Ρωσίας στη Μεσόγειο και τον μοναδικό σύμμαχο στον κόσμο του Ιράν.  Είναι δηλαδή αναμενόμενο η Ρωσία – μετά και την παντελή απουσία της στα γεγονότα της Λιβύης, στην οποία σημειωτέον δεν είχε απτά συμφέροντα – να θέλει να διατηρήσει την έσχατη πρόσβασή της στη Μεσόγειο και να κάνει κάτι όταν δεν μπόρεσε να κάνει το παραμικρό στις εξελίξεις στη Γιουγκοσλαβία, στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στη Λιβύη.  Όσο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν έφυγαν ποτέ από την περιοχή.  Εκείνο που άλλαξε για αυτές, αφού έχουν διασφαλίσει τους συμμάχους τους στη Μέση Ανατολή, είναι ότι το ενδιαφέρον τους μετατοπίσθηκε εκεί που φαίνεται να υπάρχει απαρχή αλλαγής των συσχετισμών, δηλαδή στον Ειρηνικό.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρέθηκαν ξανά στην περιοχή εξαιτίας των επιλογών κάποιων συμμάχων τους, της περιοχής και Δυτικοευρωπαίων, αλλά και εγκλωβισμού της ηγεσίας τους σε δημόσιες τοποθετήσεις που έγιναν είτε προεκλογικά, είτε απευθύνονταν στη συνείδηση του εκλογικού σώματος των Δημοκρατικών.  Αυτό κατά την άποψή μου εξηγεί και το γεγονός ότι φάνηκαν να μην έχουν σαφή πολιτική για τη Συρία.  Ωστόσο γνωρίζουν πλέον ότι η πίεσή τους απέδωσε και ότι στον επόμενο γύρο της διεθνούς πολιτικής που ο Άσαντ δεν θα συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει, ο όποιος Πρόεδρος θα έχει πολύ λιγότερες εσωτερικές πολιτικές δυσκολίες για να δράσει.

  • Τελικά, ο στρατιωτικός έλεγχος δεν περνά πάντα μέσα από ένα πόλεμο;

Τα εργαλεία του στρατιωτικού ελέγχου είναι πλέον, σε μεγάλο βαθμό, διαφορετικά από αυτά του παρελθόντος.  Στον έλεγχο, ακόμη και τον στρατιωτικό, μπορεί κάποιος να καταλήξει και από άλλους δρόμους: το χρήμα, την κοινωνική αναταραχή, τα πραξικοπήματα, τη διαχείριση των μέσων επικοινωνίας, των τεχνολογικών συστημάτων.  Η τέχνη του ελέγχου είναι παλαιά.  Για να δούμε μόνο στην ιστορία μας, την ήξεραν καλά και οι Σπαρτιάτες, οι Αθηναίοι, οι Μακεδόνες, αλλά και ο Πέρσης βασιλιάς.  Πρόθυμοι Ανταλκίδες έχουν υπάρξει πολλοί στην ιστορία πολλών λαών.

 

  • Μέσα στη μεγάλη εικόνα βρίσκονται- και λόγω γεωγραφίας- Ελλάδα και Κύπρος. Το έχουμε αντιληφθεί πως είμαστε ήδη στο παιχνίδι;

Δεν είμαι βέβαιος πως το έχουμε αντιληφθεί, μιλώ τουλάχιστον για τους Ελλαδίτες.  Από εκεί και πέρα η Κύπρος έδειξε ότι όταν χρησιμοποιούσε το πλεονέκτημα της ευελιξίας, που εξ ορισμού διαθέτει ένα μικρό κράτος, κέρδιζε.  Θεωρώ ότι Ελλάδα και Κύπρος μπορούν να ακολουθήσουν το παράδειγμα του έμπειρου παίκτη της περιοχής, του Ισραήλ, παρακολουθώντας με ετοιμότητα, προσοχή και ψυχραιμία τις εξελίξεις, αναλογιζόμενες τις πολιτικές και οικονομικές τους δεσμεύσεις και θέτοντας στο τραπέζι ζητήματα αξιών που έχουν διεθνή απήχηση, όπως αυτό των μειονοτήτων στη Συρία και ιδιαιτέρως των Χριστιανών.  Φυσικά πρέπει να έχουν τα μάτια στραμμένα στο μέλλον και σε μία ενδεχόμενη αναδιάρθρωση συνόρων.

 

  • Ο άξονας Ελλάδα – Κύπρος - Ισραήλ, πώς μπορεί να αποδώσει;

Μπορεί να αποδώσει με την εμβάθυνση της υφιστάμενης συνεργασίας και την επέκτασή της σε πολλούς τομείς με βάση πάντα την αμοιβαιότητα.  Μπορεί να αποδώσει στον αμυντικό τομέα με την ενίσχυση της αεροναυτικής συνεργασίας, στον ενεργειακό με τη διοχέτευση των πόρων της Μεσογείου μέσω Ελλάδας, στον οικονομικό και τεχνολογικό με την ανάπτυξη νέων συνεργασιών και επιχειρηματικών προσπαθειών.  Πολιτικά οι τρεις χώρες, που θυμίζω είναι οι μοναδικές Δημοκρατίες στη Νοτιανατολική Μεσόγειο, μπορούν να συνδυάζουν την επιρροή τους στο εξωτερικό προς επίτευξη κοινών στόχων.

 

 

  • Μπορεί να διευρυνθεί αυτός ο άξονας;

Αν εννοείτε να προστεθεί και κάποιο άλλο κράτος, όπως ευσεβώς αλλά λανθασμένα ποθούν κάποιοι Δυτικοί κύκλοι, δεν πιστεύω ότι τούτο μπορεί να συμβεί στο βαθμό που η Τουρκία συνεχίζει να λειτουργεί επιθετικά στην περιοχή.  Αν υπάρξουν ανακατατάξεις στην περιοχή τότε οι συνθήκες θα έχουν αλλάξει και μόνο τότε θα πρέπει να εξετασθεί και πάλι το θέμα.

 

 

  • Το φυσικό αέριο μπορεί να φέρει γεωπολιτικές ανατροπές για τις χώρες μας;

Το φυσικό αέριο δεν μπορεί από μόνο του να φέρει πολιτικές ή στρατιωτικές ανατροπές, ούτε και, με δεδομένη την παρούσα ισορροπία ισχύος, οι ορέξεις κάποιων μπορούν να ικανοποιηθούν διά της βίας.  Μπορεί όμως να προσφέρει τα μέσα για την ενίσχυση των συντελεστών ισχύος Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ.  Αρκεί να προφυλαχθούν τα κράτη από αυτό που στη διεθνή βιβλιογραφία ονομάζεται η «κατάρα των φυσικών πόρων», the “resources curse”.  Με άλλα λόγια να αποφύγουν να στηρίζεται η οικονομία τους αποκλειστικά σε αυτούς, να μην υπάρξουν κοινωνικές ανακατατάξεις, να αποφευχθεί η διαφθορά, να προστατευθεί το περιβάλλον.

 

 

  • Μπορεί να επηρεάσει το περιεχόμενο μιας λύσης του Κυπριακού;

Βεβαίως.  Φαίνεται άλλωστε από τη σπουδή που δείχνουν κάποιοι διεθνείς παράγοντες.  Αρκεί να μην θυσιασθεί άδοξα από την όποια άπειρη ή μη ικανή ηγεσία, η οποία μπορεί να «κάψει» το συγκεκριμένο ισχυρό, μεταξύ άλλων χαρτί.  Είναι όλα θέμα στρατηγικής, σχεδιασμού και ικανότητας. 

 

  • Είναι μύθος ότι η Τουρκία χάνει στρατηγικά ερείσματα και το ρόλο της στην περιοχή ή αποτελεί δικό μας ευχολόγιο;

Καθόλου.  Το έχω πει εδώ και τέσσερα χρόνια σε εσάς και αρκεί κάποιος να ανατρέξει σε παλαιότερα φύλλα του Φιλελεύθερου.  Καταρχάς έχει χάσει τη Συρία και όποια λύση κι αν δοθεί, αυτή δεν θα είναι εκείνη που η φιλόδοξη ηγεσία τής Τουρκίας είχε στο μυαλό της.  Ενδεχομένως να είναι και χειρότερη από αυτήν που θα μπορούσε να φαντασθεί.  Λόγω της Συρίας, έχει επιδεινώσει τις σχέσεις με τη Ρωσία και με το Ιράν – κράτη με τα οποία επιχειρούσε να συνδιαλλαγεί ως ένας μεγαλοπαράγων της περιοχής.  Πρόσφατα απώλεσε τα ερείσματά της στην Αίγυπτο.  Παράλληλα, η εσωτερική κοινωνική αναστάτωση, η οικονομία της που επιβραδύνεται και η ενέργεια που σπαταλά εδώ και δύο χρόνια στη Συρία έχουν μειώσει την παρουσία της στα Βαλκάνια.  Τέλος, η αυξανόμενη αλαζονεία που επιδεικνύει ο Ισλαμιστής Ερντογάν, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, καθιστούν όλο και πιο δύσκολη τη διεθνή θέση της Τουρκίας.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Ένα ενδιαφέρον άρθρο για τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας και τις εξελίξεις στη Συρία από τον Halil Karaveli στο Foreign Affairs. Σύμφωνα με τον Karaveli παίζεται ένα τουρκικό παιχνίδι στη Συρία και ο ο θρησκευτικός σεχταρισμός της Άγκυρας εμποδίζει την ειρήνευση στην περιοχή:

"Πέρα από την κοινή τους επιθυμία για την εκδίωξη του Άσαντ, όμως, η Ουάσιγκτον και η Άγκυρα έχουν δύο σαφώς διαφορετικά οράματα για τη μετεπαναστατική Συρία. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν ότι οποιαδήποτε λύση στην κρίση της Συρίας θα πρέπει να εγγυάται τον θρησκευτικό και εθνοτικό πλουραλισμό. Αλλά η Τουρκία, που κυβερνάται από μια κυβέρνηση σουνιτών βλέπει τη σύγκρουση από θρησκευτική σεχταριστική άποψη, δημιουργώντας στενούς δεσμούς με τη σουνιτική αντιπολίτευση που κυριαρχείται από την συριακή Μουσουλμανική Αδελφότητα, επιδιώκοντας να καταστείλει τα δικαιώματα των Κούρδων της Συρίας και να τιμωρήσει την αλαουίτικη μειοψηφία – την σέχτα του Άσαντ - ως εχθρική. Αυτό θα πρέπει να είναι ανησυχητικό για την κυβέρνηση Ομπάμα, καθώς σημαίνει ότι η Τουρκία δεν θα βοηθήσει στην προώθηση μιας πολυεθνικής, δημοκρατικής κυβέρνησης στη Δαμασκό. Στην πραγματικότητα, η τουρκική στάση έχει ήδη συμβάλει στην επιδείνωση των θρησκευτικών διαιρέσεων της Συρίας."

Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το κείμενο μεταφρασμένο στην ιστοσελίδα της ελληνικής έκδοσης του Foreign Affairs.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ενδιαφέροντα
Πέμπτη, 06 Σεπτέμβριος 2012 07:10

Ελλάδα και Διεθνείς Σχέσεις

Συνέντευξη για τις Διεθνείς Σχέσεις
21/08/2012

Κύριε Καθηγητά, πιστεύετε ότι στη Συρία μπορεί να αναγεννηθεί ο ψυχρός πόλεμος μεταξύ Δύσης και Ανατολής (Ρωσίας-Κίνας) ή η ανατροπή Ασάντ είναι θέμα διαδικαστικό και μεμονωμένο;

Ο ψυχρός πόλεμος ήταν κάτι το διαφορετικό.  Χαρακτηριζόταν από ιδεολογική πόλωση και ανταγωνισμό, στον οποίο οι δύο υπερδυνάμεις διέθεταν και κυριολεκτικά επένδυαν τα πάντα.  Αυτή τη στιγμή ούτε η Ρωσία, ούτε η Κίνα έχουν τη δυνατότητα να ανταγωνισθούν τις ΗΠΑ, και αυτές δεν έχουν τη διάθεση.  Η χρονική συγκυρία δεν προσφέρεται για κανέναν και οι συσχετισμοί δεν το επιτρέπουν σε Ρωσία και Κίνα.

Η προσπάθεια ανατροπής Ασάντ ασφαλώς εμπεριέχει στοιχεία συγκdoυρίας.  Με τη διαφορά ότι οι ΗΠΑ και οι άλλες δυτικές δυνάμεις, ιδιαίτερα η Γαλλία, δεσμεύονται από δηλώσεις και πράξεις, όπως στην περίπτωση της Λιβύης.  Επιπλέον, οι ΗΠΑ αφενός βρίσκονται σε προεκλογική περίοδο, αφετέρου το σημαντικότερο ζήτημά τους δεν είναι η Συρία, αλλά το Ιράν.  Παράλληλα, για τη Ρωσία η Συρία είναι ο μοναδικός και τελευταίος σύμμαχος στην περιοχή, ο οποίος μάλιστα της προσφέρει και τη μοναδική ναυτική «βάση» στη Μεσόγειο.  Όλες αυτές οι δυνάμεις ανταγωνίζονται παρασκηνιακά και μέσω τρίτων περί και κυρίως στο εσωτερικό της Συρίας.


 

Οι ανατροπές που φέρνει η Αραβική Άνοιξη απειλούν την περιφερειακή ασφάλεια της Ελλάδας ή συνεισφέρουν στην εμπέδωση σταθερότητας. Πώς η Ελλάδα επηρεάστηκε μέχρι τώρα και πώς πρέπει να αντιδράσει σε αυτές τις εξελίξεις;

Το περιφερειακό περιβάλλον της Ελλάδας έχει διαφοροποιηθεί, ενώ το ζήτημα της σταθερότητας είναι μάλλον νωρίς για να το εκτιμήσει κανείς.  Το βέβαιο είναι όμως ότι η σταθερότητα της περιοχής μπορεί να επηρεαστεί από μία ριζική αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής της Αιγύπτου και από ανακατατάξεις στη Συρία.

Σε κάθε περίπτωση, θεωρώ πως είναι η ίδια η Ελλάδα που έχει επηρεάσει την ασφάλειά της, αφού κατά την τελευταία τριετία οι έχοντες την ευθύνη της χώρας κατόρθωσαν να καταρρακώσουν το κύρος της διεθνώς.  Η Ελλάδα έλαμψε διά της απουσίας της στις εξελίξεις στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο, σε μία περιοχή που υποτίθεται διαθέτει προνομιακές προσβάσεις.  Ευτυχώς για την Ελλάδα, ένα ζωντανό κομμάτι του Ελληνισμού, η Κυπριακή Δημοκρατία, συμμετείχε στις ενεργειακές και διεθνοπολιτικές εξελίξεις, δίνοντας στην Ελλάδα τη δυνατότητα να μη χάσει όλες τις ευκαιρίες.

Η Ελλάδα λοιπόν το πρώτο που έχει να κάνει είναι να ανορθώσει το διεθνές κύρος της.  Και το δεύτερο να αφεθούν οι μηχανισμοί της εξωτερικής μας πολιτικής να κάνουν τη δουλειά τους. Ιδέεςυπάρχουν πολλές.  Δουλειά και εγρήγορση χρειάζεται.


 Οι ανακατατάξεις στο εσωτερικό της Τουρκίας και της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια πιστεύετε ότι θα επηρεάσουν ευμενώς ή δυσμενώς τις ελληνο-τουρκικές σχέσεις; 

Η Τουρκία επί του παρόντος βλέπει αφ’ υψηλού την Ελλάδα, θεωρώντας, όπως γράφει ο Νταβούτογλου στο βιβλίο του Το στρατηγικό βάθος, ότι ένας πυγμάχος βαρέων βαρών (βλ. Τουρκία) δεν μπορεί να ανταγωνίζεται με κάποιον των ελαφρών κατηγοριών (βλ. Ελλάδα).  Επί του παρόντος η μεγαλεπήβολη εξωτερική πολιτική Ερντογάν/Νταβούτογλου θέλει την Τουρκία να ασχολείται με τα σημαντικότερα θέματα της Μέσης Ανατολής: Ιράν, Συρία, Παλαιστινιακό, κλπ., και να είναι ευχαριστημένη με τη διείσδυση της υποκουλτούρας της σε όλη την περιοχή μέσω των δεκάδων τηλεοπτικών σειρών σαπουνόπερας που προβάλλονται σε πολλά κράτη περιφερειακά των συνόρων της.  Το ζήτημα είναι πόσο χρόνο θα αντέξει η παρούσα ηγεσία, πόσο χρόνο θα συνεχίσει να αναπτύσσεται η Τουρκική οικονομία, πόσο θα κρατήσει η κοινωνική ειρήνη, τι κόστος θα πληρώσει η Τουρκία για την εμπλοκή της στη Συρία, και πώς θα αντιμετωπίσει το Κουρδικό.  Συνεπώς οι σχέσεις ούτε θα βελτιωθούν, ούτε θα χειροτερέψουν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Τουρκία θα σταματήσει τις παραβιάσεις του εθνικού εναερίου χώρου ή θα σταματήσει τα όποια παιχνίδια με τη μειονότητα ή την προώθηση λαθρομεταναστών προς την ΕΕ.


Μπορεί η Τουρκία να κινηθεί μονομερώς απέναντι στην τριπλή συμμαχία Ελλάδα – Κύπρο – Ισραήλ;

Η Τουρκία δεν μπορεί να κινηθεί μόνη της εναντίον του Ισραήλ και της είναι δύσκολο να κινηθεί μόνη της εναντίον της Ελλάδας.  Συνεπώς,δεν μπορεί να κινηθεί και απέναντι στην τριάδα.


Τι προσδοκά η Τουρκία από την αποσταθεροποίηση της Συρίας;

Η Τουρκία δεν προσδοκά την αποσταθεροποίηση της Συρίας ή τουλάχιστον αυτήν που φαίνεται να προκύπτει.  Προσδοκά ένα σενάριο το οποίο δεν φαίνεται να πραγματοποιείται: μία κυβέρνηση Σουνιτών, φιλοδυτική και, ει δυνατόν, φιλοτουρκική, η οποία θα της διασφαλίζει διακρατικό εμπόριο, ανοιχτές χερσαίες προσβάσεις προς το Ιράκ και την Αραβική χερσόνησο, αποκλεισμό της επιρροής του Ιράν και ένα εργαλείο πίεσης προς την Κύπρο, το Λίβανο και το Ισραήλ.  Αντιθέτως, και ενώ ο Άσαντ είναι ακόμη στην εξουσία, φαίνεται να εισπράττει μία εκ νέου δραστηριοποίηση του PKK στο εσωτερικό της και να αντιμετωπίζει την προοπτική δημιουργίας ενός επιπλέον αυτόνομου Κουρδικού μορφώματος, αντίστοιχο με αυτό στο Βόρειο Ιράκ.


Πόσο πιθανή είναι μετά τις αμερικανικές εκλογές μία επέμβαση στο Ιράν και τι αποτελέσματα μπορεί να έχει στο διεθνές περιβάλλον;

Δεν μπορώ να μιλήσω για το μέλλον με πιθανότητες.  Το βέβαιο είναι πως το κόστος εμπλοκής είναι μεγάλο. Αλλά και το κόστος της απραξίας είναι επίσης μεγάλο.  Συνεπώς οι ΗΠΑ ή θα πρέπει να υποβαθμίσουν διεθνώς και στο εσωτερικό τους το ζήτημα του Ιράν ή θα πρέπει να βρουν μία πιο έξυπνη λύση από το αδιέξοδο δίλλημα επιτίθεμαι ή δεν κάνω τίποτε.  Όπως λένε οι Αγγλοσάξονες: wherethere is a will, there is a way.


Πώς θα επηρεαστούν οι οικονομικές εξελίξεις στην περιοχή της Μεσογείου από τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις και που πρέπει να στοχεύσει η Ελλάδα από πλευράς οικονομικής εκμετάλλευσης;

Οι διεθνοπολιτικές εξελίξεις ασφαλώς μπορεί να επηρεάσουν τις οικονομικές προοπτικές, ιδιαίτερα σε σχέση με την εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της Μεσογείου.  Η Κύπρος παρακολουθεί από κοντά τις εξελίξεις. Το ίδιο θα πρέπει να κάνουμε και εμείς.  Πρέπει να είμαστε σε επαφή συστηματικά με παλαιούς και νέους φίλους, εξηγώντας τις επιλογές μας και μιλώντας τη γλώσσα του κοινού συμφέροντος.  Όλες οι χώρες παραγωγοί έχουν ανάγκη για μία ασφαλή και φθηνή δίοδο του ενεργειακού τους πλούτου προς την αγορά της Ευρώπης.  Το ίδιο έχουν και οι χώρες καταναλωτές.  Και αυτήν την ασφαλή δίοδο μπορεί να την προσφέρει μόνο η Ελλάδα. Όμως είναι δουλειά της Ελλάδας να το προβάλλει και να μιλήσει τη γλώσσα του κοινού συμφέροντος.

 

 


 

 

Professor, do you believe that a new era of Cold War can be revived in Syria between West and East (Russia and China) or Assad’s regime overthrow is just a procedural issue that can be treated as an individual incident?

The Cold War was something different. It was characterized by ideological polarization and competition, in which the two superpowers had literally invested everything. Neither Russia nor China currently has the capability as well as the mood to compete with U.S.A. Timing is not suitable for anyone and the present distribution of power does not allow Russia and China pursuing such a competition.

Efforts to overthrow Assad certainly contain elements of time coincidence. The main difference is that the U.S.A. and other Western powers, especially France, are bound by official statements and actions, like in the case of Libya. Moreover theU.S.A. is in an election period, while indeed the key issue is notSyria, but Iran.  In the same time, Syria is the only and last ally in the region for Russia, providing to it the unique naval "base" in the Mediterranean. All these forces compete fiercely in the backstage through third parties, both outside and mainly inside Syria.

 

Do changes that Arab Spring brings in the area threaten Greek regional security or contribute to a consolidation of stability? What were the consequences for Greece until now and how do you think it should react to these changes?

The regional environment of Greece has definitely changed, but the matter of stability is rather early to assess it.  What is certain, however, is that stability in the area may be affected by a radical change in Egypt’s foreign policy and any significant rearrangements in Syria.

In any case, I think Greece itself has affected its own safety, since those who had the responsibility of the country for the last three years succeeded in devastating its prestige internationally. Greece was absent while developments were taking place in the Southeast Mediterranean, an area to which supposedly has privileged access. Fortunately for Greece, a living piece of Hellenism, Cyprus, participated in energy and international political developments, giving Greece the chance not to miss all opportunities.

Therefore, the first thing Greece has to do is to rebuild its own international prestige.  Secondly, Greece should let its own foreign policy mechanisms to do their job unhindered.  There are many ideas that can be exploited. Work and alertness is what is needed.

 

Do you believe that rearrangements within Turkey and Greece in recent years will impact favorably or unfavorably on Greek-Turkish relations?

Turkey currently is looking down on Greece, considering, as Davutoglu writes in his book The strategic depth, that a heavyweight boxer (see Turkey) should not compete with a lightweight one (see Greece). Currently the grandiose foreign policy of Erdogan / Davutoglu wants Turkey to deal with the major issues of the Middle East, i.e., Iran, Syria, Palestine, etc., and remain happy with its sub-cultural penetration across the region through dozens of TV soap opera series, televised in many countries around its borders. The question is how long its present leadership will last, how long the Turkish economy will continue with the same rate of growth, how long will the social peace last, what cost Turkey will pay for its involvement in Syria and how Turkey will address the Kurdish issue. Therefore, Greek-Turkish relations neither will improve nor will worsen.  This does not mean that Turkey will stop violating the Greek national airspace, will stop trying to manipulate the Greek Muslim minority or channel illegal immigrants to the EU through Greece.

 

Can Turkey unilaterally react against the triple alliance ofGreece - Cyprus - Israel?

Turkey cannot react alone against Israel and is also difficult to reactalone against Greece. Therefore, it cannot react as well against this triad.

 

What does Turkey expect from Syria’s destabilization?

Turkey does not expect or wish the destabilization of Syria or at least the one that seems to emerge. It expects a scenario that does not seem to emerge: A Sunni government, pro-Western and, if possible, pro-Turkish, which it will ensure Turkey an interstate commerce, open land accesses to Iraq and the Arabian peninsula, exclusion of Iran’s influence and a pressure tool against Cyprus, Lebanon and Israel.  In contrast, while Assad is still in power, it seems to receive a re-activation of the PKK inside its borders and faces the prospect of a further autonomous Kurdish entity within Syria, similar to that in Northern Iraq.

 

How possible is a military operation in Iran after the U.S. elections and what consequences can this have oninternational environment?

I cannot talk about future in possibilities. What is certain is that thecost of an engagement is great. But the cost of inaction is great too.Therefore, the U.S.A. either should downgrade internationally and domestically the Iran issue or they should find a smarter solution than the deadlock dilemma to attack or do nothing. And as they say: where there is a will, there is a way.

 

How will economic data in Mediterranean region be affectedby geopolitical upheavals and where Greece should target, in terms of economic exploitation?

International political developments can certainly affect the economic outlook in the Mediterranean, particularly in relation to theexploitation of energy resources. Cyprus is closely monitoringchanges.  We should do the same.  We must be in touch on aregular basis with old and new friends in the region, explaining our foreign policy options and talking the language of common interest.All producer countries need for their energy riches a safe and inexpensive channel towards the European market. The same applies for consumer countries.  Only Greece may offer this safepassage from the Middle East to the West.  It is Greece’s job tostress this and speak the language of common interest.

 

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
You are here Προβολή άρθρων ανα tag: Συρία