Wednesday, Jan 22nd

Last update12:36:22 PM GMT

Παρασκευή, 01 Φεβρουάριος 2013 22:33

Συνέντευξη για το σχέδιο "Αθηνά"

Dim lights Embed Embed this video on your site

Παρακολουθήστε τη συνέντευξη μου στην εκπομπή της ΕΤ3 "1+ένα" για το σχέδιο "Αθηνά"

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία

Μετά τη μεταπολίτευση, η Ελλάδα περνάει αυτό το διάστημα την πιο κρίσιμη περίοδο στη σύγχρονη ιστορία της. Οι τωρινές αποφάσεις, οι πράξεις και οι παραλείψεις θα διαμορφώσουν το αύριο της πατρίδας, το μέλλον πολλών γενεών.

Από τη δεκαετία του 1980, η πολιτική προοδευτικά απαξιώθηκε γιατί δεν κατάφερε να δώσει λύσεις. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι πολιτικοί δεν μπόρεσαν να οδηγήσουν τη χώρα ακόμη πιο μπροστά. Είχαν την ευκαιρία, αν αξιοποιούσαν τους συντελεστές ισχύος που διέθετε η Ελλάδα, να την καταστήσουν ένα μικρό, πλην όμως ισχυρό κράτος, ιδιαίτερα σε τομείς, όπως η ναυτιλία, ο τουρισμός, ο πολιτισμός και βεβαίως η παιδεία.

Τώρα είναι απαραίτητο να ξεπεράσουμε με επιτυχία τις δυσχέρειες της οικονομικής κρίσης, να διορθώσουμε τους λάθος χειρισμούς και να ανταπεξέλθουμε στις απαιτήσεις της κρίσης. Είναι όμως εξίσου σημαντικό να χαράξουμε την πορεία για το μέλλον, να προχωρήσουμε στις μεταρρυθμίσεις που χρειάζονται για να αλλάξουμε την μοίρα του τόπου μας, χωρίς πισωγυρίσματα και συμβιβασμούς, αλλά και χωρίς δογματισμούς ή αδιαλλαξία.

Με αυτό το πνεύμα θεωρώ τις τελευταίες εξελίξεις με την υπερψήφιση του νέου Νόμου για την Ανώτατη Εκπαίδευση θετικές. Ο νέος Νόμος χωρίς να αλλάζει την ουσία και το πνεύμα της μεταρρύθμισης, καθιστώντας την όμως περισσότερο λειτουργική, έδωσε ανάσα στην Ανώτατη Εκπαίδευση που τον τελευταίο χρόνο βρισκόταν σε κώμα. Καμία από τις αλλαγές δεν θίγει την πεποίθηση ότι η ποιότητα των Ελληνικών ΑΕΙ πρέπει να αναβαθμιστεί ή ότι πρέπει να υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας ώστε να θεραπευτούν οι παθογένειες που κληρονομήσαμε από το παρελθόν ή και διαιωνίσαμε με πράξεις ή παραλείψεις μας.

Εκτιμώ ότι ο Νόμος δεν είναι μία «αντιμεταρρύθμιση», αλλά αποτελεί τη γέφυρα που μέσα από την ομαλή λειτουργία των Ιδρυμάτων θα δώσει τη δυνατότητα να περάσουμε από την απαξίωση στην αναβάθμιση του Ελληνικού Πανεπιστήμιου και όλων όσων το υπηρετούν. Ούτε είναι «πλήγμα» στη Δημοκρατία, καθώς η επιδίωξη ευρύτερων συναινέσεων και ο σεβασμός προς τα υφιστάμενα εκλογικά αποτελέσματα αυτοδιοίκητων φορέων ή η ανάδειξη με εκλογές των κοσμητόρων, είναι η ουσία των δημοκρατικών διαδικασιών

Το Πανεπιστήμιο και οι λειτουργοί του έχουν δεχτεί πολλές επιθέσεις. Σε πολλές από αυτές ο φαρισαϊσμός, οι σκοπιμότητες και ο λαϊκισμός περισσεύουν. Πολλοί ψάχνουν να ανακαλύψουν σκελετούς στο ντουλάπι της Ανώτατης Εκπαίδευσης. Λίγοι όμως αναδεικνύουν το έργο της. Είναι λογικό κάποιο σκάνδαλο να τραβά τα φώτα της δημοσιότητας περισσότερο από ό,τι ένα επιστημονικό επίτευγμα ή μία διάκριση. Είναι όμως και άδικο, καθώς ένα τεράστιο ποσοστό του επιστημονικού και του παραγωγικού δυναμικού της χώρας οφείλει την ύπαρξή του στο Ελληνικό Πανεπιστήμιο.

Κακώς κείμενα ασφαλώς υπάρχουν. Υπάρχουν όμως και καλώς κείμενα που είναι άγνωστα στο ευρύτερο κοινό. Ας σταματήσουμε λοιπόν να υποσκάπτουμε τα θεμέλια του σπιτιού μας, γιατί κοντεύει να πέσει και να μας πλακώσει. Ένας λαός που αδικεί και ρίχνει ασταμάτητα και άκριτα το ανάθεμα στους θεσμούς που μπορούν να τον στηρίξουν και να τον βγάλουν από την κρίση είναι μάλλον καταδικασμένος.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:23

Προτεραιότητα η Παιδεία

Προτεραιότητα η Παιδεία

 

Μακεδονία, Σάββατο 26.09.2009, σελ. 8
του Ηλία Ι. Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων


Στην τρέχουσα εκλογική αναμέτρηση η οικονομία βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής.  Χωρίς αμφιβολία τα δημοσιονομικά προβλήματα της χώρας και οι διαρθρωτικές αλλαγές είναι εκ των ων ουκ άνευ προτεραιότητες, απ’ όποια θέση και αν βλέπει κάποιος το πολιτικό σκηνικό.  Ωστόσο, σημαντικό ρόλο παίζει και η νοοτροπία, τόσο των πολιτικών όσο και των πολιτών.  Κατά τη γνώμη μου λίγα είναι αυτά που μπορούν να αλλάξουν, αν δεν αλλάξουμε νοοτροπία.

Σε αυτό το πλαίσιο, όσοι υπηρετούμε την ανώτατη εκπαίδευση και την παιδεία γενικότερα έχουμε βαρύτατη ευθύνη, καθώς η ενδεδειγμένη συνταγή προτάσσει το εξής σχήμα: άλλη παιδεία, άλλη νοοτροπία.  Το σκεπτικό, πίσω από την εν λόγω πρόταση, είναι ότι μέσω της παιδείας μπορούμε να αλλάξουμε την κοινωνία, μέσω της κοινωνίας την νοοτροπία και μέσω της νοοτροπίας την πολιτική.  Τώρα που έχει ήδη κλείσει ο κύκλος της μεταπολίτευσης και γίνεται φανερό ότι το πολιτικό σύστημα, οι δομές και τα κόμματα που ευδοκίμησαν τα τελευταία τριανταπέντε χρόνια χρήζουν ανανέωσης, είναι ανάγκη να επενδύσουμε στην παιδεία, ως το μόνο θεσμό που μακροπρόθεσμα μπορεί να μας βγάλει από την κρίση.

Μόνο μέσα από την παιδεία μπορούμε να δημιουργήσουμε κοινωνικό κεφάλαιο και να καλλιεργήσουμε το πνεύμα μιας υπεύθυνης, δυναμικής και παρεμβατικής κοινωνίας πολιτών που θα μπορεί να παίζει κομβικό ρόλο στις κοινές υποθέσεις, που θα μπορεί να διαδραματίζει το ρόλο της με ωριμότητα, χωρίς να εγκλωβίζεται σε μικροσυμφέροντα και χωρίς να αποτελεί φέουδο, δεκανίκι, ή δικαιολογία για κανέναν πολιτικό φορέα.

Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι, στη βάση μιας Εγελιανής προσέγγισης, είμαστε ελεύθεροι και ανεξάρτητοι μόνο μέσα στην κοινωνία.  Αυτό δεν σημαίνει ότι τα άτομα παραδίδουν την ανεξαρτησία τους στο σύνολο.  Αλλά, ότι όλα τα οφέλη που έχουμε απορρέουν από την ίδια την κοινωνία.  Εξαρτόμαστε από αυτήν για αγαθά και απαραίτητες σχέσεις που θα μας οδηγήσουν και θα διασφαλίσουν την ανεξαρτησία μας, την ελευθερία μας.  Επιπλέον, οφείλω να υπογραμμίσω ότι ακόμη και αν η αποτελεσματικότητα είναι υπόθεση του κράτους, αφού αυτό διαθέτει και το συγκριτικό πλεονέκτημα της ισχύος, η διεκδίκησή της, όπως και η εξασφάλιση συνθηκών κοινωνικής δικαιοσύνης είναι υπόθεση της κοινωνίας.  Συνεπώς, όσο πιο κριτικό πνεύμα, όσο πιο δυναμικό χαρακτήρα διαθέτει η κοινωνία και όσο πιο προσανατολισμένη στο δρόμο της ευημερίας, είναι τόσο πιο πιθανό να γνωρίζει και να μπορεί να διεκδικεί όσα έχει ανάγκη και όσα  είναι απαραίτητο να γίνουν.  Έτσι, γίνεται αντιληπτό ότι ακόμη και στην επικρατούσα συζήτηση για την οικονομία, η ανταπόκριση των πολιτών είναι ζήτημα νοοτροπίας και, συνεπώς, παιδείας – κάτι που μας οδηγεί πίσω στο σχήμα που προανέφερα.  Η παιδεία είναι προτεραιότητα.

Η έκταση όσων πρέπει να γίνουν, για να αναβαθμίσουμε το ρόλο της παιδείας και να επανεξετάσουμε τους στόχους του εκπαιδευτικού συστήματος, ξεπερνά τα όρια αυτού του άρθρου.  Η ανάγκη, όμως, να ιεραρχηθεί η παιδεία ως θεσμός και όχι ως εξεταστικό σύστημα  ψηλά στην πολιτική ατζέντα είναι πιο φανερή και πιο αναγκαία από ποτέ.  Η παιδεία είναι ο μόνος θεσμός που μπορεί να φέρει την επανεκκίνηση που τόσο χρειαζόμαστε σε πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:14

Ο Μύθος της Μεταρρύθμισης

Ο Μύθος της Μεταρρύθμισης

 

Έθνος, Σάββατο 7.03.2009, σ. 8.
του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων

 

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση μοιάζει με μύθο που φοβίζει τα παιδιά… αλλά και τους μεγάλους.  Είναι ο λαβύρινθος, με το εκπαιδευτικό σύστημα να παίζει το ρόλο του Μινώταυρου που κατασπαράσσει κάθε χρόνο χιλιάδες νέους.

Πρέπει να ξεμπερδεύουμε με τον Μινώταυρο και να βγούμε από το λαβύρινθο.  Πώς, όμως;  Ο μύθος είναι διδακτικός.  Χρειάζεται να δέσουμε τον μίτο στην αρχή, να τον ξετυλίξουμε πηγαίνοντας μέχρι το τέλος και, μετά, πάλι πίσω.  Είναι μια διαδικασία επίπονη, που χρειάζεται επιμονή, τόλμη, νηφαλιότητα και υπομονή.

Πρέπει ως κοινωνία να σταματήσουμε τη θυσία τής νέας γενιάς.  Από πού, όμως, να ξεκινήσουμε;  Η αρχή προς μια ουσιαστική μεταρρύθμιση δεν βρίσκεται στην ελάχιστη συμφωνία ως προς τη διαδικασία των εξετάσεων εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, που περιορίζει πάντα το διάλογο.  Η ουσία τής όποιας μεταρρύθμισης βρίσκεται στους στόχους του εκπαιδευτικού συστήματος.  Πρέπει να αποφασίσουμε τι χαρακτηριστικά θέλουμε να έχει το εκπαιδευτικό μας σύστημα και για ποιους λόγους.  Συνήθως, αναλωνόμαστε στο να συζητούμε πως το εκπαιδευτικό μας σύστημα παράγει φοιτητές και μετά ανέργους, και όχι με το τι φοιτητές και, κυρίως, τι πολίτες δημιουργεί.

Η συζήτηση για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση θα πρέπει να μετατοπιστεί εδώ, να ξεφύγουμε από το θέμα των εξετάσεων και να συσχετίσουμε την μεταρρύθμιση με την αλλαγή της κοινωνικής νοοτροπίας και του πολιτικού πολιτισμού, με το μέλλον της χώρας μας.  Μ’ αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουμε να φωτίσουμε τα προβλήματα της παιδείας, που μας απασχολούν πάντα, αλλά και τα κοινωνικά ζητήματα που μας απασχόλησαν τον τελευταίο καιρό.  Πρόκειται για συγκοινωνούντα δοχεία.  Αν κρίνουμε ότι δεν τα καταφέρνουμε στην κοινωνία, την πολιτική, την οικονομία, είναι γιατί το εκπαιδευτικό σύστημα δεν καταφέρνει να τροφοδοτήσει όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής με το κατάλληλο κοινωνικό κεφάλαιο, γιατί ως θεσμός πάσχει.  Ας μην ξεχνάμε, η ποιότητα και οι στόχοι της κοινωνίας, της πολιτικής, της οικονομίας, εξαρτώνται από την ποιότητα και τους στόχους του εκπαιδευτικού μας συστήματος.  Αυτό διαμορφώνει τους πολίτες και τους ηγέτες.

Συνεπώς, αν διαρκείς στόχοι της κοινωνίας, της πολιτικής, της οικονομίας είναι η ευημερία, η ανάπτυξη, η δημιουργία, η ελευθερία, η υπευθυνότητα, η συνοχή, η συμμετοχικότητα, η κοινωνική δικαιοσύνη, τότε οι ίδιοι στόχοι πρέπει να υποστηρίζονται και από το εκπαιδευτικό σύστημα.  Χρειαζόμαστε, λοιπόν, ένα σύστημα, το οποίο μέσω της γνώσης να προάγει τις έννοιες της κοινωνικής και ατομικής προόδου, της ευτυχίας της κοινωνίας, της κοινωνικής και ατομικής ευθύνης, της ισότητας, της συμμετοχής, της καινοτομίας.  Παράλληλα, έχουμε ανάγκη από ένα σύστημα το οποίο σε όλες τις βαθμίδες καλλιεργεί μαθητές, φοιτητές, στην ουσία πολίτες και ηγέτες, με αναλυτικό, κριτικό και δημιουργικό πνεύμα.

Σήμερα που καλούμαστε να επαναδιαπραγματευτούμε τους όρους του κοινωνικού συμβολαίου, που χρειαζόμαστε αλλαγή της κοινωνικής νοοτροπίας – μια μεταστροφή, όμως, που θα είναι αποτέλεσμα παιδείας - αυτή η ανάγκη είναι πιο ξεκάθαρη και πιο αδήριτη από ποτέ.  Καιρός, λοιπόν, να σκοτώσουμε το εκπαιδευτικό σύστημα-τέρας, ξετυλίγοντας το κουβάρι από την αρχή, ξεκινώντας από την ουσία και τους λόγους της μεταρρύθμισης.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία

Άλλη παιδεία, άλλη νοοτροπία, άλλη πολιτική

Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 15.02.2009, σ. 40
του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων

 

Ο προβληματισμός της κοινωνίας και, ειδικά, της νεολαίας για την πολιτική εντείνεται.  Φτάνει στα όρια της αγανάκτησης, που εκφράζεται άλλοτε με ακραίες συμπεριφορές, με μηδενιστικές στάσεις και άλλοτε με αποστασιοποίηση και αποχή.  Έτσι, συχνά υιοθετείται το κλισέ περί αποτυχίας της πολιτικής.  Μια κατηγορία που δεν είναι άδικη, εφόσον παραδεχόμαστε ότι το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα νοσεί.

Η πολιτική έχει όντως αποτύχει στο βαθμό που δεν έχει καταφέρει να εκπληρώσει το σκοπό της, που είναι η ευτυχία της κοινωνίας.  Η πολιτική, όμως, συνίσταται σε ένα σύνολο ευρύτερων διαδικασιών γα τις οποίες έχουν ευθύνη τόσο οι πολιτικοί, όσο και οι πολίτες.  Συνεπώς, θα πρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την πολιτική και να αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας.

Ως πολίτες έχουμε χρέος να επαναδιαπραγματευθούμε τους όρους του κοινωνικού συμβολαίου.  Χρειαζόμαστε ένα φιλελεύθερο κοινωνικό συμβόλαιο που να περιορίζει τις αυθαιρεσίες της όποιας εξουσίας – πολιτικής, οικονομικής, πνευματικής.  Όμως, το κοινωνικό συμβόλαιο είναι ένας τρόπος οργάνωσης της κοινότητας που είναι αποτέλεσμα αλλαγής νοοτροπίας της κοινωνίας.  Η νοοτροπία αλλάζει μέσω της μετάλλαξης του πνεύματος των ανθρώπων.  Μια τέτοια μετάλλαξη είναι δυνατόν να γίνει μόνο μέσω της παιδείας των πολιτών, που ως ώριμοι συμμετέχοντες στις διαδικασίες της πολιτικής αιτούνται τη σύναψη μιας σύμβασης, τέτοιας που θα εγγυάται τις επιδιώξεις τους και θα προστατεύει τα δικαιώματά τους.  Οι όροι της σύμβασης θα πρέπει να εξασφαλίζουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις, ώστε αυτά τα δικαιώματα να έχουν αξία και τα άτομα να μπορούν να αναπτυχθούν ελεύθερα εντός της κοινωνίας.

Το να έχουν την δυνατότητα να αναπτυχθούν ελεύθερα εντός μιας δίκαιης κοινωνίας είναι και η μεγαλύτερη αγωνία και το κυρίαρχο αίτημα των νέων σήμερα.  Για αυτό, ακρογωνιαίος λίθος του κοινωνικού συμβολαίου θα πρέπει να είναι η κοινωνική δικαιοσύνη.  Το νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι απαραίτητο να διαπνέεται από αναδιανεμητικό χαρακτήρα, να αποτρέπει τις διακρίσεις και να ρυθμίζει τα ανταγωνιστικά κοινωνικά αιτήματα.

Ποιες είναι όμως οι προϋποθέσεις για να περάσουμε στην επαναδιαπραγμάτευση του κοινωνικού συμβολαίου σε πρακτικό επίπεδο;  Θα πρέπει να κατανοήσουμε τα κακώς κείμενα της παρούσας κατάστασης.  Η οργάνωση της πολιτείας, των κομμάτων, της κοινωνίας εμποδίζει την επικράτηση της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης.    Έπειτα, έχουμε χρέος να αντισταθούμε στην επικράτηση της πολιτικής επικοινωνίας έναντι της πραγματικής πολιτικής, να είμαστε (επι)κριτικοί απέναντι σε θέσεις, προγράμματα και στάσεις, να απαιτήσουμε ένα νέο πολιτικό πολιτισμό, χωρίς πελατειακές σχέσεις, και να μην ξεχνούμε τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις που έχουμε ως ελεύθεροι, δίκαιοι, ενεργοί και δημοκράτες πολίτες.

Με άλλα λόγια, είναι ανάγκη να αλλάξουμε νοοτροπία στο ζήτημα των ευθυνών που έχουμε ως πολίτες.  Αν το πράξουμε εμείς, θα το πράξουν και οι εντολοδόχοι μας, οι πολιτικοί.

Μέσο για αυτήν την αλλαγή αποτελεί η κατάλληλη Παιδεία.  Χρειαζόμαστε Παιδεία τέτοια που να δίνει εφόδια στους πολίτες για τη συμμετοχή τους στις διαδικασίες της πολιτικής, να προάγει την ενεργοποίηση και την κριτική στάση των πολιτών, να διαμορφώνει πολίτες με διάθεση να συνεισφέρουν στην ευτυχία της κοινωνίας, ικανούς να επαναδιαπραγματεύονται αέναα το κοινωνικό συμβόλαιο από όποια θέση και αν βρίσκονται.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:11

Αριστεία και εξεταστικό

Αριστεία και εξεταστικό

 

Αγγελιοφόρος, 04.01.2009
του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων


Η έναρξη της συζήτησης για ένα διαφορετικό σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση θέτει το ερώτημα για το αν η κοινωνία μας είναι έτοιμη να συζητήσει το ζήτημα και τα κριτήρια της ανανέωσής της, αφού οι απόφοιτοι της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι εκείνοι οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό και αριθμό θα αναλάβουν θέσεις ευθύνης στο γίγνεσθαι της εξέλιξής της. Πολλές κοινωνίες, στο παρελθόν αλλά και στο σήμερα, έχουν απαντήσει σ'αυτό το ερώτημα με μία αυτονόητη απάντηση: την επιδίωξη της αριστείας και την ανάδειξη των αρίστων.

Η ανανέωση της κοινωνίας συναρτάται με την ίδια της την επιβίωση, με την ικανότητά της να εισπράττει και να αξιοποιεί τους νέους χυμούς της ευφυΐας, της ικανότητας, της διάθεσης για προσφορά. Τούτα τα στοιχεία δεν βρίσκονται στην ισχύουσα κοινωνική κατάσταση του νεποτισμού, της ανευθυνότητας, της εύνοιας στους οικονομικά ισχυρότερους και στους κατοίκους των αστικών κέντρων, στο φαινόμενο της εξίσωσης όλων προς τα κάτω.

Σήμερα η κοινωνία μας έχει παγιδευτεί σ'ένα μηχανιστικό σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, το οποίο έχει ως κυρίαρχο στόχο το «αδιάβλητο». Τούτο, φυσικά, είναι απαραίτητο σε κάθε σύστημα αριστείας, αλλά η επιδίωξη του αυτονόητου μέσω ενός ολόκληρου συστήματος είναι αφενός ομολογία αποτυχίας μίας κοινωνίας, αφετέρου σκοταδιστική στην επίτευξη της αριστείας και στην απάντηση ενός άλλου ζητήματος – με αυτονόητη και δεδομένη ανά τον κόσμο απάντηση κι αυτό – το αν θέλουμε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που θα παρέχει παιδεία ή εκπαίδευση.

Αναμφίβολα, κάθε σύστημα, πρέπει στο μεγάλο του μέρος, και ιδιαίτερα στο Λύκειο, να επιδιώκει να προσφέρει κυρίως παιδεία, ενώ η τριτοβάθμια εκπαίδευση πρέπει να μπορεί να δώσει κυρίως εξειδίκευση. Αυτός ο σχηματικός διαχωρισμός μάς οδηγεί στο αυτονόητο πλέον, ότι οι σπουδές στο Λύκειο θα πρέπει να απεξαρτηθούν από τις εισαγωγικές για την τριτοβάθμια εκπαίδευση εξετάσεις. Ταυτοχρόνως, μας οδηγεί και στο άλλο αυτονόητο, που έχει μετατραπεί σε διεκδίκηση φοιτητικών παρατάξεων, την αναβάθμιση ή τη μη υποβάθμιση των προπτυχιακών σπουδών: μέσα στο χρόνο φοίτησης οι απόφοιτοι να λαμβάνουν τις προβλεπόμενες γνώσεις και οι μεταπτυχιακές σπουδές να είναι πραγματικά σπουδές με έμφαση στην έρευνα και την παραγωγή γνώσης.

Σήμερα ακούγονται διάφορες προτάσεις για αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής. Σε κάθε περίπτωση, σε οποιοδήποτε σύστημα τελικώς επιλεγεί, είναι σημαντικό:

  1. είτε με εξετάσεις είτε χωρίς, τα Πανεπιστήμια να έχουν άποψη ως προς το προφίλ των γνώσεων που θα διαθέτουν οι εισαγόμενοι σε αυτά.
  2. να μη δημιουργηθούν επιπλέον έτη σπουδών, μεταξύ Λυκείου και Πανεπιστημίου.
  3. να υπάρξουν, όπου είναι δυνατόν, αλλαγές στην ύλη ώστε να αποκλεισθεί η απομνημόνευση και η δημιουργία γενεών «παπαγάλων», και
  4. όταν με συναίνεση καταλήξουμε κάπου, η εφαρμογή τής οποιασδήποτε αλλαγής θα πρέπει να προετοιμασθεί προσεκτικά, σε βάθος χρόνου και με εξαιρετικά μεγάλη σοβαρότητα.
Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:09

Στήριξη στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες

Στήριξη στις ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες

Αγγελιοφόρος, 13.10.2008
του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων


Με αφορμή την εκδήλωση για τα «25 Χρόνια Έρευνας και Προσφοράς στην Εκπαίδευση και την Ανάπτυξη της Χώρας» των Ελληνικών Πανεπιστημίων (7.10.2008), θέλω να αναδείξω τη συμβολή των ακαδημαϊκών βιβλιοθηκών στην ερευνητική διαδικασία και την ακαδημαϊκή ζωή, αλλά και την ανάγκη στήριξής τους.

Οι βιβλιοθήκες πρέπει να βρίσκονται στον πυρήνα των διδακτικών και ερευνητικών διαδικασιών. Αποτελούν χώρους έρευνας, μάθησης, σκέψης και προβληματισμού. Έχουν ζωτική σημασία για τα μέλη ΔΕΠ, τους υποψήφιους διδάκτορες, τους μεταπτυχιακούς και τους προπτυχιακούς φοιτητές. Η ενίσχυση της ερευνητικής κουλτούρας των ΑΕΙ και η επίτευξη ερευνητικών αποτελεσμάτων προϋποθέτει σύγχρονες, ενημερωμένες και ανοιχτές βιβλιοθήκες.

Κατανοώντας ότι η ποιότητα των βιβλιοθηκών και ο χρόνος που περνούν οι φοιτητές και οι ερευνητές σ' αυτές θα καθορίσουν την εξέλιξη των νέων ως επιστημόνων και ως πολιτών, θα πρέπει να θέσουμε ως στόχο την αναβάθμιση των βιβλιοθηκών.

Την προηγούμενη δεκαετία οι βιβλιοθήκες εκσυγχρονίστηκαν, εμπλουτίστηκαν και στελεχώθηκαν, μέσω ευρωπαϊκών πόρων, έτσι ώστε να παρέχουν υπηρεσίες επιπέδου. Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, για παράδειγμα, προσφέρει σήμερα χιλιάδες ηλεκτρονικά επιστημονικά περιοδικά, δίνοντας την δυνατότητα σε όλους, σε κάθε επιστημονικό πεδίο, να έρθουν σε επαφή με τις πιο πρόσφατες εξελίξεις και επίκαιρες συζητήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην υπηρεσία αυτή δεν έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε από τα Ιδρύματα του εξωτερικού.

Είναι απαραίτητο οι βιβλιοθήκες και να συνεχίσουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και να αναπτυχθούν περαιτέρω. Η Σύνοδος Πρυτάνεων και τα αρμόδια Υπουργεία χρειάζεται να διαμορφώσουν μια στρατηγική για την ενίσχυσή τους. Είναι κατανοητό ότι οι πόροι δεν είναι άπειροι και μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν. Γι' αυτό η στρατηγική θα πρέπει να είναι συναινετική και να διακρίνεται από μια σταδιακή και πολύπλευρη προσέγγιση.

Το πρώτο βήμα είναι να γίνει κατανοητός, εντός και εκτός Πανεπιστημίων, ο ρόλος των βιβλιοθηκών, η συμβολή τους στην συνολική προσφορά των Πανεπιστημίων, και η ανάγκη στήριξής τους. Μόνο έτσι, στα επόμενα 25 χρόνια, θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε δυναμικά και θα γιορτάσουμε ακόμη περισσότερα ερευνητικά αποτελέσματα, ακόμη μεγαλύτερη προσφορά των Πανεπιστημίων στη νεολαία και στην κοινωνία μας.

ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΑ

Με ακόμη λιγότερες λέξεις

Οι ακαδημαϊκές βιβλιοθήκες βρίσκονται στον πυρήνα των διδακτικών και ερευνητικών διαδικασιών. Αποτελούν χώρους έρευνας, μάθησης, σκέψης και προβληματισμού. Έχουν ζωτική σημασία για τα μέλη ΔΕΠ, τους υποψήφιους διδάκτορες, τους μεταπτυχιακούς και τους προπτυχιακούς φοιτητές. Η ενίσχυση της ερευνητικής κουλτούρας των ΑΕΙ και η επίτευξη ερευνητικών αποτελεσμάτων προϋποθέτει σύγχρονες, ενημερωμένες και ανοιχτές βιβλιοθήκες.

Κατανοώντας ότι η ποιότητα των βιβλιοθηκών και ο χρόνος που περνούν οι φοιτητές και οι ερευνητές σ' αυτές θα καθορίσουν την εξέλιξη των νέων ως επιστημόνων και ως πολιτών, θα πρέπει να θέσουμε ως στόχο την αναβάθμιση των βιβλιοθηκών.

Την προηγούμενη δεκαετία οι βιβλιοθήκες εκσυγχρονίστηκαν, εμπλουτίστηκαν και στελεχώθηκαν, μέσω ευρωπαϊκών πόρων, έτσι ώστε να παρέχουν υπηρεσίες επιπέδου. Ο Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών, για παράδειγμα, προσφέρει σήμερα χιλιάδες ηλεκτρονικά επιστημονικά περιοδικά, δίνοντας την δυνατότητα σε όλους, σε κάθε επιστημονικό πεδίο, να έρθουν σε επαφή με τις πιο πρόσφατες εξελίξεις και επίκαιρες συζητήσεις σε παγκόσμιο επίπεδο. Στην υπηρεσία αυτή δεν έχουμε τίποτα να ζηλέψουμε από τα Ιδρύματα του εξωτερικού.

Είναι απαραίτητο οι βιβλιοθήκες και να συνεχίσουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους και να αναπτυχθούν περαιτέρω. Η Σύνοδος Πρυτάνεων και τα αρμόδια Υπουργεία χρειάζεται να διαμορφώσουν μια στρατηγική για την ενίσχυσή τους. Είναι κατανοητό ότι οι πόροι δεν είναι άπειροι και μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν. Γι' αυτό η στρατηγική θα πρέπει να είναι συναινετική και να διακρίνεται από μια σταδιακή και πολύπλευρη προσέγγιση.

Το πρώτο βήμα είναι να γίνει κατανοητός, εντός και εκτός Πανεπιστημίων, ο ρόλος των βιβλιοθηκών, η συμβολή τους στην συνολική προσφορά των Πανεπιστημίων, και η ανάγκη στήριξής τους. Μόνο έτσι, στα επόμενα 25 χρόνια, θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε δυναμικά και θα γιορτάσουμε ακόμη περισσότερα ερευνητικά αποτελέσματα, ακόμη μεγαλύτερη προσφορά των Πανεπιστημίων στη νεολαία και στην κοινωνία μας.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:08

Εξωστρέφεια του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

Βάση δημοσιεύματος στην Καθημερινή, 14.09.2008

Ο δυναμισμός του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, πέρα από την έμφαση στην ποιότητα σπουδών και υποδομών, στην έρευνα και την αξιολόγηση, εκφράζεται και μέσω της εξωστρέφειας.

Την τελευταία διετία ενισχύθηκε το πρόγραμμα Erasmus, διπλασιάσθηκε η χρηματοδότηση για συμμετοχή καθηγητών σε συνέδρια εξωτερικού, υπεγράφησαν συμφωνίες συνεργασίας με ξένα Πανεπιστήμια και δημιουργήθηκε το πρώτο ξενόγλωσσο μεταπτυχιακό.

Εξωστρέφεια μπορεί να σημαίνει και παρουσία του Πανεπιστημίου στο εξωτερικό μέσω μεταπτυχιακών, αφού ο νέος νόμος επιτρέπει τη διοργάνωσή τους χωρίς συνεργασία με ξένους φορείς. Προς το παρόν, το Πανεπιστήμιο μελετά με υπευθυνότητα τις προϋποθέσεις και το εφικτό αυτοδύναμης διοργάνωσης μεταπτυχιακών σε κάποια από τις γειτονικές χώρες (Βουλγαρία, ΠΓΔΜ και Αλβανία). Πέρα από το συγκριτικό του επιστημονικό πλεονέκτημα στα αντικείμενα που θεραπεύει, η βασική στόχευση είναι το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας να πρωτοστατήσει στην επιστημονική και οικονομική ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:07

Υπέρ του καλού δημόσιου Πανεπιστημίου

Υπέρ του καλού δημόσιου Πανεπιστημίου

 

του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων
Πρύτανη του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

 

Θεσσαλονίκη, 26.05.2008

Αν ξεκινήσουμε από την παραδοχή ότι το ενεργό και παρεμβατικού χαρακτήρα ενδιαφέρον για τα Πανεπιστήμια έχει ως νομιμοποιητική βάση την αναβάθμιση της παρεχόμενης εκπαίδευσης και αν εξετάσουμε με ποιο τρόπο και ποιους στόχους εκδηλώνεται η νέα αναταραχή στα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας, θα καταλήξουμε σε ένα ερώτημα: τι είναι επικρατέστερο, το ενδιαφέρον για την Παιδεία ή τα πολιτικά κίνητρα;

Κανείς δε δικαιούται - ο δε γράφων δε διανοείται - να αμφισβητήσει ότι η «μέχρις εσχάτων» αντίδραση στην εφαρμογή του νέου νόμου-πλαισίου μπορεί να καθοδηγείται από ένα όραμα τελειότητας για τις σπουδές που προσφέρει το Ελληνικό Πανεπιστήμιο. Αντίστοιχα, ωστόσο, θα ήταν βάσιμος ο ισχυρισμός ότι το όραμα αυτό δεν είναι άσχετο από πολιτικές συγκυρίες και σε κάποιες περιπτώσεις από προσωπικές σκοπιμότητες. Έτσι κι αλλιώς, πάντως, η συσχέτιση αυτή δεν είναι ούτε αθέμιτη, ούτε κι έξω από το πλαίσιο της πραγματικότητας. Θεμιτό, όμως, είναι και το δικαίωμα όσων διατηρούν νηφάλια τη σκέψη τους και ενδιαφέρονται για την αριστοποίηση των σπουδών, να διατυπώσουν βάσιμες αμφιβολίες για το κατά πόσο οι μέθοδοι αναταραχής που επιλέγονται είναι το καταλληλότερο μέσο για το μόνο ζητούμενο, δηλαδή, τη δημιουργική αναβάθμιση της ανώτατης εκπαίδευσης.

Έχω υπογραμμίσει και άλλοτε, ότι το πραγματικό δίλημμα δεν είναι το άρθρο 16 του Συντάγματος και η απαγόρευση ή μη της δημιουργίας μη κρατικών, μη κερδοσκοπικών πανεπιστημίων. Το αληθινό δίλημμα είναι: καλό, υψηλής περιωπής Δημόσιο Πανεπιστήμιο ή μια σκιά του Δημόσιου Πανεπιστημίου που οραματίστηκαν φωτισμένοι δάσκαλοι του παρελθόντος, τη στιγμή μάλιστα που στο χώρο της ανώτατης παιδείας υπάρχουν ακόμη άνθρωποι οι οποίοι αγωνίζονται τον καλό αγώνα για να κρατήσουν το όραμα ζωντανό.

Το καλό Δημόσιο Πανεπιστήμιο, τηρουμένων των όρων ανάπτυξής του, που το ίδιο το άρθρο 16 προσδιορίζει – αλλά η Πολιτεία δεν εκπλήρωσε ως τώρα - δε θα διέτρεχε κανέναν κίνδυνο από οποιονδήποτε ιδιωτικό και πολύ περισσότερο μη κερδοσκοπικό ανταγωνισμό. Θα είχε αυτοδύναμη πορεία και θα δικαίωνε το όνομά του και τους υψηλούς στόχους του.

Πολλές φορές έχω εκθέσει ποια είναι, πάνω στο έδαφος της σημερινής κατάστασης, τα μέσα και οι τρόποι για μια ολοκληρωμένη και αποτελεσματική λειτουργία του δημόσιου Πανεπιστημίου. Οι προτάσεις είναι κατατεθειμένες και συνοψίζονται στη βελτίωση της ποιότητας, τη διαφάνεια στη διαχείριση του δημόσιου χρήματος, την αντιμετώπιση της οικογενειοκρατίας, τη στροφή προς την έρευνα και τη διεθνοποίηση των σπουδών.

Η πραγματικότητα σήμερα δείχνει ότι, παρά της απαγορεύσεις, υπάρχει μια εισβολή μη κρατικών φορέων, αμφιβόλου ποιότητας στον χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης. Η εισβολή αυτή πρέπει να αντιμετωπιστεί και κυρίως να ρυθμιστεί, με τη συμμετοχή του δημόσιου Πανεπιστημίου. Γι αυτό, η όποια αναθεώρηση του άρθρου 16 θα πρέπει (έπρεπε;) να είναι αυστηρά περιορισμένη, επιτρέποντας τη δημιουργία μη κερδοσκοπικών και προπαντός κοινωφελούς χαρακτήρα ιδρυμάτων, υπό την εποπτεία των Δημόσιων Πανεπιστημίων.

Τελειώνοντας, θέλω να επαναλάβω ότι εκείνο που χρειάζεται είναι η βούληση εκ μέρους όλων των πλευρών να παραμερίσουμε το ψεύτικο δίλημμα και να σταθούμε υπεύθυνα και αποφασιστικά μπροστά στο πραγματικό: καλό και με υψηλό κύρος ή αναξιόπιστο και διαλυμένο δημόσιο Πανεπιστήμιο, που γίνεται βορά στις πιο αντιφατικές ορέξεις και σκοπιμότητες;

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
You are here Προβολή άρθρων ανα tag: παιδεία