Tuesday, Jul 25th

Last update05:25:07 AM GMT

The Republic of Cyprus finds itself between a rock and a hard place. As the most complex issues remain unresolved, it is getting clear that at least at the moment we are not close to an agreement that will reverse the consequences of the illegal invasion and occupation, according to international law. The Economist has depicted the situation vividly with a cartoon showing Anastasiades and Akinci trying to shake hands but being bullied by Erdogan. However, the international pressure for a "solution" is growing as German Chancellor's and British PM's remarks on Cyprus, during their respective recent visits to Turkey, reconfirm.

Overemphasizing the "momentum for a solution" and the "last chance for a solution" can lead to two dangerous consequences: either the conclusion of a hasty agreement which will finally be for one more time rejected by the people or a non-agreement, and the threat of a de facto "solution" of the "Cyprus question". Both developments are unwanted, and for that reason, they should be avoided. Yet, the latter constitutes a disastrous, provocative and totally incompatible with the normative structure of the current international order development. Therefore, it should be deconstructed.

To this background, the Cypriot government needs a new strategy. Cyprus is a small state. But smallness should not be mistaken for impotence. "Small but smart" states are successful because they recognise that the international system is anarchical, competitive, and, therefore, a self-help system. Nonetheless, they are aware that despite their smallness they can pursue their interests. Then, it goes without saying that Cyprus has to be proactive.

The Republic of Cyprus should have five priorities.

First, exploit the circumstances in the international system. The situation in the Eastern Mediterranean, the potential of gas resources and cooperation with other small states in the region, as well as the levels of competition between different great powers should be taken into account. It would be easier to make an analysis if we knew what the current US administration thinks about the "Cyprus question" and how far this "love affair" between Putin and Trump will go. What we know at the moment is that the Trump Administration is close to Israel and Egypt, and also that there are people within the Administration appearing to have close ties with Turkey. Where will the Administration strike the balance? We don't know yet, as it is very soon. What is for sure is that the Republic of Cyprus should invest in its partnerships in the region and avoid miscalculations.

Second, employ appropriate argumentation. In its effort Cyprus should equally draw on legal, technical and moral argumentation, targeting both the leaders and the international public opinion. Cyprus has underused its legal advantages. In addition, it has not clarified what the consequences of a dysfunctional settlement would be. What is more, it has not stressed to a satisfactory degree, the moral perspective of the Cyprus question. For example, Republic of Cyprus has failed to create a powerful narrative and achieve international recognition of the "Cyprus question" and of the Republic's rights. Several, opinion makers, journalists, politicians ignore the illegal invasion and occupation aspect and portray Greek Cypriots as avid expansionists. Moreover, there is an argument suggesting that the Greek Cypriots should oversee the illegal invasion and occupation because it was provoked by the Greek side and therefore Greeks also have their share of responsibility. Such an argument is totally absurd; in this case, Europe should not be liberated in the WWII because of the mistakes European Powers had made in their policies towards Hitler's Germany, or the EU should not impose the recent sanctions on Russia because Europeans have also responsibilities for its invasion in Ukraine. The Republic of Cyprus should use an active and effective political communication strategy and make use of traditional and new media in order to project its positions.

Third, the Republic of Cyprus should manage its reputation. The Turkish side, as well as several opinion makers, policy makers, and scholars, have portrayed the Greek side as rigid. Yet, the Greek Cypriots yearn for the reunification of their island. To this aim, they have made many concessions, without the expected reciprocity. Cyprus has to remind everyone who tends to forget easily that it is a constructive partner and that it works according to international law and in the benefit of everyone at the table.

Moreover, the Republic of Cyprus has an impressive record of recent achievements that have rendered it a respectable small state. For example, despite the pessimism, Cypriots managed to make reforms, and overpass the economic crisis. Furthermore, in spite of doubts regarding Cyprus' ability to cope with the administrative requirements of its EU membership, the Republic has managed to be an active member-state in issues that are of its interest and, what is more, to hold a successful EU Presidency. Last but not least, Cyprus makes every effort to create value in the region; Cyprus, Israel, Egypt and Greece, through their growing cooperation in many different sectors, try to bring about peaceful change and increase opportunities for prosperity and growth in the Eastern Mediterranean.

Nonetheless, it is not only the reputation of a small state that matters but also the reputation of its more powerful opponent. Turkey is a serial violator of UNSC Resolutions calling for the withdrawal of its army from the island. Cyprus should spare no effort to express its concern over the authoritarian turn of Turkey, the massive violations of human rights, and Erdogan's provocative actions and statements.

Fourth, Cypriots should be reflective on their own lessons from the past. The Republic of Cyprus knows well what the consequences of an unfair settlement will be. If political arrangements are again dysfunctional, any solution will be unviable and will put in danger Cyprus' hard-won achievements. Cypriot politicians should also recognise that unity pays back and should try to form a common position. The rejection of the Annan Plan by the 76% of the Greek Cypriots shows that society is united in their demand for a fair, functional, and viable solution. Politicians have to follow. Furthermore, the history of negotiations reveals that red lines and a clear position help. That is why the recent developments on the security guarantees are important.

Fifth, Cyprus should harness its newly founded partnerships and its EU membership. Lesser powers in the area, which also are threatened by Turkey, big powers, such as France, Italy and the US with which Cyprus shares a common interest in its gas resources exploitation, Turkish Cypriots, who want to escape from Turkey's control, and the EU, may come as effective partners. The EU's reaction to the outcomes of the current negotiations, as well as to Turkish provocative behaviour can be critical. Cyprus has to lobby hard for its positions within the EU and remind to its partners firstly, that in a case of a settlement it should be unacceptable for Turkey to have any kind of influence or presence to an EU member state; secondly, that, in a case of a non-agreement, Turkish aggressiveness and the threat of a de facto solution have to become EU issues, and Cyprus cannot be left alone. The current negotiations over the Cyprus question come as a critical test for the EU. It has to prove whether it is capable of defending both its values and its interests and in this context, they also come as an opportunity for the EU to show what it stands for.

By: Ilias Kouskouvelis, Professor of International Relations at the University of Macedonia, Greece and Revecca Pedi, PhD, Teaching Fellow at the Department of International and European Studies, University of Macedonia, Thessaloniki, Greece

First Published on Cyprus Weekly


Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Πέμπτη, 29 Δεκέμβριος 2016 18:37

The Cyprus question: a critical test for the EU’s future

Up to now, 2016 has been a tough year for the EU. The refugee crisis, growing public discontent due to economic crisis and austerity, mounting populism, and BREXIT have put the European project in danger.  Recently, an unpredictable US President-elect has been added to the EU’s headaches, as nobody knows how the transatlantic partnership and the ‘West’ will look like under the Trump Administration. Amidst all this uncertainty one thing is for sure: the EU has to survive and for that reason to find its place in this new world and prove for what it stands. The negotiations over the Cyprus question are lying ahead as a crucial test; a test, which as all tests can be either an opportunity or one more slap in the face of the EU.

If the Cyprus question was a hard puzzle for the EU to solve in the past, now that it is connected with an erratic Turkish foreign policy and the turmoil in the Eastern Mediterranean, it is becoming a crucial issue on which the EU cannot be an observer; it needs to be proactive and have a clear position.  The EU’s stance towards the developments concerning the settlement of the Cyprus question is important for the process of the negotiations and their outcome, and also for the EU’s future. Whatever the EU is going to do or not to do, is going to send strong messages inside and outside Europe, to the world in general and to the Eastern Mediterranean in particular.

It has been consistently argued that there is a momentum for a solution, and also that this is the last chance for a peaceful settlement. The ‘last chance’ argument is strongly supported by Turkish Cypriots, namely that if a solution is not to be found this time, an annexation by Turkey constitutes a highly possible development. Despite the fact that such an argument is totally incompatible with the normative structure that underpins European and EU’s international relations for decades, it has gained much popularity; maybe not unjustifiably, if we consider the recent increase in Turkish unpredictability and authoritarian behavior. Therefore, the next few months are critical.

The EU should be prepared for the case of an agreement, as well as for the potential of the Cyprus question to remain unresolved and for the negotiations to be continued. In the case of settlement, the EU should safeguard that it will be viable and compatible with the EU Law. It should make clear that it would be unacceptable for Turkey to have any kind of influence or military presence to an EU’s member state. If the two parts won’t manage to reach an agreement, Turkish aggressiveness and the potential of a de facto solution will become an EU issue; Cyprus is an EU member state and it cannot be left alone.

In any case, if the EU accepts any solution other than the one reversing the consequences of the illegal invasion and occupation, then it will give a carte blanche to Vladimir Putin and any other leader with revisionist ambitions. In its recently drafted Global Strategy the EU states that “[W]e will not recognise Russia’s illegal annexation of Crimea nor accept the destabilisation of eastern Ukraine”. Will the EU accept any settlement that would legitimize the illegal invasion and occupation, and destabilize Cyprus, one of its smallest member-states? Moreover, it will give the opportunity to populists and anti-EU voices all across the continent to contend that for one more time the Union gives into Turkey’s demands.Nonetheless, it will show to other small states in the Central and Eastern Europe that if threatened by a more powerful neighbour, the EU is incapable of providing any help and support. All in all, for one more time in 2016, the EU’s influence and status will be decreasing.

In contrast, if the EU fights for a fair and viable solutionnot only as an issue of justice, but also, and most importantly, as a matter of order in the international system, then it is going to prove that values and interests can go hand in hand, and that there is a reason for which we need both pragmatism and idealism in international politics. It will restore its status and show why Europe and the world need the EU. In less than six months since the BREXIT referendum and the publication of the EU’s Global Strategy, the Cyprus question provides the best opportunity for the EU to prove that it not only talks the talk, but also it walks the walk!

First Published on NEW EUROPE

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Παρασκευή, 01 Νοέμβριος 2013 09:34

Greece should not waste opportunities

For three years now, Greece deals with the issues of its economic crisis. Parallel to them, the foreign policy issues continue to increase and need to be addressed. It seems, however, that there is no strategy for them. Even worse, the foreign policy issues seem to have being sacrificed to the crisis' alter, when Greece could just act in a smart way, by, for example, delimiting its Mediterranean Exclusive Economic Zone (EEZ), and turn it and its resources into one of the tools that would help the country address its economic problems.

Certainly there have been meetings of Greek officials with their counterparts from FYROM, Turkey, Cyprus, Israel, and, most recently, Egypt. Yet, important questions remain unanswered. What is Greece's policy towards Turkey? Is it a policy of settlement of disputes from a position of equal strength, is it a policy of bandwagoning, or a policy of appeasement? What is the country's goal in the new round of negotiations with FYROM, regarding the name issue? Will Greece support actively the Cypriot efforts in order to end the Turkish illegal occupation? What will Greece do about the declaration and delimitation of a Mediterranean EEZ and when?

Reasonably, one could argue that when you are in debt you can not easily perform foreign policy. This is wrong in the context of Greek bilateral relations. First, to put it simply, Greece does not owe money to Ankara, Skopje or any of its neighbors. Secondly, it still maintains some other comparative advantages in relation to them, especially its participation to both the EU and NATO. Thirdly, even in lean years, foreign policy is a matter of priorities, strategy and determination; the attitude of each country towards international issues is a matter of political ability and choices.

Cyprus is showing Greece and everyone how a small country, under the threat of the invader, assessed correctly the emerging energy context in its region and moved decisively. Late President Papadopoulos allied with U.S. and Israeli economic interests in order to search for hydrocarbons in the Mediterranean. Former President Christofias, with a communist ideological background, brought Cyprus into an alliance with Israel. Their moves have begun to bear fruit, judging by the perspective of natural gas exploitation, and by the statements of powerful governments on the exploitation of the Eastern Mediterranean energy resources and the Turkish illegal occupation.

Contrary to Cyprus, it seems that Greece, although it may only gain from the emerging situation, has not done much towards benefiting from the new energy opportunities. Greece, however, may only gain by closely cooperating with Israel and Cyprus – the only democratic states in the Eastern Mediterranean. The three states may provide valuable energy resources to their partners, and offer, in comparison to other routes (i.e., via Turkey), an alternative and safe route for the streaming of energy towards the West.

Thus, Greece must define as soon as possible its foreign policy objectives, gain international support, and act accordingly. No opportunities should be wasted, especially when, in the medium-term, they can contribute to the country's exit from the economic crisis.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Ένα ενδιαφέρον άρθρο από την ιστοσελίδα του Μιχάλη Ιγνατίου

Ο πρόεδρος και ανώτατος εκτελεστικός σύμβουλος της Noble Energy, Τσαρλς Ντέιβιντσον κατέγραψε στη Λευκωσία τη θέση της εταιρείας του, ότι οι εξαγωγές φυσικού αερίου, τόσο από το Ισραήλ όσο και από την Κύπρο είναι καλύτερα να γίνουν μέσω ενός τερματικού σταθμού υγροποίησης LNG, παρά με αγωγό προς την Τουρκία.

Η άποψή του έχει βαρύνουσα σημασία, καθώς βρίσκεται σε συνεχή συνεννόηση με την αμερικανική κυβέρνηση, και όπως είναι ευνόητο, θα επικρατήσει η πρόταση για κατασκευή LNG. Την ίδια στιγμή, παράγοντες του “Εβραϊκού Λόμπι” στην Ουάσιγκτον υπογράμμιζαν ότι ο αγωγός μέσω Τουρκίας καθιστά το Ισραήλ όμηρο της Αγκυρας και εκμηδενίζει τη στρατηγική του θέση. Τόνισαν επίσης ότι η διαδικασία επαναπροσέγγισης Ισραήλ και Τουρκίας έχει οδηγηθεί ήδη σε αδιέξοδο.

Ο κ. Ντέϊβιντσον , τόνισε ότι έχει κάνει την εισήγησή του προς τις αρχές των δύο χωρών, και πρόσθεσε ότι ως εταίρος, τόσο στο Ισραήλ όσο και στην Κύπρο, η Noble Energy έχει υποδείξει στους συνεργάτες της πως το LNG είναι ο πιο βιώσιμος τρόπος εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου και μεταφοράς του στις αγορές. Οι αποφάσεις, τόνισε, λαμβάνονται σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές των χωρών και αν είναι δυνατόν ομόφωνα, ενώ έστειλε και το μήνυμα στο Ισραήλ ότι μετά την εκμετάλλευση του κοιτάσματος του Tamar για τις ανάγκες της χώρας, θα πρέπει να αρχίσουν να σκέφτονται σοβαρά τις εξαγωγές.

Ο ανταποκριτής του ΑΠΕ, Αρης Βικέτος μετέδωσε ότι ο κ. Ντέιβιντσον κατέστησε σαφές ότι η Noble Energy βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με την κυπριακή κυβέρνηση για την υλοποίηση των υποδομών του τερματικού LNG, αλλά όπως επεσήμανε πρέπει να προηγηθεί μία συμφωνία εμπορικού πλαισίου με την κυβέρνηση, ώστε να ελαχιστοποιηθεί το ρίσκο της επένδυσης. Διαφορετικά, όπως άφησε να εννοηθεί, θα ήταν ρίσκο για τη Noble Energy να προχωρήσει με την εξόρυξη του φυσικού αερίου. Αυτή είναι και η διαφορά με το Ισραήλ, παρατήρησε, το γεγονός δηλαδή ότι εκεί οι ανάγκες για την εσωτερική αγορά είναι πολύ μεγαλύτερες και ως εκ τούτου προχώρησε η εκμετάλλευση του εν λόγω κοιτάσματος. Στην Κύπρο η εκμετάλλευση του φυσικού πλούτου είναι συνώνυμη με τις εξαγωγές και ως εκ τούτου θα πρέπει να υπάρχουν οι υποδομές, σημείωσε. Εξέφρασε, μάλιστα, την ελπίδα να υπάρξει συνεργασία μεταξύ Ισραήλ και Κύπρου στο θέμα της εξαγωγής φυσικού αερίου.

Σε ό,τι αφορά με το αν έχει κάποια προτίμηση για την τοποθεσία του τερματικού υγροποίησης, ο πρόεδρος της Noble Energy αναγνώρισε ότι η Κύπρος έχει βρει πρώτη ένα βιώσιμο χώρο, προσθέτοντας όμως ότι και το Ισραήλ ψάχνει για να βρει πιθανές τοποθεσίες ανέγερσης τερματικού υγροποίησης. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αν υπάρξει κάποια συνεργασία θα έχουμε καλύτερες εξοικονομήσεις και αυτό θα βοηθήσει πάρα πολύ στη χρηματοδότηση και στην ανέγερση (του τερματικού) και την προώθηση του αερίου» τόνισε.

Ο κ. Ντέιβιντσον υποστήριξε πως η εμπορική συμφωνία της εταιρείας του με την κυβέρνηση θα βοηθήσει στο μέλλον να εισέλθουν ως εταίροι στο τερματικό LNG και άλλες εταιρείες, όπως για παράδειγμα η ENI και η Total. Σημείωσε πως όσο πιο μεγάλο είναι το τερματικό σε μέγεθος τόσο το καλύτερο. Αναφέρθηκε στις οικονομίες κλίμακας που δημιουργούνται υπό αυτές τις περιστάσεις και για το άνοιγμα σε ακόμη μεγαλύτερες αγορές. «Παίρνουν χρόνο αυτές οι διαδικασίες και θέλουμε να είμαστε σίγουροι ότι ξεκινούμε σύντομα» διευκρίνισε, επισημαίνοντας ταυτόχρονα πόσο σημαντικό είναι για την Κύπρο το γεγονός ότι έχει βρεθεί χώρος για το τερματικό LNG, όπου μάλιστα μπορεί να γίνει όχι μόνο ένα train, αλλά έως και επτά.

Ο πρόεδρος της Noble Energy γνωστοποίησε ότι η επιβεβαιωτική γεώτρηση στο οικόπεδο 12 της Κυπριακής ΑΟΖ  θα γίνει φέτος τον Ιούνιο.

Εξάλλου, ο πρόεδρος Αναστασιάδης δήλωσε ότι οι πρόσφατες εξελίξεις στον τομέα της ενέργειας υποδεικνύουν ξεκάθαρα ότι «η Κύπρος θα βρίσκεται στην πρωτοπορία των εξελίξεων της ανάπτυξης φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο». Σε ομιλία του σε συνέδριο για το φυσικό αέριο στην Ανατολική Μεσόγειο, την οποία ανέγνωσε ο υπουργός Γεωργίας Νίκος Κουγιάλης, ο Ν. Αναστασιάδης υπογράμμισε τη δέσμευση της κυβέρνησης να προχωρήσει με το σχεδιασμό της απαραίτητης ενεργειακής υποδομής για αξιοποίηση των εγχώριων αποθεμάτων φυσικού αερίου, όπως ο υποθαλάσσιος αγωγός για τη μεταφορά φυσικού αερίου στην Κύπρο και η δημιουργία σταθμού υγροποίησής του για σκοπούς εξαγωγής.

Εξέφρασε, τέλος, την πεποίθηση πως η Κύπρος, λόγω της στρατηγικής της θέσης και των δράσεων που αναλαμβάνονται σε όλα τα επίπεδα, έχει να διαδραματίσει έναν αποφασιστικό ρόλο στην ανάπτυξη του νέου ενεργειακού τομέα στην Ανατολική Μεσόγειο.

Πηγή: Αρης Βικέτος – www.amna.gr




Read more: http://mignatiou.com/?p=1181#ixzz2RCh2dbg3

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Ενδιαφέροντα
Δευτέρα, 11 Μάρτιος 2013 11:18

The Problem with Turkey’s “Zero Problems”

My most recent research work: The Problem with Turkey’s “Zero Problems”, is now published in the current issue of the Middle East Quarterly. 

The article discusses the status of Turkey's international relations under the ruling Justice and Development Party (AKP) from the perspective that the AKP's decisions show the political party's insincerity in carrying out its "zero-problems with neighbors" foreign policy. The AKP's policy is stated to be one in which the government eliminates or minimizes as much as possible its relations with neighboring countries. Turkey's current and historical relations with Greece, Cyprus, Azerbaijan, Syria, Iraq, Iran, and Israel are discussed.

You can find the full article here.



Η πιο πρόσφατη ακαδημαϊκή δημοσίευση μου, ένα άρθρο με τίτλο Το πρόβλημα με τα μηδενικά προβλήματα της Τουρκίας κυκλοφόρησε στο τρέχον τεύχος του Middle East Quarterly.

Το άρθρο πραγματεύεται τις διεθνείς σχέσεις της Τουρκίας υπό το κόμμα της Δικαιοσύνης και της Αναπτυξης (AKP), υποστηρίζοντας ότι οι αποφάσεις του AKP αποδεικνύουν την ανειλικρίνεια του πολιτικού αυτού κόμματος στο να ακολουθήσει μια πραγματική εξωτερική πολιτική μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες. Η πολιτική του AKP έχει καθοριστεί ως πολιτική που περιορίζει ή μειώνει κατά το δυνατό τις σχέσεις με τις γειτονικές χώρες. Εξετάζονται οι τρέχουσες αλλά και οι ιστορικές σχέσεις της Τουρκίας με την Ελλάδα, την Κύπρο, το Αζερμπαϊτζάν, τη Συρία, το Ιράκ, το Ιράν και το Ισραήλ.

Tο άρθρο είναι διαθέσιμο εδώ.


Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Dim lights Embed Embed this video on your site  

Παρακολουθήστε την τοποθέτηση μου στο 1ο Επιστημονικό Συνέδριο του Κέντρου Μελετών Τάσσος Παπαδόπουλος με θέμα: Το Κυπριακό και το Διεθνές Σύστημα από το 1945 έως το 1974. Αναζητώντας Θέση στον Κόσμο. 

Είχα τη χαρά να βρεθώ ανάμεσα σε αξιόλογους συναδέλφους από την Ελλάδα, τη Γαλλία, τις ΗΠΑ και την Κύπρο, να παρακολουθήσω ενδιαφέρουσες αναλύσεις και να συμμετέχω σ' εναν, κατά την άποψή μου, σημαντικό διάλογο για εκείνη την ευαίσθητη και καθοριστική περίοδο για τη Μεγαλόνησο.

Κατέθεσα τις απόψεις μου σχετικά με τη θέση και την πολιτική της Κύπρου στο διεθνές σύστημα εκείνης της εποχής, επιχειρηματολογώντας υπέρ της θέσης ότι η Κύπρος δεν μπόρεσε να αξιολογήσει ορθά τις συνθήκες που επέβαλε η δομή του διεθνούς συστήματος της εποχής και να διαμορφώσει μια αποτελεσματική στρατηγική, ανάλογη με αυτή που συναντάμε στη θεωρία των διεθνών σχέσεων των μικρών κρατών. Μια στρατηγική που, παρά το μέγεθος της, θα της επέτρεπε να είναι περισσότερο αποτελεσματική στην επίτευξη των στόχων της. Ωστόσο, αυτή της η αδυναμία οφείλεται κυρίως στις πρωτοφανείς για ένα νέο κράτος συνθήκες που επικρατούσαν σε αυτό το χρονικό διάστημα στο νησί.

Σύντομα θα έχετε την ευκαιρία να διαβάσετε την πλήρη ανάλυση της θέσης μου στον τόμο που θα εκδοθεί από το Κέντρο Μελετών Τάσσος Παπαδόπουλος. Μπορείτε να μου γράψετε στο e-mail μου: Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε. , εάν επιθυμείτε να ενημερωθείτε σχετικά με την κυκλοφορία του τόμου.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Δευτέρα, 26 Σεπτέμβριος 2011 17:50

Η Τουρκία έχει ήδη καταγράψει αποτυχίες

Εφ' όλης της ύλης συνέντευξη στην εφημερίδα Φιλελεύθερος της Κύπρου σε θέματα επικαιρότητας εξωτερικής πολιτικής, όπως έρευνες για το φυσικό αέριο στη Μεσόγειο, εξωτερική πολιτική και απειλές της Τουρκίας, ΑΟΖ, κλπ.


Διαμορφώνεται ένα νέο σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο με την έναρξη των ερευνών της Κυπριακής Δημοκρατίας για εξόρυξη φυσικού αερίου.  Θεωρείτε ότι αυτή η εξέλιξη θα οδηγήσει σε γεωπολιτική αναβάθμιση της Κύπρου ή σε συγκρούσεις;

Η Κύπρος έχει ήδη αναβαθμιστεί στο διεθνές σύστημα και το χρηματιστήριο της διεθνούς πολιτικής εξ αιτίας του συγκεκριμένου γεγονότος και αποκτά, για μία ακόμη φορά, τεράστια σημασία. Αυτή είναι μάλλον μεγαλύτερη και από εκείνη της περιόδου τής κρίσης του Σουέζ, που προκάλεσε τότε, όπως θα θυμούνται πολλοί, σημαντικά προβλήματα στην υπόθεση της ανεξαρτησίας.  Μόνο που τώρα είναι προς όφελος της Κύπρου.  Θεωρώ ότι δεν είναι τυχαίες οι επισκέψεις κορυφαίων παραγόντων της διεθνούς πολιτικής στη Λευκωσία, όπως της Μέρκελ, του Μεντβέντεφ, του Πάπα και πολλών άλλων.  Πρέπει να καταλάβουμε το εξής: ότι η τόσο επιθυμητή για τη Δύση πολιτικοστρατιωτική γέφυρα με το Ισραήλ προέκυψε κατά φυσικό τρόπο, ουσιαστικά και με πρωτοβουλία της Κύπρου.

Όσο για τις τριβές ή τις συγκρούσεις, αυτές ούτως ή άλλως δεν αποκλείονται εντός του διεθνούς συστήματος, το οποίο είναι άναρχο ή, όπως πολύ συχνά επαναλαμβάνω, δεν είναι ένας όμορφος κόσμος ηθικός και αγγελικά πλασμένος.  Ας σκεφτούμε το απλό:  η Κύπρος υπέστη εισβολή ακόμη και τότε που ουδείς γνώριζε ότι διέθετε φυσικό αέριο και, μάλιστα, ακολουθούσε μία πολιτική «αδέσμευτης» ουδετερότητας.  Επίσης ας σκεφτούμε το επίσης απλό, αλλά επιστημονικά διαπιστωμένο από την εποχή του Θουκυδίδη: ο μικρός και αδύναμος είναι πιο ασφαλής όταν έχει ισχυρούς και αποφασισμένους συμμάχους, οι οποίοι βρίσκονται στο πλευρό του επειδή έχουν ισχυρά δικά τους συμφέροντα.


Πόσο σοβαρά πρέπει να λαμβάνονται οι τουρκικές απειλές;

Κάθε απειλή πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά.  Άλλωστε την απειλή ένας σώφρων κυβερνήτης, πολιτικός ή αναλυτής δεν χρειάζεται να την ακούσει να διατυπώνεται.  Οφείλει να τη διαβλέπει και να την προαισθάνεται.  Η Τουρκία είναι από τη φύση της ένα πιο πρωτόγονο κράτος σε σχέση με τα δυτικά κράτη, πιο στρατιωτικό και συνεπώς πιο βίαιο, ανεξαρτήτως του ποιος κυβερνά, οι στρατιωτικοί ή οι ισλαμικής προέλευσης πολιτικοί.  

Η Τουρκία συνεχίζει να εξοπλίζεται και να επιθυμεί να παίξει το ρόλο τής περιφερειακής υπερδύναμης.  Πλην όμως, όπως είχα προβλέψει στον Φιλελεύθερο, η Τουρκία έχει ήδη καταγράψει αποτυχίες στην εξωτερική της πολιτική.  Απέτυχε ή δεν απέτυχε στη Λιβύη;  Η πολιτική των «μηδενικών προβλημάτων» δεν έχει ήδη υποστεί πλήγματα;  Η προσέγγιση με την Αρμενία απέτυχε παταγωδώς.  Η ισχυρή σημασία με το Ισραήλ κατεστράφη.  Η πολιτική με τη Συρία επίσης απέτυχε και, βεβαίως, αυξάνονται τα προβλήματα με την Κύπρο.

Όσο για τις απειλές της, σε μία γενική προσέγγιση, αυτές πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.  Όμως στην προκειμένη περίπτωση, με βάση όσα γνωρίζω, θεωρώ πως η Τουρκία έχει ήδη κάνει πίσω και περιορίζεται σε ρητορικά, κατόπιν εορτής, πυροτεχνήματα.  Πως αλλιώς μπορεί να ερμηνευτεί η απόφαση ότι θα οριοθετήσει την υφαλοκρηπίδα με το ψευδοκράτος;  Δηλαδή αν δεν προέβαιναν σε συμφωνία «οριοθέτησης», το ψευδοκράτος θα εμπόδιζε την Τουρκία να κάνει έρευνες ή γεωτρήσεις;   Με άλλα λόγια, λέω πως στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή η Τουρκία δεν μπορεί να κάνει κάτι άλλο παρά να ρίχνει πυροτεχνήματα για εσωτερική κατανάλωση.


Κάνουν λόγο οι Τούρκοι για δικές τους έρευνες σε περιοχές μεταξύ Ελλάδος και Κύπρου, κοντά στο Καστελόριζο. Πώς θα πρέπει να αντιδράσουμε;

Έπρεπε ήδη να έχουμε αντιδράσει.  Η Ελλαδική κυβέρνηση έπρεπε ήδη να έχει ανακηρύξει τη δική της ΑΟΖ – άποψη που έχω επίσης εκφράσει με άρθρο μου στον Φιλελεύθερο.  Ποτέ δεν είναι αργά.  Πρέπει η Ελλάδα να κάνει το βήμα.  Πρέπει Ελλάδα και Κύπρος να ενημερώνουν συστηματικά και ασταμάτητα για τη συμπεριφορά της Τουρκίας.  Καλές και σημαντικές οι τοποθετήσεις ξένων αξιωματούχων υπέρ της εκμετάλλευσης των κοιτασμάτων από την Κύπρο, αλλά θα πρέπει να γίνει προσπάθεια να καταδικαστεί η απειλή χρήσης βίας.  Δεν μπορεί κάποιος να ξεστομίζει τέτοιες απειλές και να μην έχει κόστος, προφανώς πολιτικό.  Κι αν η προσπάθεια δεν πετύχει τώρα, θα δημιουργήσει υποθήκη για το μέλλον.  Αν εμείς τώρα πετύχουμε να καταγραφεί η ανεύθυνη και επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας, τούτο θα είναι χρήσιμο στο μέλλον.


Την τελευταία περίοδο γίνεται λόγος για συνεργασία ή άξονα Ισραήλ-Ελλάδος- Κύπρου.  Είναι κάτι συγκυριακό ή μόνιμο με προοπτική;

Είναι μία αρχή, θα δούμε.  Στο βαθμό όμως που, όπως είπα, υπάρχουν σημαντικά και σε βάθος χρόνου κοινά συμφέροντα (η εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων),  υφίσταται προοπτική για όσα χρόνια θα διαρκέσει η συγκεκριμένη εκμετάλλευση.  Επιπλέον, αυτό θα εξαρτηθεί και από τις περαιτέρω εξελίξεις στην Αίγυπτο, τη Συρία, αλλά και την ίδια την Τουρκία.


Σε αυτό το σκηνικό χωράνε διάφοροι.  Οι Αμερικανοί, επειδή τις έρευνες ανέλαβε δική τους εταιρεία, οι Ισραηλινοί επειδή είναι της γειτονιάς, οι Τούρκοι, εμείς και στο βάθος η Ρωσία, η Ε.Ε.  Πώς αξιοποιούνται όλα αυτά τα διαφορετικά, πλην εμπλεκόμενα συμφέροντα;

Στην πολιτική και, ιδιαίτερα, τη διεθνή, δεν υπάρχουν φιλίες. Πλην όμως όλοι οι συγκεκριμένοι παράγοντες, επί του παρόντος, είναι «φίλοι».  Οι «φίλοι» θα επιχειρήσουν να μεγιστοποιήσουν τα οφέλη τους.  Το ίδιο θα πρέπει να κάνουμε και εμείς.  Αρκεί να έχουμε στρατηγική – την οποία όμως δεν έχουμε.  Κύρια συνιστώσα θα πρέπει να είναι η αξιοποίηση και επένδυση των οφελών από την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων.  Θυμίζω ή ενημερώνω ότι ο μεγαλύτερος συντελεστής ισχύος τού Κουβέιτ δεν ήταν το πετρέλαιο, αλλά οι επενδύσεις των εισοδημάτων από το μαύρο χρυσό.  Από εκεί και πέρα πρέπει να υπάρξει ή να εμφανιστεί μία κατάσταση από την οποία να κερδίζουν όλοι (win-win).  Όσο για τον τελικό στόχο νομίζω ότι περιττεύει να τον αναφέρω.


Πόσο επηρεάζονται όλες αυτές οι εξελίξεις από τη σημερινή κατάσταση, οικονομική και πολιτική, στην Ελλάδα;

Ασφαλώς και επηρεάζονται, αν και δεν θα έπρεπε.  Εννοώ ότι είναι δυνατόν η οικονομική δυσπραγία να μην επηρεάζει την εξωτερική και την αμυντική πολιτική μίας χώρας, υπό την προϋπόθεση ότι δεν συνοδεύεται και από πολιτική και κοινωνική κρίση.  Ισχυρά πολιτικά συστήματα και ικανές κυβερνήσεις μπορούν να κατανέμουν πόρους και να θέτουν προτεραιότητες, ακόμη και υπό συνθήκες οικονομικής κρίσης.  Όμως, όπως το έχω γράψει και στο παρελθόν, η Κύπρος στην περίπτωση της ΑΟΖ και της εκμετάλλευσης των πόρων έχει δώσει δείγματα ικανότητας ανάληψης πρωτοβουλιών χωρίς την Ελλάδα.  Ίσως είναι μία από εκείνες τις στιγμές στην Ιστορία που η περιφέρεια του Ελληνισμού παίρνει την πρωτοβουλία αντί του κέντρου.


Σε ποιό στάδιο βρίσκονται οι συνεργασίες του Πανεπιστημίου Μακεδονίας με το Υπουργείο Εξωτερικών και το Υπουργείο Άμυνας;

Με το Υπουργείο Εξωτερικών φέτος συνεχίστηκε, όταν σε συνεργασία με το Γραφείο Τύπου και Ενημέρωσης, επισκέφτηκαν την Κύπρο τριάντα φοιτητές του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, με σημαντικά αμοιβαίως οφέλη.  Ο Φιλελεύθερος, θυμάμαι, έκανε ένα εξαιρετικό ρεπορτάζ και, με την ευκαιρία, ευχαριστώ. 

Με το Υπουργείο Άμυνας, αντιθέτως, η πρόταση συνεργασίας που στελέχη του είχαν απευθύνει στο Τμήμα δεν προχώρησε για λόγους που ποτέ δεν μου ανακοινώθηκαν και που σίγουρα δεν αφορούσαν ζητήματα επιστημονικής μας επάρκειας, όπως μπορούν να καταλάβουν οι αναγνώστες σας.  Το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας έχει επιτύχει τη διεθνή αναγνώριση στους τομείς των Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σχέσεων, των Στρατηγικών Σπουδών και της Διαχείρισης Κρίσεων.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Σε συνέχεια της προηγούμενης μου ανάρτησης με αφορμή τη συμπλήρωση 7 χρόνων από την απόρριψη του Σχεδίου Ανάν, επαναδημοσιεύω και το παρακάτω άρθρο που δημοσιεύτηκε επίσης στον Φιλελεύθερο στις αρχές Απριλίου του 2004 και στο οποίο υποστηρίζω ότι το Σχέδιο Ανάν δεν ήταν ούτε ιστορική, ούτε μοναδική, ούτε τελευταία λύση. Άλλωστε, όπως σημειώνω και παρακάτω, τίποτε δεν είναι τελικό στο αέναο του χρόνου γύρισμα. Η ιστορία είτε γραμμική είτε κυκλική είτε, τέλος, σπειροειδής εξελίσσεται επιβεβαιώνοντας το «τα πάντα ρεî» του Ηρακλείτου. Τούτο θα πρέπει να το λαμβάνουμε υπόψην κάθε φορά που βρισκόμαστε σε ανάλογες περιστάσεις.

Οι θιασώτες της «λύσης» του Κυπριακού, δηλαδή της άρσης των συνεπειών τής παράνομης Τουρκικής εισβολής του 1974 και της έκτοτε κατοχής, επιχειρηματολογούν ότι θα πρέπει οπωσδήποτε να βρεθεί λύση και, ταυτοχρόνως, κινδυνολογούν ισχυριζόμενοι ότι θα υπάρξουν αρνητικές συνέπειες για την Κυπριακή Δημοκρατία. Επιπλέον, ισχυρίζονται πως η λύση του Σχεδίου Ανάν «5» είναι ιστορική, θα είναι μοναδική και η τελευταία. Ουδέν το πλέον αναληθές.

Η συγκεκριμένη «λύση» δεν είναι ιστορική. Ιστορικά είναι εκείνα τα γεγονότα που οδήγησαν την ανθρωπότητα ή τα έθνη να αλλάξουν τη μοίρα τους. Τέτοιες είναι οι μεγάλες επαναστάσεις, οι ανακατονομές ισχύος στο διεθνές σύστημα, όπως αυτή του 1989· ή, αντιστοίχως, η ανεξαρτησία ή η καταστροφή των εθνών. Στο πλαίσιο των Ελληνοτουρκικών σχέσεων θα μπορούσε να θεωρηθεί ιστορική στιγμή το 1821, το 1912, το 1922, το 1955 ή ακόμη το 1974. Με το Σχέδιο Ανάν δεν υπάρχει καμία ιστορική αλλαγή, με όρους επανένωσης δύο λαών. Εκτός και αν το γεγονός της κατάργησης της Κυπριακής Δημοκρατίας, η δυσλειτουργικότητα του Σχεδίου που θα αυξήσει τις συγκρούσεις μεταξύ των δύο πλευρών ή η νομιμοποίηση της χρήσης βίας από τον ίδιο τον Ο.Η.Ε. που την απαγορεύει θεωρηθούν, στην αρνητική κατεύθυνση, ιστορικά γεγονότα.

Η «λύση» δεν είναι μοναδική. Και μόνο ο αριθμός «5» του Σχεδίου Ανάν ή των ισάριθμων σχεδίων που φέρουν το όνομα προηγούμενων Γενικών Γραμματέων του ΟΗΕ δείχνει ότι το συγκεκριμένο σχέδιο που παραδόθηκε στα δύο μέρη μετά την επιδιαιτησία του Ανάν. Θα μπορούσε να δοθεί, για παράδειγμα, μία λύση από τις ίδιες τις κοινωνίες όπως έγινε με την επανένωση της Γερμανίας το 1989, μία λύση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η παρούσα «λύση» όμως δεν είναι μοναδική ούτε από πλευράς τελειότητας. Το Σχέδιο Ανάν σαφώς δεν είναι δίκαιο (σημείο στο οποίο υπήρξαν σοβαρές υποχωρήσεις από την Ελληνική πλευρά) και εμφανώς δεν είναι ούτε βιώσιμο ούτε λειτουργικό. Επιπλέον, το Σχέδιο είναι σαφώς ανολοκλήρωτο, καθώς χρειάζονται δεκάδες νόμοι οι οποίοι πρέπει και απομένει να συμφωνηθούν μεταξύ των δύο πλευρών ώστε να λειτουργήσει το πρωτοφανές για τα πολιτικά δεδομένα της σύγχρονης εποχής κρατικό μόρφωμα που δημιουργεί.

Η λύση αυτή προφανώς και δεν είναι η τελευταία. Τίποτε δεν είναι τελικό στο αέναο του χρόνου γύρισμα. Η ιστορία είτε γραμμική είτε κυκλική είτε, τέλος, σπειροειδής εξελίσσεται επιβεβαιώνοντας το «τα πάντα ρεî» του Ηρακλείτου. Στη ζωή των λαών, των κρατών ή των πολιτισμών ο χρόνος είναι διαφορετικός και σαφώς δεν καταγράφεται με βάση τα δεδομένα της προσωπικής ζωής εκάστου ανθρωπίνου όντος. Ήταν μεγάλη ή μικρή η διάρκεια της Ρωμαϊκής, της Βυζαντινής ή της Βρετανικής αυτοκρατορίας; Ήταν πολλά τα 45 χρόνια που διήρκεσε η διαίρεση της Γερμανίας; Ή, ήταν πολλά ή λίγα τα 400 ή τα 700 χρόνια που κατά περιοχές κράτησε ο οθωμανικός ζυγός στην Ελλάδα; Και μετά βεβαιότητας η «λύση» δεν είναι η τελευταία, διότι ήδη αρχίζει να διαφαίνεται μία προσπάθεια Ευρωπαϊκής λύσης.

Τέλος, απέναντι στην κινδυνολογία που καλλιεργείται χρειάζεται ψυχραιμία και νηφαλιότητα. Διότι, σε κάθε περίπτωση υπάρχουν κάποια αδιαμφισβήτητα δεδομένα: πρώτον, η Κύπρος, στις 1.5.2004, θα ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση· δεύτερον, κανένα κράτος δεν μπορεί να αναγνωρίσει τυπικά το ψευδοκράτος, έχοντας προηγουμένως επικυρώσει τη Συνθήκη προσχώρησης της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ένωση· τρίτον, θα συνεισφέρει στον κοινοτικό προϋπολογισμό και δεν περιμένει να εισπράξει από κανένα τρίτο ή τέταρτο κοινοτικό πλαίσιο στήριξης· τέλος, μετά την 1η.5, είναι βέβαιο πως ξένα στρατεύματα θα σταθμεύουν παρανόμως στην επικράτεια κράτους μέλους της Ένωσης. Σε κάθε περίπτωση πολιτικές πιέσεις θα υπάρχουν.Αλλά θα είναι μόνο πολιτικές.

Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Το παρακάτω άρθρο δημοσιεύτηκε στον Φιλελεύθερο στις 21 Μαρτίου του 2004. Κρίνω σκόπιμο να το επαναδημοσιεύσω σήμερα, εφτά χρόνια αργότερα, για να θυμίσω σε όσους παρακολουθούσαν το ζήτημα και τότε, αλλά και για να παρουσιάσω την άποψή μου στους νεότερους, και κυρίως στους φοιτητές μου, με τους οποίους συζητούμε το Κυπριακό. Υποστήριζα τότε ότι το Σχέδιο Ανάν δεν ήταν ούτε δίκαιη, ούτε βιώσιμη, ούτε λειτουργική λύση, και η θέση μου αυτή εφτά χρόνια αργότερα έχει επιβεβαιωθεί.

Περίπου ένα μήνα πριν, (Φεβρουάριος 2004) ο πρωθυπουργός της Τουρκίας ήταν στις ΗΠΑ, επισκεπτόμενος την Ουάσινγκτον αλλά και τη Ν. Υόρκη. Μετά από λίγο ο Γενικός Γραμματέας (Γ.Γ.) του ΟΗΕ, εξήγγειλε την πρωτοβουλία του για λύση του Κυπριακού πριν την 1.5.2004, ημερομηνία προσχώρησης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Το επίσημο Ελλαδικό κράτος, εμπλεκόμενο στις προεκλογικές διαδικασίες ήταν απόν, τόσο πέραν του Ατλαντικού όσο και στην Ευρώπη. Και το Κυπριακό εφησύχαζε με την αναμενόμενη αδιαλλαξία του Ντεκτάς.

Για μία ακόμη φορά το Κυπριακό είναι στην επικαιρότητα και για κάποιους ήταν η ευκαιρία να πουν πως βαρεθήκαμε πια και πως πρέπει επιτέλους να δοθεί μία λύση. Μόνο που η προδιαγραφόμενη λύση δεν πρόκειται να μας απαλλάξει από τα «προβλήματα». Αντίθετα, μάλιστα, θα προσθέσει καινούργια και στην Ελλάδα και στην ΕΕ. Και τούτο διότι, με βάση τα όσα μπορούμε να γνωρίζουμε, η «λύση» δεν θα είναι ούτε δίκαιη, ούτε βιώσιμη, ούτε λειτουργική.

Το ότι δεν θα είναι δίκαιη το γνωρίζαμε από χρόνια. Μία δίκαιη λύση θα σήμανε την απομάκρυνση ενός πολύ μεγάλου ποσοστού των εποίκων, αποκατάσταση των ζημιών, πληρωμή αποζημιώσεων, πλήρη πληροφόρηση για την τύχη των αγνοουμένων. Το ότι δεν θα είναι βιώσιμη ίσως αρχίζουμε να το καταλαβαίνουμε τώρα. Αυτό που εμείς μεταφράζουμε ως «βιώσιμη», στο λεξιλόγιο του Γ.Γ. υπάρχει ως "comprehensive", δηλαδή «συνολική». Πάντως, το βιώσιμη λύση είχε εσχάτως συνδεθεί με το «λειτουργική» λύση και αυτή με την εναρμόνιση προς το κοινοτικό κεκτημένο.

Μετά τη συμφωνία της Ν. Υόρκης, η λύση δεν διαφαίνεται πως θα είναι λειτουργική, και τούτο για τους παρακάτω λόγους. Πρώτον, διότι δεν υπάρχει τρόπος που να διασφαλίζει την εναρμόνιση της όποιας λύσης με το κοινοτικό κεκτημένο. Βεβαίως οι δύο πλευρές θα συνευρεθούν μεταξύ 1 και 24 Μαρτίου για να συζητήσουν όλα τα συναφή με το κεκτημένο ζητήματα. Όμως για ποιο λόγο η Τουρκοκυπριακή πλευρά να δεχθεί όλες τις πρόνοιες του κοινοτικού κεκτημένου που προβλέπει, μεταξύ άλλων, ελευθερία μετακίνησης και εγκατάστασης αλλά και πλήρη σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των κανόνων της Δημοκρατίας. Δεύτερον, διότι όποια και να είναι η τελική συμφωνία, αυτή, κατά δήλωση του Γ.Γ., θα ενσωματωθεί στις συνθήκες της ΕΕ, ακόμη και αν συνιστά εξαίρεση στο κοινοτικό κεκτημένο. Το γεγονός αυτό επιτείνει τους λόγους αδιαλλαξίας της Τουρκοκυπριακής πλευράς. Τρίτον, διότι η ΕΕ, αυτή στην οποία θα ενταχθεί στις 1.5.2004 η Κυπριακή Δημοκρατία, δεν θα είναι πολιτικά παρούσα στις διαπραγματεύσεις. Απλώς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το γραφειοκρατικό όργανο της ΕΕ, μπορεί να χρησιμεύσει ως σύμβουλος του Γ.Γ., σε ζητήματα τεχνικής φύσεως. Τέταρτον, σε περίπτωση που τα μέρη δεν θα συμφωνήσουν, ο Γ.Γ. θα συμπληρώσει μόνος του τα κενά της συμφωνίας.

Συνεπώς, αν δεν αποχωρήσουν οι Τουρκοκύπριοι για τους δικούς τους λόγους και τελικώς βρεθεί μία «λύση», αυτή η λύση δεν θα είναι λειτουργική και θα δημιουργήσει μία νέα σειρά προβλημάτων τόσο στην Ελλάδα όσο και στην ΕΕ. Το γνωστό δυσλειτουργικό σχέδιο Ανάν, αντί να δημιουργήσει ένα ομοσπονδιακό και λειτουργικό κράτος θα δημιουργήσει ένα παγκοσμίως πρωτότυπο μόρφωμα που θα εντείνει τις αντιπαραθέσεις και θα αυξήσει τις παρεμβάσεις της Τουρκίας αλλά και του Ηνωμένου Βασιλείου στο εσωτερικό του. Ταυτοχρόνως, η Τουρκία θα απαλλαγεί από τη συγκεκριμένη υποχρέωση επίλυσης του Κυπριακού, διευκολύνοντας την πορεία της προς την ΕΕ και αυξάνοντας φυσικά τις φυγόκεντρες δυνάμεις μέσα σε αυτήν. Όσο για την Ελλάδα, αναρωτιέμαι σε ποιο βαθμό θα μπορέσει να παραμείνει αμέτοχη όταν θα αρχίσουν να εμφανίζονται οι δυσλειτουργίες της «λύσης».


Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική

Οι Αλλαγές μετά τη Συμφωνία Κύπρου-Ισραήλ

Συνέντευξη στην Εφημερίδα ο Φιλελεύθερος
Δημοσιεύτηκε στις 17 Ιανουαρίου του 2011. (ερωτήσεις: Κώστας Βενιζέλος) 

Η πρόσφατη συμφωνία Κύπρου-Ισραήλ για καθορισμό της ΑΟΖ μεταξύ των δυο χωρών ανατρέπει το σκηνικό στην περιοχή μας;

Είναι νωρίς ακόμη για να κρίνει κανείς.  Οι αλλαγές στη συμπεριφορά των κρατών χρειάζονται χρόνο για να αποκρυσταλλωθούν.  Όπως πάντα λέω και γράφω, ο χρόνος στη ζωή των κρατών είναι διαφορετικός, πολύ πιο αργός από το χρόνο στη ζωή των ανθρώπων.  Ασφαλώς, σε συνδυασμό και με τα ορατά ανοίγματα του Ισραήλ προς την Ελλάδα, η συμφωνία θέτει σοβαρές βάσεις για αλλαγή κλίματος.  Όχι όμως, επί του παρόντος, και για αλλαγή ισορροπιών ισχύος, δεδομένου ότι αυτές προσδιορίζονται κυρίως από συντελεστές στρατιωτικής φύσης και επικαθορίζονται από την ευρύτερη, συστημική ισορροπία.  Σημασία, δηλαδή, έχει και το προς τα πού θα γείρουν και οι μεγάλες δυνάμεις, οι οποίες τη στιγμή αυτή, όντως γέρνουν προς την πλευρά του Ισραήλ και όχι της Τουρκίας.


Εκτιμάτε ότι μπορεί Ελλάδα και Κύπρος σε συνεργασία με το Ισραήλ να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο στην περιοχή μας; Τουλάχιστον να αξιοποιήσουν τη γεωστρατηγική τους θέση;

Ας μην ξεχνάμε ότι τα κράτη ανταγωνίζονται στο διεθνές σύστημα για απόλυτα και σχετικά οφέλη.  Για το Ισραήλ, Κύπρο και Ελλάδα οι ενεργειακές πηγές συνιστούν καταρχάς απόλυτα οφέλη.  Η άμεση ή έμμεση συμμετοχή τρίτων στα οφέλη ή υποβάθμιση ανταγωνιστών των τριών κρατών συνιστούν έμμεσα οφέλη.  Ασφαλώς, λοιπόν, και μπορούν να αξιοποιήσουν τη στρατηγική τους θέση, παρέχοντας νέες ενεργειακές πηγές και οδούς και εμπλέκοντας υπέρ τους τρίτα κράτη που ενδιαφέρονται για ενεργειακή ασφάλεια.  Σε αντίθεση με το Ισραήλ, που διαθέτει μία αξιοσέβαστη στρατιωτική μηχανή και είναι πιο κοντά στο Ιράκ, το Ιράν και την Κεντρική Ασία, η Ελλάδα και η Κύπρος μπορούν, υπό προϋποθέσεις που ίσως μπορούν πλέον να θέσουν, να παίξουν το ρόλο της ασφαλούς διόδου προς τις περιοχές ενδιαφέροντος, παρέχοντας μία εναλλακτική οδό σε σχέση με αυτήν της Τουρκίας.  Όμως, την οδό αυτή θα θέλουν και άλλοι να προστατέψουν, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει και άλλα οφέλη.  Επιπλέον, λόγω των παραπάνω, Κύπρος και Ελλάδα μπορούν να αξιοποιήσουν καλύτερα το πολιτικό κεφάλαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή, κυρίως για την Κύπρο, το επιχειρηματικό πλεονέκτημά τους.  Η επίσκεψη της καγκελαρίου Μέρκελ στην Κύπρο (10.01.2011), ίσως να συνιστά ένα πρώτο δείγμα.


Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα, πόσο επηρεάζει αυτούς τους σχεδιασμούς;

Η οικονομική κρίση στην Ελλάδα ασφαλώς και επηρεάζει και το δίδυμο Ελλάδας – Κύπρου.  Όμως και σε περίοδο ισχνών αγελάδων είναι θέμα προτεραιοτήτων, σε ποιον τομέα, δηλαδή, θα επιλέξεις να μειώσεις δαπάνες.  Η στάση, δηλαδή της Ελλάδας στα διεθνή, θεωρώ ότι, ακόμη και σήμερα, είναι θέμα πολιτικών επιλογών.  Αυτήν τη στιγμή, εγώ προσωπικά δεν έχω τα στοιχεία ή δεν μπορώ να διακρίνω ποια είναι η κεντρική στόχευση της πολιτικής της έναντι της Τουρκίας.  Είναι πολιτική επίλυσης διαφορών από θέση ίσης ισχύος, είναι πολιτική σύμπλευσης (“bandwagoning”), είναι πολιτική κατευνασμού (“appeasement”);  Δεν είναι ξεκάθαρο.  Σε κάθε περίπτωση, με βάση αυτά που είναι γνωστά, εκτιμώ ότι η οριοθέτηση της Ελληνικής ΑΟΖ μπορεί και υπό τις παρούσες συνθήκες να προχωρήσει.


Στη διαχείριση των κρίσεων υπάρχει πάντα ένας ολοκληρωμένος μηχανισμός, ο οποίος λαμβάνει υπόψη και τα δεδομένα που διαμορφώνονται στο ευρύτερο γεωπολιτικό περιβάλλον.  Θεωρείτε ότι η Ελλάδα σήμερα έχει διαμορφώσει ένα τέτοιο μηχανισμό;

Δυστυχώς, όχι∙ άλλωστε, η ανάπτυξη τέτοιων μηχανισμών δεν είναι κάτι που χαρακτήρισε ποτέ το Ελληνικό κράτος.  Μία «ολική εξωτερική πολιτική», όπως την έχω ονομάσει και προτείνει, χρειάζεται αυτό που υπονοεί η ερώτησή σας: προετοιμασία και συνέργεια των συντελεστών ισχύος, εκμετάλλευση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων και αυτοματισμούς κατά την πρόσληψη των ερεθισμάτων, την εκπόνησή της και, κυρίως, συντονισμό και αποτελεσματικότητα κατά την εκτέλεσή της.


Υποστηρίζετε πάντα ότι η Τουρκία δεν είναι αναβαθμισμένη και πως δεν έχει κέρδη στη διεθνή σκακιέρα.  Πώς εξηγείτε αυτή τη θέση σας;

Ναι, την υποστηρίζω πάντα.  Καταρχάς, εκ του αντιθέτου, δεν υπάρχει κανείς που να μου υποδείξει ποιες είναι οι επιτυχίες τής Τουρκίας.  Για να είμαι ακριβής.  Ναι, η Τουρκία ξεπέρασε την οικονομική της κρίση και το εθνικό της προϊόν αυξάνεται.  Ναι, η Τουρκία βελτίωσε τις σχέσεις της με τη Συρία και έχει αναπτύξει πολιτικο-οικονομικές σχέσεις με κάποιες Βαλκανικές χώρες – σχέσεις που δεν αλλάζουν όμως το γενικότερο συσχετισμό.  Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία δεν έχει πετύχει στην πολιτική της με τον Αραβικό κόσμο, δεν έχει αποκομίσει κάτι από το Ιράκ, δεν κέρδισε κάτι από τα ανοίγματά της στο Ιράν.  Αντίθετα, έσπασε, έστω και επί του παρόντος, τη σχέση της με το Ισραήλ, έχει ενοχλήσει τις μεγάλες δυνάμεις και βρίσκεται μπροστά σε μία νέα ενεργειακή πραγματικότητα στη Μεσόγειο.  Ακόμη και αν η συγκεκριμένη, νέα κατάσταση δεν αξιοποιηθεί πλήρως από Κύπρο και Ελλάδα, μπορεί, όπως ανέφερα, να αλλάξει το κλίμα.  Περαιτέρω, στο εσωτερικό τής Τουρκίας το εθνικό προϊόν δεν κατανέμεται, ως συνήθως, ομοιόμορφα, οι Κεμαλιστές πάντα καραδοκούν και το Κουρδικό παραμένει ανοικτό.  Με βάση όλα τα παραπάνω – ίσως βέβαια να ξεχνάω κάτι – εξηγώ την άποψή μου.


Η τακτική μας, ως Ελλάδα και Κύπρος, έναντι της Τουρκίας είναι η σωστή;  Έχει αποδώσει;

Πάντα από τη σωστή, υπάρχει πιο σωστή: η «ολική εξωτερική πολιτική», την οποία διαχρονικά εισηγούμαι, και η οποία θέτει μεσο-μακροπρόθεσμους στόχους και στηρίζεται στη συνέργεια και αξιοποίηση κάθε μορφής συντελεστών ισχύος και συγκριτικών πλεονεκτημάτων, με έξυπνο τρόπο.  Ως προς το αν έχει αποδώσει, θα απαντούσα όχι και ναι, σε ένα βαθμό.  Όχι, διότι η Τουρκία δεν εγκατέλειψε την επιθετικότητά της και δεν αποχώρησε από την Κύπρο – πράγμα, βέβαια, δύσκολο να επιτευχθεί με πολιτικά μέσα σε βραχύ πολιτικό χρόνο.  Ναι, κυρίως λόγω των συνθηκών στο εσωτερικό των κρατών μελών τής Ένωσης και λόγω και της παρουσίας τής Κύπρου σε αυτήν.  Σε τι συνίσταται η διαπίστωση ότι εν μέρει έχει αποδώσει;  Στο ότι η Τουρκία, παρά τα οράματα «Νταβούτογλου» και την πολιτική του Ερντογάν, βρίσκεται εγκλωβισμένη στα διλήμματα που η ίδια έχει θέσει.  Στην πορεία της προς την Ευρώπη δυσκολεύεται να προχωρήσει, διότι δεν μπορεί να αλλάξει όσο και τόσο γρήγορα που πρέπει.  Στην Ανατολή, δεν έχει πού να πάει…  Αν πολιτικά πάει πιο ανατολικά, τότε οι σχέσεις με τους Κεμαλικούς θα οξυνθούν, το Κουρδικό θα πάρει άλλη τροπή και δεν θα μπορεί πλέον να προβάλει προς Ανατολάς τις προνομιακές της σχέσεις με τη Δύση.  Έτσι, οι δηλώσεις Ερντογάν, του τύπου θα δούμε τι θα κάνουμε αφού η Ευρώπη δεν μας θέλει…, εκφράζουν μάλλον το αδιέξοδο του ιδίου και της χώρας του, παρά οτιδήποτε άλλο.  Αν η ανάλυσή μου στην παρούσα ερώτησή σας ισχύει, τότε ενισχύεται και η άποψή μου στην προηγούμενη ερώτηση.


Κυπριακή προεδρία της Ε.Ε.:  πώς μπορεί μια μικρή χώρα να ανταπεξέλθει;  Τι πρέπει να προτάξει;

Πέρα από την ερευνητική μου δουλειά στις σχέσεις των υπερδυνάμεων, της Ευρωπαϊκής ενοποίησης και της διαχείρισης κρίσεων, τα τελευταία χρόνια ασχολούμαι με τη στρατηγική των «μικρών» λεγομένων κρατών.  Συνέπεια τούτου είναι ότι πιστεύω πως όσο μικρό και να είναι ένα κράτος, μπορεί να έχει στρατηγική και να πετύχει.  Φυσικά, κάθε Προεδρία είναι ένα βαρύ φορτίο.  Αλλά το 2012 είναι μία τεράστια ευκαιρία για να αποδείξει η Κυπριακή Δημοκρατία την ικανότητα των στελεχών της, που ήδη, απ’όσο μπορώ να γνωρίζω, προετοιμάζονται συστηματικά.  Ασφαλώς εντός και εκτός ΕΕ υπάρχουν αυτοί που, ανομολόγητα, θα εύχονταν να μην πετύχει η Κυπριακή Προεδρία της ΕΕ.  Κάποιοι μπορεί ακόμη να σκέπτονται και τη δημιουργία προβλημάτων, ώστε η εσωστρέφεια του Κυπριακού να απορροφήσει ενέργεια από την Προεδρία.  Με την προσήκουσα όμως προετοιμασία, εκτιμώ πως όλα μπορούν να αντιμετωπιστούν.  Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν και αυτοί που θέλουν να πετύχει η Προεδρία.  Δεν είναι μικρό πράγμα να έχεις με την πλευρά σου, απ’ότι φαίνεται αυτή τη στιγμή, τη Γαλλία και τη Γερμανία, και, πιθανώς, και όλα τα μικρά κράτη που αναμένουν με τη σειρά τους να ασκήσουν και αυτά την Προεδρία της ΕΕ.



Δημοσιευμένο στην κατηγορία Κουσκουβέλης - Εξωτερική Πολιτική
Σελίδα 1 από 2
You are here Προβολή άρθρων ανα tag: cyprus