Thursday, Oct 18th

Last update05:25:07 AM GMT

Ο ευρωσκεπτικισμός, η κρίση και η άνοδος των άκρων

Από τον Βαγγέλη Πλάκα. Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Μακεδονία και ηλεκτρονικά στην ιστοσελίδα Πολιτικά Νέα.

Απαντήσεις στο πώς συνδέονται ο ευρωσκεπτικισμός, η οικονομική κρίση, η διεύρυνση των αποστάσεων πολιτών-πολιτικής και η άνοδος των άκρων δόθηκαν κατά τη διάρκεια της ημερίδας “Ευρωπαϊκές αξίες, κοινωνίες και κοινωνική Ευρώπη. Επαναπροσδιορισμός του κοινωνικού και πολιτικού τοπίου της Ένωσης”, που διοργάνωσε το Εργαστήριο Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας στο πλαίσιο του προγράμματος Jean Monnet.
Oμιλητές στο τρίτο μέρος της εκδήλωσης, με τίτλο “Κρίση, κοινωνικές αλλαγές και η προσφυγή στα άκρα” ήταν η αναπληρώτρια καθηγήτρια Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς Μαρία Μενδρινού, ο αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Βαλκανικών και Σλαβικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Νίκος Μαραντζίδης και ο επίκουρος καθηγητής του τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας Γιάννης Κωνσταντινίδης. Συντόνισε ο καθηγητής του ίδιου τμήματος, πρώην πρύτανης του ιδρύματος και διευθυντής του εργαστηρίου, Ηλίας Κουσκουβέλης.
Για αναίρεση της εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα της ΕΕ έκανε λόγο η κ. Μενδρινού και επικαλέστηκε στοιχεία από το Ευρωβαρόμετρο, σύμφωνα με τα οποία την τελευταία τριετία αυξήθηκαν δραματικά τα ποσοστά όσων απαντούν πως η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ήταν κάτι καλό και πως η Ελλάδα εντέλει δεν ωφελήθηκε. “Υπάρχουν φαινόμενα δυσαρέσκειας απέναντι στον θεσμό”, είπε. Σύμφωνα μάλιστα με τα στοιχεία που παρουσίασε την τριετία της κρίσης σε σχέση με την περίοδο 2006-2007, υπάρχει διαρκής αύξηση του ευρωσκεπτικισμού ακόμη και σε πολίτες κρατών-μελών που μέχρι πρόσφατα έδειχναν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα απ’ ό,τι στο εθνικό τους.
“Έχει καταγραφεί κλονισμός εμπιστοσύνης που διευκολύνει την αλλαγή. Αποκλίνει η ΕΕ στην κάλυψη αναγκών και προσδοκιών”, σημείωσε η κ. Μενδρινού και πρόσθεσε ότι αποτελεί κίνδυνο “η άρση και αλλαγή της εμπιστοσύνης απέναντι στο εθνικό και ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα”.
Το ποιοι μπορεί να είναι κάποιοι από αυτούς τους κινδύνους ανέλυσε στην εισήγησή του ο κ. Κωνσταντινίδης. “Τα άκρα ήταν πάντα αντιευρωπαϊκά ή ευρωσκεπτικιστικά. Η ενίσχυση των άκρων ενισχύει τον ευρωσκεπτικισμό. Ο ευρωσκεπτικισμός, που μεγαλώνει λόγω των άκρων, κλονίζει και την εμπιστοσύνη στην Ευρώπη των κεντρώων πολιτών. Η Ευρώπη καταλαμβάνει μεγάλο μέρος του δημοσίου λόγου αλλά και τις αρνητικές αναφορές των ακραίων κομμάτων, διότι η ύφεση συνδέεται με την κακή διαχείριση από την Ευρώπη. Ενισχύεται επομένως ο ευρωσκεπτικισμός και παρασύρει και τα υπόλοιπα κόμματα, τα οποία προχωρούν σε μια πιο προσεκτική κουβέντα για την Ευρώπη, όπως μεταξύ των εκλογών Μαΐου-Ιουνίου 2012 στην Ελλάδα. Ήταν μια άμεση επίδραση της ανόδου των άκρων και του ευρωσκεπτικισμού στον τρόπο που μιλούν τα κόμματα για την ΕΕ”, είπε χαρακτηριστικά.

Τα «γιατί» της ανόδου των άκρων
Τα τελευταία 45 χρόνια, σύμφωνα με τον κ. Μαραντζίδη, έχουμε τέσσερα κύματα ανόδου των λαϊκιστικών άκρων και τώρα βρίσκεται σε εξέλιξη το τέταρτο, που αφορά τη Νότια Ευρώπη. “Στην Ιταλία και την Ελλάδα καταρρέει ένα κομματικό σύστημα – στην Ελλάδα είχαμε από το 1981 το πιο σταθερό δικομματικό σύστημα στην Ευρώπη” σημείωσε, ενώ εξηγώντας το περιεχόμενο της ρητορικής των ακραίων κομμάτων, όπως στην Ελλάδα της Χρυσής Αυγής, επισήμανε πως συγκλίνουν σε τέσσερα σημεία:
- Την αντιπάθεια προς το κοινοβούλιο, με καταγγελία της λειτουργίας του αλλά όχι πρόταση για κατάργηση. Όπως εξήγησε ο καθηγητής, κάνουν λόγο για διεφθαρμένη και κλειστή τάξη πολιτικών από τη μία και από την άλλη των πολιτών-θυμάτων.
- Στην Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη εκφράζεται μια αντίθεση στη γραφειοκρατία όπως αποτυπώνεται στη λεγόμενη γραφειοκρατία των Βρυξελλών. “Ευημερούσα γραφειοκρατία εναντίων φορολογούμενων πολιτών που την πληρώνει”, είπε ο κ. Μαραντζίδης εξηγώντας το σκεπτικό τους.
- Στην οικονομική ανασφάλεια, όπως ανεργία, ύφεση και αντιμεταναστευτικός λόγος.
- Στην ευταξία, με έμφαση στην εγκληματικότητα και τους μετανάστες.
Ο κ. Μαραντζίδης αναφέρθηκε και στις ερμηνείες εμφάνισης του φαινομένου, αποδίδοντάς το:
1. στην κρίση και την ύφεση, που συνδέονται με το τέταρτο κύμα ανόδου των άκρων,
2. σε φαινόμενα που σχετίζονται με απογοήτευση ή διάψευση προσδοκιών,
3. στο ότι υπάρχει σταθερό κομματικό σύστημα με αποτέλεσμα την εξουσία να τη διαχειρίζονται και να κυβερνούν, τοπικά και κεντρικά, οι ίδιοι. Επίσης, στις αποστάσεις που αισθάνεται ο πολίτης απέναντι στο πολιτικό σύστημα και τα κέντρα λήψης των αποφάσεων,
4. σε προβλήματα καθημερινότητας, όπως η ανεργία και η εγκληματικότητα.

ΠΕΔΡΟ ΟΛΑΓΙΑ

Η δημοκρατία την περίοδο της κρίσης
Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει από τις ακρότητες των λίγων αλλά από τη χλιαρότητα των πολλών, τόνισε ο ελληνιστής καθηγητής και συγγραφέας Πέδρο Ολάγια μιλώντας σε εκδήλωση του Εργαστηρίου Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. “Πολλά κληροδοτήματα του ελληνικού πνεύματος διακυβεύονται σήμερα στον τόπο μας, διότι εξακολουθούν να είναι επαναστατικά: η πολιτική, η ισονομία, η παρρησία, η σεισάχθεια, η παιδεία, η ίδια η δημοκρατία. Παρόλο που μας τις παρουσιάζουν συνέχεια ως απειλή, η δημοκρατία στον κόσμο δεν κινδυνεύει από τις ακρότητες των ολίγων, κινδυνεύει κυρίως από τη χλιαρότητα των πολλών, από την αδιαφορία των πολλών, την αποξένωση και αποστασιοποίηση των πολλών”, τόνισε στην ομιλία του. Ο Πέδρο Ολάγια, “Έλληνας κατ’ επιλογήν” όπως δηλώνει ο ίδιος, πρόσθεσε πως “στις μέρες μας η πολιτική έχει απαξιωθεί”, εξηγώντας πως “έχει γίνει ιδιωτική υπόθεση όπου κάποια πλέγματα συμφερόντων εξαθλιώνουν λαούς με τη συνέργεια των κυβερνήσεών τους και στόχο το κέρδος”. Ο κ. Ολάγια πρόσθεσε ότι οι πραγματικά αξιόλογοι δεν ασχολούνται: “Αυτό είναι ένα είδος καρκίνου για τη δημοκρατία. Διότι ας μην το ξεχνάμε, η δημοκρατία είναι εξ ορισμού ένα πολίτευμα που βασίζεται στην πολιτική αρετή των πολιτών και χωρίς αυτήν στερείται βάσεως. Η δημοκρατία χρειάζεται δήμο, έναν λαό ελεύθερο, ενεργό, υπεύθυνο, με συνείδηση της αξιοπρέπειάς του και αποφασισμένο να την ασκήσει. Πού βρίσκεται σήμερα αυτός ο δήμος; Αν κάτι μας έμαθε η κρίση, είναι πως οι πολίτες καλούμεθα να επανακτήσουμε την πολιτική. Διότι οι ελαττωματικές μας δημοκρατίες χρειάζονται επειγόντως βαθιές δομικές αλλαγές. Διότι τα προβλήματα που μας πλήττουν χρήζουν πολιτικές λύσεις και διότι τέτοιες λύσεις και τέτοιες αλλαγές δεν πρόκειται να έρθουν από τις κορυφές, καθαρά και ξάστερα επειδή είναι ενάντια στα συμφέροντά τους. Για να πετύχουμε επομένως μια καλύτερη κατανομή εξουσίας και πλούτου χρειάζονται επειγόντως δύο πράγματα: να οικοδομήσουμε την κοινωνία των πολιτών και να επανακτήσουμε την πολιτική”.

 

Τελευταία τροποποίηση στις Δευτέρα, 27 Μάιος 2013 14:19
You are here Ενδιαφέροντα Ο ευρωσκεπτικισμός, η κρίση και η άνοδος των άκρων