Tuesday, Mar 31st

Last update12:36:22 PM GMT

Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:27

Η Πολιτική Επιστήμη στα σχολεία

Η Πολιτική Επιστήμη στα σχολεία

 

Μακεδονία, Τετάρτη 2 Δεκεμβρίου 2009
του Ηλία Ι. Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων


Τα τελευταία χρόνια μιλούμε για κρίση του πολιτικού συστήματος, της Δημοκρατίας, για αποστασιοποίηση των πολιτών και ειδικά των νέων από την πολιτική. Παρατηρούμε ότι οι νέοι προτιμούν είτε να είναι αδιάφοροι, είτε να εκφράζονται μέσω από ομαδοποιήσεις εκτός πολιτικής, είτε ακόμη να εκτρέπονται σε βίαιη και παραβατική συμπεριφορά. Αποστρέφονται την πολιτική και το πολιτικό σύστημα και επιλέγουν είτε να απέχουν, είτε να εναντιωθούν σ' αυτό. Το ερώτημα αν φταίει το πολιτικό σύστημα και η πολιτική που διαψεύδει τις προσδοκίες τους ή αν φταίνε οι ίδιοι που αποστασιοποιημένοι, αποσυρόμενοι ή ενάντιοι δεν συμβάλλουν, ώστε να αλλάξει η κατάσταση, μοιάζει με το ερώτημα για το αυγό και την κότα.

Η ευθύνη είναι αμοιβαία και αμφίδρομη. Μια τέτοια διαπίστωση καταδεικνύει την αλληλεξάρτηση στη σχέση πολιτών και πολιτικής. Αλληλεξάρτηση σημαίνει αμοιβαία κόστη και οφέλη. Ορθολογικά σκεπτόμενοι, λοιπόν, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε την κρίση θα πρέπει να ελαχιστοποιήσουμε τα κόστη και να αυξήσουμε τα οφέλη από τη σχέση πολιτών και πολιτικής. Θα πρέπει με άλλα λόγια η πολιτική να γίνει περισσότερο ωφέλιμη για τους πολίτες και οι πολίτες για την πολιτική. Απαραίτητη προϋπόθεση για μια τέτοια εξέλιξη αποτελεί η διαπαιδαγώγηση των πολιτών. Θα πρέπει οι πολίτες να γνωρίζουν τις αρχές τής πολιτικής, για να συμμετέχουν σ' αυτήν είτε ως άρχοντες είτε ως αρχόμενοι. Τούτο μας συμβουλεύει και ο Αριστοτέλης στα Πολιτικά. Γράφει:

«Και το σημαντικότερο για τη διατήρηση των πολιτευμάτων, που όλοι παραγνωρίζουν, είναι ότι οι πολίτες πρέπει να διαπαιδαγωγούνται με βάση τις αρχές του πολιτεύματος. Γιατί και οι χρησιμότεροι νόμοι, έστω κι αν ψηφίζονται απ' όλους τους πολίτες, δεν ωφελούν, αν οι πολίτες δεν είναι εθισμένοι και εκπαιδευμένοι σύμφωνα με τις πολιτειακές αρχές...»

Υπό τις παρούσες συνθήκες ο καλύτερος τρόπος πολιτικής διαπαιδαγώγησης των νέων είναι η διδασκαλία Αρχών της Πολιτικής Επιστήμης από ειδικούς πολιτικούς επιστήμονες στα σχολεία. Μπορεί να υπάρχουν μαθήματα, όπως η Πολιτική Αγωγή ή τα Στοιχεία Δημοκρατικού Πολιτεύματος σε μεγαλύτερες τάξεις, αλλά δεν τους αποδίδεται η δέουσα σημασία. Επιπλέον, μπορεί να διδάσκονται ο Αριστοτέλης, ο Θουκυδίδης, ο Πλάτων ή οι Διαφωτιστές, αλλά τούτο γίνεται είτε από την φιλολογική, είτε από την ιστορική πλευρά, που αν και χρήσιμες δεν μπορούν από μόνες τους να αναπτύξουν τις δεξιότητες του καλού πολίτη.

Η πολιτική θα πρέπει να προσεγγίζεται με γνώση, με αναλυτικό και κριτικό πνεύμα και για αυτό οι νέοι θα πρέπει να διδάσκονται τόσο αρχαία και σύγχρονη πολιτική θεωρία, όσο και σύγχρονα ζητήματα πολιτικής υπό την οπτική της Πολιτικής Επιστήμης. Χρειάζονται γνώσεις για το κράτος, τη Δημοκρατία, τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις, τις λειτουργίες, τις αρχές, του πολιτεύματος, τους θεσμούς, το κοινωνικό συμβόλαιο, τις διαφορετικές θεωρίες επί της πολιτικής, αλλά και για ζητήματα, όπως οι Διεθνείς Σχέσεις, η Διεθνής Πολιτική Οικονομία, η Ευρωπαϊκή Ένωση, που θα επιτρέψουν στους νέους να έχουν καλύτερη αντίληψη όχι μόνο της Ελληνικής, αλλά και της διεθνούς πολιτικής πραγματικότητας. Τούτο το έργο θα μπορέσει να επιτελέσει η εισαγωγή της Πολιτικής Επιστήμης στα σχολεία και η διδασκαλία της από ειδικούς πολιτικούς επιστήμονες.

Μόνο η γνώση μπορεί να θεραπεύσει τις παθογένειες του πολιτικού συστήματος, να γίνει ασπίδα στο λαϊκισμό, στην παραπληροφόρηση, στην προπαγάνδα, στην αποστασιοποίηση. Η γνώση θα οξύνει το ενδιαφέρον και το ενδιαφέρον θα ενθαρρύνει τη συμμετοχή. Ακόμη και εάν κάποιος επιλέξει να ακολουθήσει τις Φυσικές Επιστήμες, την Ιατρική, τις Καλές Τέχνες ή κάποιο άλλο τεχνικό επάγγελμα, θα πρέπει να γνωρίζει πώς να είναι καλός πολίτης, να ξέρει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του, να αποκτήσει έναν ορθολογικό τρόπο σκέψης περί των πολιτικών ζητημάτων. Με τον ίδιο τρόπο και για τους ίδιους λόγους που αποκτούν τα παιδιά μας βασικές γνώσεις για τις επιστήμες, τη γλώσσα, τη λογοτεχνία, την οικονομία, θα πρέπει να αποκτήσουν και βασική γνώση για την πολιτική. Άλλωστε τούτη είναι η διαδικασία που απαιτεί τη συνδρομή όλων για να μπορέσει η κοινωνία να επιτύχει την ευημερία και θα πρέπει να κατέχουμε τις απαραίτητες γνώσεις για να την προσφέρουμε.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Παιδεία
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:24

Πολιτικός Επιστήμων;

Πολιτικός Επιστήμων;

 

Αγγελιοφόρος, Σάββατο 29.10.2009
του Ηλία Ι. Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων


Φαντάζομαι ότι πολλοί έχουν βιώσει ή έχουν ακούσει από φίλους την εξής ιστορία: όταν παλαιότερα είχαν πετύχει να εισαχθούν στην Πάντειο ή, πιο πρόσφατα, σε κάποιο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης ή Διεθνών Σχέσεων, οι γονείς τους ρώτησαν: «και μετά, παιδί μου, τι δουλειά θα κάνεις;...»

Το τι δουλειές ή λειτουργήματα κάνουν οι απόφοιτοι των Τμημάτων Πολιτικής Επιστήμης ή Διεθνών Σχέσεων είναι πλέον γνωστό: πολιτικοί σύμβουλοι, αναλυτές, δημοσκόποι, διπλωμάτες, εκπαιδευτικοί, λογογράφοι, δημόσιοι υπάλληλοι, ερευνητές, κ.ά. Δυστυχώς, όμως, τίποτε από όλα αυτά δεν είναι κατοχυρωμένο.

Για να ισχύσει το γενικώς κατοχυρωμένο από το Σύνταγμα δικαίωμα στην εργασία πρέπει πρωτίστως να οικοδομηθεί, κατά περίπτωση, ένα στέρεο και σταθερό πλαίσιο θεσμικής θωράκισης του δικαιώματος αυτού. Την στιγμή που, στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και στις ΗΠΑ ο πολιτικός επιστήμων διαθέτει αναγνωρισμένους φορείς εκπροσώπησης των επαγγελματικών του διεκδικήσεων, αναγνωρισμένα επαγγελματικά δικαιώματα σε χώρους όπως το Υπουργείο Εξωτερικών, το Υπουργείο Άμυνας, τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, κ.α., στην Ελλάδα επικρατεί σχεδόν το απόλυτο θεσμικό κενό. Ενώ σε άλλους επιστημονικούς χώρους, ορθώς, το αναγνωρισμένο επαγγελματικό δικαίωμα υφίσταται, στο χώρο της Πολιτικής Επιστήμης και των Διεθνών Σχέσεων, η αντιμετώπιση από τους επίσημους θεσμούς της πολιτείας είναι ετεροβαρής.

Το έλλειμμα αυτό ασφαλώς και δεν αποτελεί αποκλειστική ευθύνη της πολιτείας. Οι ευθύνες επιμερίζονται και στις δικές μας πλάτες που για χρόνια δεν έχουμε ανακινήσει το θέμα. Αλλά πλέον νομίζω ότι οι καιροί είναι ώριμοι για να ανοίξει η εν λόγω συζήτηση και στην Ελλάδα και να αποκατασταθεί μια εργασιακή αδικία δεκαετιών εις βάρος ενός χώρου που έχει προσφέρει λαμπρούς πανεπιστημιακούς, ερευνητές και πολιτικές προσωπικότητες.

Η θεραπεία των κλάδων της Πολιτικής Επιστήμης αποτελεί αναγκαιότητα για την ευημερία και την ασφάλεια του Ελληνικού κράτους, αλλά και ένα εφαλτήριο δημιουργίας και παραγωγής νέων ιδεών και απόψεων. Το αναγνωρισμένο επαγγελματικό δικαίωμα θα επιτρέψει σε νέους και σε έμπειρους επιστήμονες να αντιμετωπίσουν με μεγαλύτερη αισιοδοξία το μέλλον. Υπογραμμίζω ότι δεν πρόκειται για μια συντεχνιακή ανάγκη, αλλά για τη δικαίωση και την αναγνώριση ενός επιστημονικού κλάδου που συνδέεται άμεσα με την δημιουργία και την υποστήριξη ενός νέου πλαισίου ιδεών και θεσμών που έχει ανάγκη η χώρα.

Διεκδικούμε λοιπόν, όχι κάτι περισσότερο από αυτό που έχουν επιτύχει και κατοχυρώσει δικαίως και άλλοι επιστημονικοί χώροι: το αναγνωρισμένο επαγγελματικό δικαίωμα. Και προσδοκούμε από την πολιτεία – το κεντρικό αντικείμενο μελέτης μας - να ανταποκριθεί στη δίκαιη διεκδίκηση μας.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Ελλάδα
Τετάρτη, 22 Σεπτέμβριος 2010 08:11

Πίσω στον πολιτικό Φιλελευθερισμό

Πίσω στον πολιτικό Φιλελευθερισμό


Καθημερινή, 13.01.2009
του Ηλία Κουσκουβέλη
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων

 

Η συγκυριακή απογοήτευση και αποστασιοποίηση των πολιτών από την πολιτική οφείλεται στην αδυναμία της δεύτερης να εκπληρώσει τον σκοπό της: την ευτυχία της κοινωνίας.  Στη δυσχέρεια αυτήν οδηγούμαστε επειδή η πολιτική ταυτίζεται με την εξουσία., η οποία γίνεται αυτοσκοπός.  Σ’ αυτήν την περίπτωση, στόχος είναι η πρόσκαιρη ευχαρίστηση όλο και ευρύτερου φάσματος ψηφοφόρων.  Η πολιτική επικοινωνία με τα τεχνάσματά της επικρατεί έναντι της πραγματικής πολιτικής.  Οι ταυτότητες, οι θέσεις και τα προγράμματα των κομμάτων εξουσίας γίνονται ασαφή.  Συναγωνίζονται σε ανευθυνότητα.  Κυριαρχούν η ρευστότητα και ο καιροσκοπισμός. Πρωταρχικός σκοπός είναι η αποφυγή τού πολιτικού κόστους και όχι η βελτίωση της καθημερινότητας του πολίτη.

Το πολιτικό και το οικονομικό σύστημα αναμφίβολα νοσούν.  Καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε την ασθένεια στη ρίζα της.  Το πρώτο στάδιο της θεραπείας είναι η επιστροφή στην ουσία και την ιδεολογία, προκειμένου να αντλήσουμε αρχές, ιδέες, επιχειρήματα, σημεία αναφοράς και να αρθρώσουμε σαφή πολιτική σκέψη και ουσιαστικό πολιτικό λόγο.

Ο πολιτικός φιλελευθερισμός είναι το κατάλληλο μέσο.  Τα ζητήματα του περιορισμού της εξουσίας και των αυθαιρεσιών της αγοράς, η ελευθερία και η ευθύνη του ατόμου, με απώτερο σκοπό την ευτυχία του ατόμου και της κοινωνίας, συνδέθηκαν ευκρινώς από τους στοχαστές του κλασσικού φιλελευθερισμού.  Οι πολιτικοί και οι πολίτες, το σύνολο δηλαδή, θα επωφεληθούν τα μέγιστα από την υιοθέτηση αυτής της φιλελεύθερης παράδοσης.

Το κοινωνικό συμβόλαιο του Rousseau είναι ένας τρόπος οργάνωσης της κοινότητας, που είναι προϊόν αλλαγής νοοτροπίας, μετάλλαξης του ίδιου του πνεύματος των ανθρώπων, αποτέλεσμα της παιδείας που οδηγεί στην υπευθυνότητα της κοινωνίας.  Η σύμβαση συνάπτεται προκειμένου το σύστημα να εγγυάται τις επιδιώξεις τού ανθρώπου, να προστατεύονται η ελευθερία των ατόμων, η ιδιοκτησία τους, η ισότητα μεταξύ τους.  Σύμφωνα δε με τους υποστηρικτές του «κοινωνικού» φιλελευθερισμού, όπως, π.χ., ο Bentham και ο Green, υποχρέωση του κράτους δεν είναι μόνο η προστασία των βασικών δικαιωμάτων, αλλά και η εξασφάλιση των κατάλληλων προϋποθέσεων, ώστε αυτά τα δικαιώματα να έχουν αξία, ώστε το άτομο να μπορεί να αναπτυχθεί ελεύθερα εντός της κοινωνίας.

Οι φιλελεύθεροι δεν κλείνουν τα μάτια στην πραγματικότητα.  Ο ίδιος ο Tocqueville παραδέχεται τους κινδύνους της δημοκρατίας: την τυραννία της πλειοψηφίας, την επικράτηση του ατομικιστικού πνεύματος και της επιφανειακής πλευράς τής πολιτικής ζωής.  Οι αδυναμίες μπορούν να αντιμετωπιστούν, για αυτό οφείλουμε να είμαστε σε επαγρύπνηση και εγρήγορση.  Στην ανοιχτή κοινωνία του Popper, για παράδειγμα, οι θεσμοί και οι δομές της πολιτικής εξουσίας υπόκεινται σε πολύ αυστηρή και χωρίς φόβο κριτική.  Σήμερα, όμως, πρέπει να σταθούμε στον Rawls και στην ιδέα της κοινωνικής δικαιοσύνης, που καθιστά το φιλελεύθερο κράτος, κράτος πρόνοιας.  Η κοινωνική δικαιοσύνη του Rawls έχει αναδιανεμητικό χαρακτήρα, γεγονός που την κάνει αναγκαία σήμερα στο εσωτερικό αλλά και στο διεθνές πεδίο.  Στόχος της είναι να αποτρέψει διακρίσεις και να ρυθμίζει τα ανταγωνιστικά κοινωνικά αιτήματα.

Οι παραπάνω ιδέες θεωρώ ότι μπορούν να αποτελέσουν αντίδοτα σε ότι δηλητηριάζει τον πολιτικό πολιτισμό.  Δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι η πολιτική είναι ένα σύνολο ευρύτερων διαδικασιών, και όχι μια σειρά από επικοινωνιακά τεχνάσματα που αφορούν μόνο τους πολιτικούς και την κατάκτηση της εξουσίας.  Ως πολίτες πρέπει να ανταποκριθούμε στις ευθύνες μας, να αλλάξουμε νοοτροπία, να αναπτύξουμε την κριτική μας ικανότητα, να συμμετέχουμε δημιουργικά, να απαιτούμε δικαιοσύνη και, στη βάση αυτής, να επαναδιαπραγματευόμαστε – όπως, στην παρούσα οικονομική συγκυρία, είναι φανερό πλέον ότι πρέπει να γίνει - τους όρους του κοινωνικού συμβολαίου.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Ελλάδα
Τετάρτη, 15 Σεπτέμβριος 2010 09:02

«Κεντροδεξιά»: ένα λάθος πολιτικής

«Κεντροδεξιά»: ένα λάθος πολιτικής

 

Καθημερινή, 12.11.2009 και e-ΛΟΓΟΣ 13.11.2009
του Ηλία Κουσκουβέλη,
Καθηγητή Διεθνών Σχέσεων, Πρύτανη Πανεπιστημίου Μακεδονίας

 

Οι συνθήκες και οι ανάγκες δημιουργούν όρους και οι όροι, με τη σειρά τους, προσδιορίζουν συμπεριφορές και στρατηγικές, αλλά και διαιωνίζουν πολιτικά λάθη.

Εντός και εκτός της Νέας Δημοκρατίας, εξακολουθεί να διαπράττεται στο δημόσιο διάλογο ένα λάθος που τη στιγμάτισε στην μετά την ηγεσία τού ιδρυτή της περίοδο. Χρησιμοποιείται και γίνεται αποδεκτός ο όρος «κεντροδεξιά». Ο αυτοπροσδιορισμός της Ν.Δ. ως «κεντροδεξιάς» αποτελεί παγίδα, που επιτείνει την σύγχυση σχετικά με την ιδεολογία της Ν.Δ., και της στερεί σημαντικά κοινωνικά ερείσματα. Παρά την επικράτησή του, είναι πολιτικά λανθασμένη η χρήση τού ασαφούς όρου «κεντροδεξιά» και η περί αυτής συζήτηση. Πρόκειται για αποτέλεσμα συμβιβασμών, αναγκών, τακτικών και σκοπιμοτήτων.

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, δύο φορές, όταν δέσποσε πολιτικά σε έναν κομματικό σχηματισμό και στο πολιτικό στερέωμα της χώρας, δρώντας εκσυγχρονιστικά αλλά και παιδευτικά, ονόμασε τον πρώτο σχηματισμό Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση και τον δεύτερο Νέα Δημοκρατία. Την τελευταία φορά, όρισε ως ιδεολογία τού κόμματός του το ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό. Από την άλλη πλευρά, ο Ανδρέας Παπανδρέου, παίρνοντας αποστάσεις από το παρελθόν και, ταυτοχρόνως, αντιλαμβανόμενος την άλωση του λεγόμενου «κέντρου» από τη Ν.Δ., αλλά και το εύρος τής μαρξίζουσας δεξαμενής ψηφοφόρων, ξεκίνησε από τα «αριστερά» για να ξανακερδίσει το «κέντρο». Όταν δε κυριάρχησε στην πολιτικό στερέωμα του τόπου, επιχείρησε να στείλει αυτό που νοηματοδότησε ως «δεξιά» στο χρονοντούλαπο της Ιστορίας

Οι ηγεσίες της Ν.Δ., που ακολούθησαν, μη έχοντας την πολυτέλεια εκσυγχρονιστικών ή παιδευτικών επιδιώξεων, προσπαθώντας να αντιμετωπίσουν την εκλογική ορμή τού ΠΑΣΟΚ και να συσπειρώσουν ένα βασικό εκλογικό πυρήνα, αρχικά αποδέχθηκαν τον όρο «δεξιά». Στη συνέχεια, θέλοντας να διευρύνουν τον εκλογικό πυρήνα, διατήρησαν τον πυρήνα της «δεξιάς» και έκαναν άνοιγμα προς το «κέντρο», σε μια προσπάθεια να μειώσουν και την αρνητική, για τη «δεξιά», άποψη. Υπό αυτές τις συνθήκες, η υιοθέτηση και η διάδοση του όρου «κεντροδεξιά» εξυπηρετούσε σκοπούς τακτικής.

Διαχρονικά ο όρος «κεντροδεξιά» συνιστά άλλοθι που απαλλάσσει την εκάστοτε ηγεσία από το καθήκον ανάδειξης της ιδεολογίας και της διαρκούς πολιτικής διαπαιδαγώγησης των ψηφοφόρων του κόμματος. Αποτελεί, όμως, και τροχοπέδη, περιορίζοντας συστηματικά τις πιθανότητες εκλογικής επικράτησης της Ν.Δ., αφού της επιβάλλει επιμόνως το δίλημμα-παγίδα για κάθε εκλογική στρατηγική: περισσότερο κέντρο ή περισσότερο δεξιά;

Σήμερα, η Ν.Δ. ως «κεντροδεξιά» δεν έχει μέλλον στην Ελλάδα. Θα πρέπει να ξεχάσει την «κεντροδεξιά», να αποκτήσει ιδεολογική αυτογνωσία, να προβάλλει το όνομά της και την καταστατική της ιδεολογία, το ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό, και να διαπαιδαγωγήσει συστηματικά τα στελέχη και τους ψηφοφόρους της σ'αυτόν, με απώτερο σκοπό να τον εφαρμόσει ως κόμμα εξουσίας.

Ο ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός συντίθεται από τον Πολιτικό Φιλελευθερισμό και τον ριζοσπαστισμό. Ο πρώτος δίνει έμφαση στα δικαιώματα και τις ευθύνες πολιτών, στην αντίσταση στην αυθαιρεσία της εξουσίας, στην πίστη στην πολιτική του μήτρα το έθνος-κράτος και στην ευθύνη του κράτους για την οικονομία. Προάγει συγκεκριμένη πολιτική ηθική και την αφοσίωση στους θεσμούς, την αναφορά στο μεγάλο αριθμό που είναι οι πολίτες και όχι στους λίγους. Από την άλλη ο Ριζοσπαστισμός ωθεί προς την παραγωγή έργου, στη γρήγορη εξεύρεση αξιόπιστων και αποτελεσματικών λύσεων και προτείνει προσαρμογή στις κρατούσες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες. Προτρέπει στην εποικοδομητική και υπεύθυνη άσκηση καθηκόντων, χωρίς λαϊκισμό, χωρίς δογματισμούς, χωρίς ιδεοληψίες.

Είναι φανερό ότι η Ν.Δ., ως πολιτικά φιλελεύθερο κόμμα και όχι ως «κεντροδεξιά», απαλλαγμένη από τα φορτία του παρελθόντος, μπορεί, με την εξαίρεση των μαρξιστών να απευθυνθεί σε όλους τους πολίτες. Η σαφής ιδεολογική τοποθέτηση της Ν.Δ. στο ριζοσπαστικό φιλελευθερισμό ξεκαθαρίζει τη σύγχυση γύρω από την ιδεολογική της ταυτότητα. Της επιτρέπει να παράγει πολιτική με συνοχή, να αρθρώσει συνειδητοποιημένο πολιτικό λόγο, να διαμορφώσει την ατζέντα της στηριζόμενη σε ισχυρές βάσεις. Της προσδίδει αξιοπιστία και τελικώς αποτελεί εφαλτήριο για την εκτέλεση της αποστολής της ως πολιτικού χώρου των μεγάλων επιλογών. Πάνω απ'όλα, όμως, θα θέσει τέλος στη μηχανιστική και αντιπαραγωγική για την πολιτική ανάπτυξη του τόπου διάκριση κεντροδεξιά-κεντροαριστερά.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Ελλάδα
You are here Προβολή άρθρων ανα tag: πολιτική επιστήμη